Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13
Devanagari script
ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाद्दक्षः प्राचेतसोऽभवत् । शतानि पञ्च कन्यानां तस्य जातानि च द्विजाः
Transliteration
brahmaṇo dakṣiṇāṃguṣṭhāddakṣaḥ prācetaso'bhavat | śatāni pañca kanyānāṃ tasya jātāni ca dvijāḥ
Translation
ब्रह्माच्या उजव्या अंगठ्यातून प्राचेतस दक्ष उत्पन्न झाला; आणि हे द्विजहो, त्याला पाचशे कन्या जन्मल्या।
Word by Word
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
दक्षिणाङ्गुष्ठात्from the right thumb
दक्षिणाङ्गुष्ठात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootदक्षिण + अङ्गुष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (दक्षिणः अङ्गुष्ठः)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्राचेतसःson/descendant of Pracetas
प्राचेतसः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राचेतस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (epithet)
अभवत्was born / came to be
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शतानिhundreds
शतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Quantifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (अव्यय/संख्याशब्द)
Formअव्ययवत् संख्यावाचक (indeclinable numeral)
कन्यानाम्of daughters
कन्यानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
तस्यof him (Dakṣa)
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
जातानिwere born
जातानि:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त; √जन्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय (predicative)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे अपि प्रयुज्यते (addressing the twice-born)
Speaker
Sūta
Skanda Dialogue
Listener: Dvijāḥ / Ṛṣayaḥ
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau: Brahmā as progenitor, from whose right thumb Dakṣa arises; then a symbolic procession of many daughters (five hundred) as a lineage motif.
Characters & Entities
S
SūtaB
BrahmāD
Dakṣa (Prācetasa)D
Dwijas (sages)FAQs
Purāṇic dharma roots sacred events in cosmic genealogy to show continuity of divine order.
Not directly; the verse supplies genealogical background supporting the tīrtha narrative.
None; it is genealogical narration.