Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

स्रष्टा संवर्त्तको वह्निः सर्वस्यादिकरोऽमलः । अनंतः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः

Transliteration

sraṣṭā saṃvarttako vahniḥ sarvasyādikaro'malaḥ | anaṃtaḥ kapilo bhānuḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ

Translation

तोच स्रष्टा आणि संवर्तक; तोच वह्नि आहे। तोच सर्वांचा निर्मळ आदिकारण आहे। तोच अनंत, कपिल, भानु; कामद आणि सर्वतोमुख—सर्वत्र व्यापलेला आहे।

Word by Word

• स्रष्टा: creator
• स्रष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृज् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सृज्-धातोः तृ-प्रत्ययान्तः (agent noun)

• संवर्त्तकः: dissolver; bringer of reabsorption
• संवर्त्तकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्-√वृत् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्-√वृत्-धातोः ण्वुल्/अक-प्रत्ययान्तः (one who causes dissolution/withdrawal)

• वह्निः: fire
• वह्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वस्य: of all
• सर्वस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम-शब्दः

• आदिकरः: originator; first cause
• आदिकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदेः/आदौ करः = originator)

• अमलः: stainless; pure
• अमलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• अनन्तः: endless; infinite
• अनन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• कपिलः: Kapila
• कपिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भानुः: sun; radiance
• भानुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कामदः: giver of desires/boons
• कामदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कामं ददाति इति)

• सर्वतोमुखः: having faces on all sides; all-faced
• सर्वतोमुखः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्वतः (अव्यय) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (सर्वतः मुखम् यस्य)

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sages/pilgrims (frame audience)

Visual Art Cues

Scene: A cosmic tableau: flames of sacrificial fire rise on the Prabhāsa shore; above, the deity appears with countless faces oriented to all directions, the serpent Ananta as a luminous base, the sun (Bhānu) crowning the scene; creation and dissolution shown as swirling mandalas.

Characters & Entities

• Ananta
• Kapila
• Bhānu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The solar Lord governs both beginnings and endings; seeking boons from him is best when aligned with purity and dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra as the setting of this Sūrya-nāma praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is given; the verse belongs to nāma-kīrtana intended for merit and fulfillment.