Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

जयो विषादो वरदः सर्वधातुनिषेवितः । समः सुवर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः

Transliteration

jayo viṣādo varadaḥ sarvadhātuniṣevitaḥ | samaḥ suvarṇo bhūtādiḥ śīghragaḥ prāṇadhārakaḥ

Translation

तोच जय आणि विषाद-हरणारा; वरद, तसेच सर्व धातूंमध्ये व्यापलेला आहे। तोच समदर्शी, सुवर्णस्वरूप, भूतांचा आदिकारण, शीघ्रगामी आणि प्राणधारक आहे।

Word by Word

• jayaḥ: victory; the victorious one
• jayaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: jaya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• viṣādaḥ: despondency; (name/epithet) Viṣāda
• viṣādaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: viṣāda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• varadaḥ: boon-giver
• varadaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vara + da (प्रातिपदिक; दा-धातु-सम्बद्ध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (varaṃ dadāti iti)

• sarvadhātu-niṣevitaḥ: served/used by all minerals/metals
• sarvadhātu-niṣevitaḥ: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + dhātu (प्रातिपदिक) + niṣevita (कृदन्त; नि√सेव् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle): ‘निषेवित’ = ‘served/used’; समासः: सर्वधातुभिः निषेवितः (तृतीया-तत्पुरुष)

• samaḥ: equal; even; calm
• samaḥ: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• suvarṇaḥ: gold; the golden one
• suvarṇaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: suvarṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• bhūtādiḥ: origin of beings
• bhūtādiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhūta (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: भूतानाम् आदिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• śīghragaḥ: swift-goer
• śīghragaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śīghra (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक; √गम्-धातु-सम्बद्ध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: शीघ्रं गच्छति इति

• prāṇadhārakaḥ: supporter of life-breaths
• prāṇadhārakaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: prāṇa (प्रातिपदिक) + dhāraka (प्रातिपदिक; √धृ-धातु-सम्बद्ध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: प्राणान् धारयति इति

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim at Prabhāsa approaches the deity; a golden radiance flows into the pilgrim’s chest as prāṇa is ‘upheld’; the Lord stands serene, impartial, granting a boon; despair dissolves into a victorious calm.

Characters & Entities

• Prāṇa
• Dhātu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya sustains both body and mind—granting vigor, balance, and courage—so devotion to him supports righteous living with steadiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, within whose māhātmya this solar praise is transmitted.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not explicit; the implied practice is regular recitation/adoration of Sūrya for strength and well-being.