Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स प्राप्स्यति परां सिद्धिं यथा शल्यो महामनाः । चैत्र शुक्लचतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा तु यः

Transliteration

sa prāpsyati parāṃ siddhiṃ yathā śalyo mahāmanāḥ | caitra śuklacaturddaśyāṃ snāpayetpayasā tu yaḥ

Translation

तो परम सिद्धी प्राप्त करील, जशी महामना शल्याने केली. आणि जो चैत्र शुद्ध चतुर्दशीस दुधाने (शिव)लिंगास स्नान घालतो—

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्राप्स्यति: will attain
• प्राप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सिद्धिम् इति पदस्य विशेषणम्

• सिद्धिम्: success/accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as/just as
• यथा: None
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (comparative adverb)

• शल्यः: Śalya
• शल्यः: Karta (Subject in comparison/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महामनाः: great-minded
• महामनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मह + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहि (महान् मनः यस्य सः)

• चैत्रे: in (the month of) Caitra
• चैत्रे: Adhikarana (Time-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (मासवाचक)

• शुक्लचतुर्दश्याम्: on the bright (fortnight) fourteenth day
• शुक्लचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (शुक्ला चतुर्दशी)

• स्नापयेत्: should bathe (cause to be bathed)
• स्नापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) [णिच् causative]
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: to cause to bathe)

• पयसा: with milk
• पयसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed
• तु: None
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/contrast)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at Prabhāsa approaches a revered Śiva-liṅga (Gautameśvara), pouring a steady stream of milk on Caitra śukla caturdaśī; attendants hold vessels; the shrine glows with sanctity, evoking the ideal of ‘paramā siddhi’.

Characters & Entities

• Śalya
• Caitra (month)
• Śukla-caturdaśī
• Milk abhiṣeka (snāpana)
• Gautameśvara-liṅga (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time-specific devotion (tithi-based worship) at a famed tīrtha is said to lead to high spiritual accomplishment (parā siddhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gautameśvara-liṅga in Prabhāsa Kṣetra, linked to Śalya’s attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāpana/abhiṣeka of the liṅga with milk on Caitra śukla caturdaśī.