Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

देव्युवाच । कस्मिन्स्थाने स्थिता देव दूत्यस्ताः क्षेत्ररक्षिकाः । कस्य ताः कथमाराध्याः कथं पूज्या जगत्पते

devyuvāca | kasminsthāne sthitā deva dūtyastāḥ kṣetrarakṣikāḥ | kasya tāḥ kathamārādhyāḥ kathaṃ pūjyā jagatpate

देवी म्हणाली—हे जगत्पते! त्या क्षेत्ररक्षिका दूती कोणत्या स्थानी स्थित आहेत? त्या कोणाच्या सेविका आहेत? त्यांची आराधना कशी करावी आणि पूजा कशी करावी?

devīthe देवी (goddess)
devī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्, धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
kasminin which
kasmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम
sthāneplace
sthāne:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
sthitāḥare situated/standing
sthitāḥ:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था, धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, Past Active/Passive Participle in usage); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
devaO god
deva:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
dūtyaḥmessenger-maidens/attendants
dūtyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdūtya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tāḥthose
tāḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
kṣetrarakṣikāḥguardians of the sacred field
kṣetrarakṣikāḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + rakṣikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (kṣetrasya rakṣikāḥ)
kasyaof whom/whose
kasya:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
tāḥthose (ones)
tāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
kathamhow
katham:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक (interrogative adverb)
ārādhyāḥto be propitiated/worshipped
ārādhyāḥ:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootā + √radh (राध्, धातु)
Formकृदन्त (यत्/णीयत्-प्रत्यय, gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
kathamhow
katham:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक
pūjyāḥto be worshipped
pūjyāḥ:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Root√pūj (पूज्, धातु)
Formकृदन्त (यत्/णीयत्-प्रत्यय, gerundive); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
jagatpateO lord of the world
jagatpate:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (jagataḥ patiḥ)

Devī (Pārvatī/Śakti)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Īśvara (Śiva)

Scene: Umā (Devī) respectfully questions Īśvara about the dūtīs who guard Prabhāsa-kṣetra—where they stand, whose attendants they are, and the correct mode of worship.

D
Devī
Ī
Īśvara (Śiva)
D
Dūtīs
K
Kṣetra-rakṣikāḥ
P
Prabhāsa-kṣetra (context)

FAQs

Proper pilgrimage includes inquiry into place-based divinities—where they reside, whom they serve, and the correct mode of worship.

Prabhāsa-kṣetra, described as protected by kṣetra-rakṣikā dūtīs.

A request for instructions on ārādhana and pūjā of the kṣetra-guardians (details expected in following verses).