Adhyaya 9

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः सप्तकुण्डान्सुविश्रुतान् । सर्वपापप्रशमनानृद्धिबुद्धिविवर्द्धनान्

प्रह्लाद म्हणाला—त्यानंतर, हे द्विजश्रेष्ठांनो! त्या सात सुविख्यात कुंडांकडे जावे; ते सर्व पापांचे शमन करतात आणि ऐश्वर्य व सद्बुद्धी वाढवतात।

Verse 2

आराधितः स च यदा हरिराविर्बभूव ह । संस्तूयमानो मुनिभिर्लक्ष्म्या सह जगत्पतिः

हरिची विधिपूर्वक आराधना झाल्यावर तो साक्षात् प्रकट झाला. मुनींनी स्तुती केली; लक्ष्मीसह जगत्पती प्रकट झाले.

Verse 3

अर्हणं च तदा चक्रुर्हरये सुरगङ्गया । वामपार्श्वे स्थितां पद्मामभिषेक्तुं समुद्यताम्

मग त्यांनी सुरगंगेच्या जलाने हरिचे अर्हण केले. आणि त्यांच्या वामपार्श्वे उभी असलेली पद्मा (लक्ष्मी) अभिषेक करण्यास उद्यत दिसली.

Verse 4

सनकाद्या ब्रह्मसुताः सप्तैते मनसा द्विजाः । पृथक्पृथग्घ्रदान्कृत्वा सिषिचुः सागरोद्भवाम्

सनक आदि ब्रह्माचे सात मानसपुत्र, ते द्विज मुनी—प्रत्येकाने वेगवेगळे ह्रद निर्माण करून सागरोद्भवा देवी (लक्ष्मी)ने त्यांचे सिंचन केले.

Verse 5

ततो लक्ष्मीह्रदाः प्रोक्ता देव्या नात्रैव संज्ञिताः । प्राप्ते तु द्वापरस्यांते रुक्मिणीसंश्रयेण तु

म्हणून ते ‘लक्ष्मीह्रद’ म्हणून प्रसिद्ध झाले; येथे देवीला दुसऱ्या नावाने संबोधले नाही. पण द्वापरयुगाच्या शेवटी रुक्मिणीच्या संश्रयाने ते तिच्याशी जोडले गेले.

Verse 6

रुक्मिणीह्रदमित्येवं कलौ ख्यातिं गताः पुनः । भृगुणा सेवितं यस्माद्भृगुतीर्थमिति स्मृतम्

अशा रीतीने कलियुगात ते पुन्हा ‘रुक्मिणीह्रद’ म्हणून ख्यात झाले. आणि भृगूंनी ते सेविले म्हणून ते ‘भृगुतीर्थ’ म्हणून स्मरणात आहे.

Verse 7

तस्मिन्गत्वा महाभागाः प्रक्षाल्य चरणौ मृदा । आचम्य च कुशान्गृह्य प्राङ्मुखो नियतः शुचिः

तेथे जाऊन महाभागांनी माती (आणि जल) यांनी पाय धुवावेत; मग आचमन करावे; कुशा घेऊन पूर्वाभिमुख, संयमी व शुद्ध होऊन विधी आरंभावा।

Verse 8

संपूर्णं चार्घ्यमादाय फलपुष्पाक्षतादिभिः । रजतं च शिरे कृत्वा मन्त्रमेतमुदीरयेत्

फळे, पुष्पे, अक्षता इत्यादींसह पूर्ण अर्घ्य घेऊन, शिरावर रजत ठेवून, हा मंत्र उच्चारावा।

Verse 9

भक्त्या चार्घ्यं प्रदास्यामि ह्रदे रुक्मिणिसंज्ञिते । सर्वपापविनाशाय रुक्मिण्याः प्रीणनाय च

‘रुक्मिणी-नावाच्या ह्रदात मी भक्तीने अर्घ्य अर्पण करीन—सर्व पापांचा नाश व्हावा आणि रुक्मिणी प्रसन्न व्हावी म्हणून।’

Verse 10

स्नानं कुर्य्यात्ततो विप्राः कृत्वा शिरसि तारकम् । देवान्मनुप्यान्सन्तर्प्य पितॄनथ विशेषतः

त्यानंतर, हे विप्रांनो, स्नान करावे; शिरावर ‘तारक’ धारण करून देव व मनुष्य यांना तर्पण द्यावे, आणि मग विशेषतः पितरांना तर्पण करावे।

Verse 11

श्राद्धं ततः प्रकुर्वीत विप्रानाहूय भक्तितः । दक्षिणां च ततो दद्याद्रजतं रुक्ममेव च

यानंतर श्राद्ध करावे, भक्तीने विप्रांना बोलवावे; मग दक्षिणा द्यावी—रजत आणि सुवर्णही।

Verse 12

विशेषतः प्रदेयानि फलानि रसवन्ति च । दम्पत्योर्भोजनं दद्यान्मिष्टान्नेन द्विजोत्तमाः

विशेषतः रसाळ व मधुर फळे दान द्यावीत; आणि हे द्विजोत्तमांनो, दाम्पत्यास मिष्ट व उत्तम अन्नाने भोजन द्यावे।

Verse 13

विप्रपत्न्यस्तु संपूज्याः स्त्रियश्चान्याः स्वशक्तितः । कञ्चुकै रक्तवस्त्रैश्च रुक्मिणी प्रीयतामिति

विप्रपत्नींचे विधिपूर्वक पूजन करावे आणि इतर स्त्रियांचेही शक्तीनुसार; कंचुके व रक्तवस्त्रे अर्पून अशी प्रार्थना करावी—“रुक्मिणी प्रसन्न होवो।”

Verse 14

एवं कृते द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोकं स गच्छति

हे द्विजश्रेष्ठांनो, असे केल्यास मनुष्य कृतकृत्य होतो; तो सर्व कामना प्राप्त करतो आणि विष्णुलोकास जातो।

Verse 15

वसते च सदा गेहे लक्ष्मीस्तस्य न संशयः । आरोग्यं मनसस्तुष्टिर्न चोद्वेगः कदाचन

त्याच्या घरी लक्ष्मी सदैव वास करते, यात संशय नाही; आरोग्य, मनःतुष्टी लाभते आणि कधीही उद्वेग होत नाही।

Verse 16

पितॄणामक्षया तृप्तिः प्रजा भवति निश्चला । हीनसत्त्वो नैव भवेद्दीर्घायुश्च भवेन्नरः

त्याच्या पितरांना अक्षय तृप्ती मिळते; त्याची प्रजा/संतती स्थिर व सुरक्षित राहते। तो हीनसत्त्व होत नाही आणि मनुष्य दीर्घायुषी होतो।

Verse 17

आढ्यो भवति सर्वत्र यः स्नातो रुक्मिणी ह्रदे । न लक्ष्म्या मुच्यते विप्रा नालक्ष्म्या व्रियते नरः

जो रुक्मिणीह्रदात स्नान करतो तो सर्वत्र समृद्ध होतो। हे विप्रहो, तो कधीही लक्ष्मीपासून वियोग पावत नाही आणि अलक्ष्मी (दुर्दैव) त्याला कधीही बाधत नाही।

Verse 18

न वैरं कलहस्तस्य यः स्नातो रुक्मिणीह्रदे । गमनागमनं न स्यात्संसारभ्रमणं तथा

जो रुक्मिणीह्रदात स्नान करतो त्याला न वैर उरते न कलह. त्याच्यासाठी पुन्हा ‘जाणे-येणे’ राहत नाही; म्हणजेच संसारभ्रमण संपते।

Verse 19

दुःखशोकौ कुतस्तस्य यः स्नातो रुक्मिणीह्रदे । सर्वपापविनिर्मुक्तो महाभयविवर्जितः

जो रुक्मिणीह्रदात स्नान करतो त्याला दुःख व शोक कुठून येणार? तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन महाभयापासूनही निर्भय होतो।

Verse 20

सर्वान्कामानिह प्राप्य याति विष्णुपदं नरः

इथे (या लोकी) सर्व इच्छा प्राप्त करून मनुष्य विष्णूच्या परम पदाला जातो।