Adhyaya 80
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 80

Adhyaya 80

या अध्यायात ईश्वर देवीला उपदेशरूपाने गौतमेश्वर-लिंगाचे माहात्म्य संक्षेपाने सांगतात. पूर्व दिशेला पापनाशक ‘गौतमेश्वर’ नामक लिंग असून, दैत्यसूदनाशी संबंधित पश्चिमेकडील चिन्हाच्या संदर्भाने त्याचे स्थान ओळखले जाते; ‘पाच धनुष्यां’च्या आत असा अवकाश-निर्देश दिला आहे. हे क्षेत्र सर्वकामद, सर्व अभिष्ट देणारे मानले आहे. कारणकथेत मद्रराज शल्याने घोर तप करून महेश्वरास प्रसन्न केले आणि त्यामुळेच येथे पूजाप्रथा प्रतिष्ठित झाली असे सांगितले आहे. जो कोणी भक्तही याच प्रकारे विधिपूर्वक आराधना करतो, तो परम सिद्धी प्राप्त करतो—असा सर्वसाधारण नियम मांडला आहे. चैत्र शुक्ल चतुर्दशीस लिंगाचे दूधाने स्नापन करून, सुगंधित जल व उत्तम पुष्पांनी नियमबद्ध भक्तीने पूजन करावे; यामुळे अश्वमेधयज्ञासमान पुण्य मिळते. शेवटी वाणी, मन व कर्माने केलेली पापे केवळ या लिंगाच्या दर्शनानेही नष्ट होतात असे फलश्रुतीत सांगितले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्यैव पूर्वदिग्भागे लिंगं पातकनाशनम् । गौतमेश्वरनामाढ्यं दैत्यसूदनपश्चिमे

ईश्वर म्हणाले—त्याच पवित्र प्रदेशाच्या पूर्व दिशेला पातकनाशक असे एक लिंग आहे; ते ‘गौतमेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध असून ‘दैत्यसूदन’च्या पश्चिमेस स्थित आहे।

Verse 2

धनुषां पंचके देवि संस्थितं सर्वकामदम् । शल्येनाराधितं यद्वै मद्रराजेन भामिनि

हे देवी, ते पाच धनुष्यांच्या अंतरावर स्थित असून सर्व कामना पूर्ण करणारे आहे। हे भामिनि, मद्रराज शल्यानेच त्याची निश्चयाने आराधना केली होती।

Verse 3

ततः कृतं तपश्चोग्रं समाराध्य महेश्वरम् । अन्योऽप्येवं नरो यस्तु तं समाराधयिष्यति

त्यानंतर त्याने उग्र तप केले आणि विधिपूर्वक महेश्वरास प्रसन्न केले। याच प्रकारे जो कोणताही अन्य मनुष्य त्याची आराधना करील—

Verse 4

स प्राप्स्यति परां सिद्धिं यथा शल्यो महामनाः । चैत्र शुक्लचतुर्द्दश्यां स्नापयेत्पयसा तु यः

तो परम सिद्धी प्राप्त करील, जशी महामना शल्याने केली. आणि जो चैत्र शुद्ध चतुर्दशीस दुधाने (शिव)लिंगास स्नान घालतो—

Verse 5

गंधोदकेन च ततः पूजयेत्कुसुमोत्तमैः । तथैव विधिवद्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

मग सुगंधित जलाने व उत्तम पुष्पांनी पूजन करावे. असे विधिपूर्वक भक्तिभावाने केल्यास तो भक्त अश्वमेधयज्ञासमान फळ मिळवितो.

Verse 6

वाचा कृतं च यत्पापं मनसा कर्मणाऽथ वा । तत्सर्वं नश्यते देवि तस्य लिंगस्य दर्शनात्

वाणीने, मनाने किंवा कर्माने जे काही पाप केले असेल—हे देवि—त्या लिंगाच्या केवळ दर्शनाने ते सर्व नष्ट होते.

Verse 80

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाशीतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यातील ‘गौतमेश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नावाचा ऐंशीवा अध्याय समाप्त झाला.