
ईश्वर देवीला सांगतात की प्रभासक्षेत्राच्या हिरण्य-पूर्व दिशाभागात असलेल्या बहुसुवर्णक/बहुसुवर्णेश्वर नामक लिंगाकडे ती जावी. या स्थळाची पवित्रता पूर्वकृत परंपरेमुळे मानली आहे—धर्मपुत्राने तेथे अत्यंत कठीण यज्ञ केला आणि बहुसुवर्ण नावाचे महाबलवान लिंग प्रतिष्ठापित केले, असे वर्णन येते. हे लिंग ‘सर्वेश्वर’ म्हणूनही प्रसिद्ध असून सर्व यज्ञांचे फळ देणारे आणि सरस्वतीच्या जलसंबंधाने विधिपूर्ण मानले आहे. तेथे स्नान करून पिंडदान केल्यास कुल-कोटी पितरांचा उद्धार होतो व रुद्रलोकात मान मिळतो, असे विधान आहे. नियमपूर्वक गंध-पुष्पांनी भक्तिभावाने पूजन केल्यास सदाशिव ‘कोटी-पूजा’समान फल देतात, असे प्रतिपादन केले आहे. हा अध्याय स्कंदपुराणातील प्रभासखंड, प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात बहुसुवर्णेश्वरमाहात्म्य म्हणून सांगितला आहे.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं बहुसुवर्णकम् । हिरण्यापूर्वदिग्भागे स्थाने बहुसुवर्णके
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, त्यानंतर सुवर्णमय पूर्वदिशेच्या भागात ‘बहुसुवर्णक’ नावाच्या स्थानी स्थित बहुसुवर्णक देवाकडे जावे।
Verse 2
धर्मपुत्रेण यत्रैव कृतो यज्ञः सुदुष्करः । नाम्ना बहुसुवर्णेति स्थाप्य लिंगं महाप्रभम्
जिथे धर्मपुत्राने अत्यंत दुष्कर यज्ञ केला, तिथेच त्याने महाप्रभ लिंग स्थापन करून त्याचे नाव ‘बहुसुवर्ण’ ठेवले।
Verse 3
सर्वक्रतूनां फलदं नाम्ना सर्वेश्वरं विदुः । तत्रैव संस्थितं लिंगं पूर्णं सारस्वतैर्जलैः
त्याला ‘सर्वेश्वर’ या नावाने ओळखतात—जो सर्व यज्ञांचे फळ देतो. तेथेच सारस्वत जलांनी परिपूर्ण व पावन झालेले लिंग स्थित आहे।
Verse 4
स्नात्वा तत्र वरारोहे पिण्डदानं ददाति यः । कुलकोटिं समुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते
हे वरारोहे देवी, जो तेथे स्नान करून पिंडदान करतो, तो कुलकोटीचा उद्धार करून रुद्रलोकी सन्मानित होतो।
Verse 5
यस्तं पूज यते भक्त्या गन्धपुष्पैर्विधानतः । कोटिपूजाफलं तस्य तथेत्याह सदाशिवः
जो विधिपूर्वक गंध-पुष्पांनी भक्तिभावाने त्याची पूजा करतो, त्याला कोटी पूजेचे फळ मिळते—असे सदाशिव म्हणाले।
Verse 355
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बहुसुवर्णेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डाच्या प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘बहुसुवर्णेश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नामक तीनशे छप्पन्नावा अध्याय समाप्त झाला।