Adhyaya 25

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः पिंडारकं गच्छेत्तीर्थं पापहरं नृप । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मंकिना ब्राह्मणेन च । सिद्धिं गतस्तथा राजंस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

पुलस्त्य म्हणाले—त्यानंतर, हे नृप, पापहर पिंडारक तीर्थास जावे; जिथे पूर्वी मंकि ब्राह्मणाने तप केले आणि या तीर्थाच्या प्रभावाने सिद्धी प्राप्त केली.

Verse 2

पुरा मंकिरभूद्विप्रो नाममात्रेण भूपते । मूर्खो ब्राह्मणकृत्यानामनभिज्ञः सुमन्दधीः

पूर्वी, हे भूपते, मंकि नावाचा एक द्विज होता; तो केवळ नावाचा ब्राह्मण, मूर्ख, ब्राह्मणधर्मकर्मांमध्ये अनभिज्ञ आणि अतिशय मंदबुद्धी होता।

Verse 3

अथासौ पर्वते रम्ये लोकानां नृपसत्तम । महिषी रक्षयामास ततः पिंडारकर्मणि

हे नृपसत्तम, मग तो त्या रम्य पर्वतावर लोकांचे रक्षण करू लागला; त्यानंतर पिंडारकाशी संबंधित पवित्र अनुष्ठानकर्मात तो प्रवृत्त झाला।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन वित्तमुपार्जितम् । दूरात्कृच्छ्रेण च स्तोकं जगृहे गोयुगं ततः

काही काळानंतर त्याने थोडे धन मिळविले; मग दूरवरून मोठ्या कष्टाने त्याने थोडेसे गोयुग (गायींची जोडी) मिळविले।

Verse 5

ततस्तद्दमयामास गोयुगं नृपसत्तम । अथ दैववशाद्राजन्दमितं तस्य गोयुगम्

मग, हे नृपसत्तम, त्याने त्या गोयुगाला वश केले; परंतु, हे राजन्, दैववशाने त्याचेच गोयुग अनपेक्षित रीतीने दमित झाले।

Verse 6

निबद्धमुष्ट्रमासाद्य ग्रीवादेशे बलात्स्थितम् । अथोष्ट्रस्त्वरया राजन्नुत्थितस्त्रासतत्परः

बांधलेल्या उंटाजवळ जाऊन त्याच्या मानेवर बलपूर्वक जू/जोड बसविण्यात आली; तेव्हा, हे राजन्, उंट भयाने व्याकुळ होऊन त्वरेने उभा राहिला, पळण्यास तत्पर।

Verse 7

गोयुगेन हि ग्रीवायां लम्बमानेन भूपते । तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विनाशं गोयुगस्य तु

हे भूपते! गळ्याला लटकलेले गो-युग पाहून त्याने ते महाआश्चर्य आणि त्या गो-युगाचा विनाश पाहिला।

Verse 8

मंकिर्वैराग्यमापन्नस्त्यक्त्वा ग्रामं वनं ययौ । स गत्वा निर्झरं कञ्चिदर्बुदे नृपसत्तम

हे नृपश्रेष्ठ! मंकी वैराग्य पावून गाव सोडून वनात गेला; आणि अर्बुदावर एका निर्झराकाठी जाऊन पोहोचला।

Verse 9

त्रिकालं कुरुते स्नानं गायत्रीजपमुत्तमम् । तेनासौ गतपापोऽभूद्दिव्यदर्शी च भूमिप

हे राजन्! तो त्रिकाळ स्नान करी आणि उत्तम गायत्री-जप करी; त्यायोगे तो पापमुक्त झाला व दिव्यदृष्टी प्राप्त झाली।

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु तेन मार्गेण शंकरः । सह गौर्या विनिष्क्रांतः क्रीडार्थं रम्यपर्वते

त्याच वेळी शंकर गौरीसह त्या मार्गाने बाहेर पडला, रम्य पर्वतावर क्रीडा करण्यासाठी।

Verse 11

स दृष्टः सहसा तेन पिंडारेण महात्मना । प्रणाममकरोद्राजंस्ततस्तं शंकरोऽब्रवीत्

हे राजन्! त्या महात्मा पिंडाराने त्यांना सहसा पाहिले; त्याने प्रणाम केला, मग शंकर त्याला म्हणाला।

Verse 12

न वृथा दर्शनं मे स्याद्वरो मे गृह्यतां द्विज । यदभीष्टं महाराज यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

माझे दर्शन व्यर्थ ठरू नये। हे द्विज, माझ्याकडून वर स्वीकार. हे महाराज, तुला जे अभिष्ट आहे—ते जरी अत्यंत दुर्लभ असले तरी—मी ते देईन.

Verse 13

पिंडारक उवाच । गणोऽहं तव देवेश भवानि त्रिपुरांतक । यथा तथा कुरु विभो नान्यन्मे हृदि वर्तते

पिंडारक म्हणाला—हे देवेश, हे त्रिपुरांतक, हे भवानी! मी तुझा गण आहे. हे विभो, जसे तसे मला कर; माझ्या हृदयात अन्य काही नाही.

Verse 14

एतत्पिण्डारकं तीर्थ मम नाम्ना प्रसिध्यतु

हे पवित्र तीर्थ माझ्या नावाने ‘पिंडारक तीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध होवो.

Verse 15

भगवानुवाच । भविष्यसि गणोऽस्माकं देहांते त्वं द्विजोत्तम । एतत्पिंडारकंनाम तीर्थमत्र भविष्यति

भगवान म्हणाले—हे द्विजोत्तम, देहांतानंतर तू आमचा गण होशील. आणि येथे ‘पिंडारक’ नावाचे तीर्थ प्रकट होईल.

Verse 16

अहमत्र महाष्टम्यां निवेक्ष्यामि महामते । ये च स्नानं करिष्यंति संप्राप्ते चाष्टमीदिने । ते यास्यंति परं स्थानं यत्राहं नित्यसंस्थितः

हे महामते, महाष्टमीला मी येथे निवास करीन. अष्टमीचा दिवस आला की जे येथे स्नान करतील, ते त्या परम धामास जातील जिथे मी नित्य स्थित आहे.

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत । मंकिः पिंडारकस्तत्र तपस्तेपे दिवानिशम्

पुलस्त्य म्हणाले—असे बोलून महादेव तेथेच अंतर्धान पावले. आणि मंकी (पिंडारक) तेथे दिवसरात्र तपश्चर्या करीत राहिला.

Verse 18

ततः कालेन महता त्यक्त्वा देहं दिवं गतः । यत्रास्ते भगवान्रुद्रो गणस्तत्र बभूव ह

नंतर बराच काळ लोटल्यावर त्याने देहत्याग करून स्वर्गास गेला; आणि जिथे भगवान रुद्र विराजमान आहेत, तिथेच तो गण झाला.

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं मन्त्रेण चाचरेत्

म्हणून सर्व प्रयत्नाने मंत्रोच्चारासह स्नानविधीचे आचरण करावे.

Verse 20

राजेन्द्र महिषीदानमथाष्टम्यां विशेषतः । य इच्छति सदाऽभीष्टमिह लोके परत्र च

हे राजेंद्र! विशेषतः अष्टमीस महिषी-दान करावे. जो इहलोकी व परलोकी सदैव अभिष्ट फल इच्छितो, त्याने असे करावे.

Verse 25

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिंडारकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचविंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील तृतीय अर्बुदखण्डात ‘पिंडारकतीर्थ-माहात्म्यवर्णन’ नामक पंचविसावा अध्याय समाप्त झाला.