Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

आढ्यो भवति सर्वत्र यः स्नातो रुक्मिणी ह्रदे । न लक्ष्म्या मुच्यते विप्रा नालक्ष्म्या व्रियते नरः

āḍhyo bhavati sarvatra yaḥ snāto rukmiṇī hrade | na lakṣmyā mucyate viprā nālakṣmyā vriyate naraḥ

जो रुक्मिणीह्रदात स्नान करतो तो सर्वत्र समृद्ध होतो। हे विप्रहो, तो कधीही लक्ष्मीपासून वियोग पावत नाही आणि अलक्ष्मी (दुर्दैव) त्याला कधीही बाधत नाही।

आढ्यःwealthy
आढ्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
भवतिbecomes
भवति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun), कर्तृ
स्नातःbathed
स्नातः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Root√स्ना (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्नातः’ = having bathed
रुक्मिणीof Rukmiṇī
रुक्मिणी:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive) ह्रदे-शब्दस्य
ह्रदेin the lake
ह्रदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
लक्ष्म्याby/through Lakṣmī; by fortune
लक्ष्म्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु (instrumental/cause)
मुच्यतेis released
मुच्यते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बोधन/प्रथमा-बहुवचन (here: address)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अलक्ष्म्याby misfortune
अलक्ष्म्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु
व्रियतेis covered/overcome
व्रियते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृ (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ (subject)

Narratorial voice (phalaśruti within Dvārakā Māhātmya)

Tirtha: Rukmiṇī-hrada

Type: kund

Listener: Brāhmaṇas (viprāḥ)

Scene: Pilgrims at dawn bathe in a lotus-fringed lake sanctified by Rukmiṇī; a subtle presence of Lakṣmī’s śrī—golden light, overflowing pots, and auspicious symbols—surrounds the bather.

R
Rukmiṇī-hrada
L
Lakṣmī
V
Viprāḥ (Brāhmaṇas)

FAQs

Sacred bathing (snāna) at a praised tīrtha is presented as a conduit of Lakṣmī’s continuous grace.

Rukmiṇī-hrada (Rukmiṇī Lake) in the Dvārakā Māhātmya.

Snāna (ritual bathing) in Rukmiṇī-hrada.