Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

मंत्रेण विविधेनैव चारुस्तोत्रेण भक्तितः । प्रार्थयंतस्तथा नित्यं दीपज्योतिः समाहिताः

Transliteration

maṃtreṇa vividhenaiva cārustotreṇa bhaktitaḥ | prārthayaṃtastathā nityaṃ dīpajyotiḥ samāhitāḥ

Translation

ते विविध मंत्रांनी व मनोहर स्तोत्रांनी भक्तिभावाने नित्य प्रार्थना करीत, आणि दीपज्योतीवर चित्त एकाग्र ठेवत।

Word by Word

• मन्त्रेण: by/with a mantra
• मन्त्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• विविधेन: various, diverse
• विविधेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मन्त्रेण इति)

• एव: indeed, only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• चारु-स्तोत्रेण: with a beautiful hymn
• चारु-स्तोत्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (चारुं स्तोत्रम्)

• भक्तितः: out of devotion
• भक्तितः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘भक्तितः’ = भक्त्या/भक्त्या हेतोः

• प्रार्थयन्तः: praying, beseeching
• प्रार्थयन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ/शानच्) ‘प्रार्थयन्त्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्रियाविशेषणरूपेण/कर्तृवाचकः

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb) ‘always’

• दीप-ज्योतिः: the lamp-flame/light
• दीप-ज्योतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (ज्योतिः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दीपस्य ज्योतिः)

• समाहिताः: concentrated, composed
• समाहिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘समाहित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (ते) समाहिताः = ‘collected/intent’

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-dīpa-pūjā (implied practice at Arbuda)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Devas seated in meditative devotion before a bright oil lamp; some chant mantras, others sing stotras; all gaze steadily at the flame, embodying collectedness and daily prayer.

Characters & Entities

• Mantra
• Stotra
• Dīpa-jyoti (lamp light)
• Devas (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes transformative when it is daily, multi-limbed (mantra and stotra), and supported by steady concentration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The practices continue within the Arbuda setting, reinforcing Mount Arbuda as a place for disciplined, daily worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Use of varied mantras, recitation of hymns, daily prayer, and focused worship with a lamp (dīpa-jyoti).