Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 32

विप्रवेषं समास्थाय शूद्रो भूत्वा प्रतिग्रहम् । तृणकाष्ठसमं वापि प्रतिगृह्य पतत्यधः

vipraveṣaṃ samāsthāya śūdro bhūtvā pratigraham | tṛṇakāṣṭhasamaṃ vāpi pratigṛhya patatyadhaḥ

जो शूद्र ब्राह्मणाचा वेष धारण करून दान-प्रतिग्रह करू लागतो, तो गवत-काडी किंवा लाकडासारखी तुच्छ वस्तू जरी स्वीकारली तरी अधोगतीला जातो.

विप्रof a Brahmin
विप्र:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध) (within compound)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (compound member)
वेषम्guise/attire
वेषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः: विप्र-वेष (षष्ठी-तत्पुरुष)
समास्थायhaving assumed
समास्थाय:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√स्था (धातु; क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive) अव्यय; पूर्वकालक्रिया
शूद्रःa Shudra
शूद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√भू (धातु; क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive) अव्यय; पूर्वकालक्रिया
प्रतिग्रहम्acceptance (of gifts)
प्रतिग्रहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रति-ग्रह (धातु √ग्रह् + उपसर्ग प्रति; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
तृणgrass
तृण:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध) (within compound)
TypeNoun
Rootतृण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (compound member)
काष्ठwood
काष्ठ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध) (within compound)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (compound member)
समम्equal to (as worthless as)
समम्:
Karma (Object complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः: तृण-काष्ठ (द्वन्द्व) + सम (उपमानवाचक); समं = ‘सदृशम्’
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-निपात (disjunctive particle)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-निपात (also/even)
प्रतिगृह्यhaving accepted
प्रतिगृह्य:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति-√ग्रह् (धातु; क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive) अव्यय; पूर्वकालक्रिया
पततिfalls
पतति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु; लट्)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अधःdownwards
अधः:
Gati/Direction (दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb of direction)

Skanda (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A man in borrowed sacred thread and brāhmaṇa attire stretches out his hand for alms; the gift is mere grass/wood, yet shadowy forces pull him downward, illustrating that deceit—not the object’s value—causes the fall.

V
vipra-veṣa
Ś
śūdra
P
pratigrāha

FAQs

Religious status cannot be faked for profit; deceit in sacred contexts leads to spiritual downfall.

The warning is delivered within the Prabhāsa-kṣetra māhātmya, applying to conduct at that tīrtha.

A prohibition: do not accept gifts under false religious identity; avoid pratigrāha rooted in deception.