Adhyaya 40

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेषा भवता प्रोक्ता ब्राह्मी तत्र महाशिला । मोक्षदा सर्वजंतूनां तथा पातकनाशिनी

ऋषी म्हणाले—आपण सांगितलेली तेथील ‘ब्राह्मी’ ही महाशिला सर्व प्राण्यांना मोक्ष कशी देते आणि पापांचा नाश कसा करते?

Verse 2

सा कथं स्थापिता तत्र किंप्रभावा च सूतज । एतन्नो ब्रूहि निःशेषं न हि तृप्यामहे वयम्

हे सूतपुत्रा! ती तेथे कशी स्थापिली गेली आणि तिचा प्रभाव काय आहे? हे सर्व आम्हाला निःशेष सांग; आम्ही अजून तृप्त झालो नाही।

Verse 3

सूत उवाच । ब्रह्मलोकनिविष्टस्य ब्रह्मणोऽ व्यक्तजन्मनः । पुराऽभून्महती चिन्ता तीर्थयात्रासमुद्भवा

सूत म्हणाला—पूर्वी ब्रह्मलोकात निवास करणाऱ्या, अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्मदेवाच्या मनात तीर्थयात्रेच्या विषयातून एक महान चिंता उत्पन्न झाली।

Verse 4

सर्वेषामेव देवानां संति तीर्थानि भूतले । मुक्त्वा मां तन्मया कार्यं तीर्थमेकं धरातले

(तो विचार करू लागला:) “पृथ्वीवर सर्व देवांची तीर्थे आहेत; मीच मात्र वंचित आहे. म्हणून धरतीवर माझ्यासाठी समर्पित एक तीर्थ स्थापिले पाहिजे.”

Verse 5

यत्र त्रिकालमासाद्य कर्म संध्यासमुद्भवम् । मर्त्यलोकं समासाद्य करोमि तदनंतरम्

तेथे त्रिकाल-संध्यांच्या वेळी मी त्या स्थानी जाऊन संध्याजन्य कर्म (संध्यावंदन इ.) करीन; त्यानंतर मर्त्यलोकात येऊन यथोचित आचरण करीन।

Verse 6

तथान्यदपि यत्किञ्चित्कर्म धर्म्यं हितावहम् । तत्करोमि यथान्येऽपि चक्रुर्देवाः शिवादयः

तसेच जे काही अन्य धर्म्य व हितावह कर्म आहे, तेही मी करीन—जसे शिवादि देवांनी केले आहे।

Verse 7

न स्वर्गेऽस्ति हि कृत्यानामधिकारोऽत्र कश्चन । शुभानां कर्मणामेव केवलं भुज्यते फलम्

कारण स्वर्गात कर्म करण्याचा कोणताही अधिकार/अवकाश नसतो; तेथे फक्त पूर्वी केलेल्या शुभ कर्मांचे फळच भोगले जाते।

Verse 8

तस्माद्यत्र धरापृष्ठे शिलेयं निपतिष्यति । त्रिसंध्यं तत्र गन्तव्यमनुष्ठानार्थमेव हि

म्हणून पृथ्वीवर जिथे ही शिला पडेल, त्या ठिकाणी त्रिसंध्येला अवश्य जावे—केवळ अनुष्ठानासाठीच।

Verse 9

एवमुक्त्वा सुविस्तीर्णां शिलां तामा सनोद्भवाम् । प्रचिक्षेप धरापृष्ठं समुद्दिश्य पितामहः

असे बोलून पितामह ब्रह्म्याने सना-उद्भवा, सुविस्तीर्ण व विशाल त्या शिळेला तिचे नियत लक्ष्य ध्यानात ठेवून धरापृष्ठाकडे फेकून दिले।

Verse 10

अथ सा पतिता भूमौ सर्वरत्नमयी शिला । चमत्कारपुरे क्षेत्रे सर्वक्षेत्रमहोदये

मग ती सर्वरत्नमयी शिला भूमीवर पडली—चमत्कारपुराच्या त्या पवित्र क्षेत्रात, जे सर्व क्षेत्रांमध्ये महोदय-समृद्ध आहे।

Verse 11

तत आगत्य लोकेशः स्वयमेव धरातलम् । तत्क्षेत्रं वीक्षयामास व्याप्तं तीर्थैः समन्ततः

त्यानंतर लोकेश स्वतः धरातलावर येऊन त्या क्षेत्राकडे पाहू लागले; ते सर्व बाजूंनी तीर्थांनी व्यापलेले होते।

Verse 12

ततः पुण्यतमे देशे दृष्ट्वा तां समुपस्थिताम् । शिलामानंदमापन्नः प्रोवाच तदनन्तरम्

मग त्या परम पुण्य प्रदेशात समोर आलेली ती शिला पाहून तो आनंदित झाला आणि लगेच पुढे बोलू लागला।

Verse 14

सलिलेन विना यस्मान्न क्रिया संप्रवर्तते । तस्मादत्र मया कार्यः शुचितोयो महाह्रदः

कारण जलाविना कोणतीही धार्मिक क्रिया चालत नाही; म्हणून येथे मला शुद्ध जलाने भरलेला एक महान ह्रद निर्माण करावा लागेल।

Verse 15

ततः संचिंतयामास स्वसुतां च सरस्वतीम् । जन संस्पर्शभीत्या च पातालतलवाहिनीम्

त्यानंतर त्याने आपल्या कन्या सरस्वतीचे चिंतन केले—जी जनस्पर्शाच्या भीतीने पाताळतलांतून वाहते।

Verse 16

अथ भूमितलं भित्त्वा प्रादुर्भूता महानदी । तां शिलाममलैस्तोयैः क्षालयन्ती समंततः

तेव्हा भूमितल भेदून महानदी प्रकट झाली आणि निर्मळ जलाने त्या शिळेला सर्व बाजूंनी धुऊ लागली।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । त्वयात्रैव सदा स्थेयं शिलायां मम संनिधौ । संध्यात्रयेऽपि त्वत्तोयैर्येन कृत्यं करोम्यहम्

ब्रह्मा म्हणाले—तू येथेच सदैव, या शिळेवर, माझ्या सान्निध्यात राहावे; कारण त्रिसंध्येला देखील मी तुझ्या जलाने नित्यकर्म करतो।

Verse 19

तथा ये मानवाः स्नानं करिष्यंति जले तव । ते यास्यंति परां सिद्धिं दुर्लभां देवा मानुषैः

तसेच जे मनुष्य तुझ्या जलात स्नान करतील, ते देव-मानवांनाही दुर्लभ अशी परम सिद्धी प्राप्त करतील।

Verse 20

सरस्वत्युवाच । अहं कन्या सुरश्रेष्ठ पातालतलवाहिनी । जनस्पर्शभयाद्भीता नागच्छामि महीतले

सरस्वती म्हणाली—हे सुरश्रेष्ठ, मी कन्या आहे व पाताळतलातून वाहणारी आहे; जनस्पर्शाच्या भयाने मी भूमितलावर येत नाही।

Verse 21

तवादेशोऽन्यथा नैव मया कार्यः कथंचन । एवं मत्वा सुरश्रेष्ठ यद्युक्तं तत्समाचर

तुझी आज्ञा मी कधीही अन्यथा करू शकत नाही; हे जाणून, हे सुरश्रेष्ठ, जे योग्य तेच कर।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । तवार्थे कल्पयिष्यामि स्थानेऽत्रैव महाह्रदम् । अगम्यं सर्वमर्त्यानां तत्र त्वं स्थातुमर्हसि

ब्रह्मा म्हणाले—तुझ्या हितासाठी मी याच ठिकाणी एक महाह्रद निर्माण करीन; तो सर्व मर्त्यांना अगम्य असेल. तू तेथेच निवास करणे योग्य आहे.

Verse 23

एवमुक्त्वा स देवेशश्चखान च महाह्रदम् । ततः सरस्वती तत्र स्वस्थानमकरो दथ

असे बोलून देवेश्वराने तो महाह्रद खोदून निर्माण केला. मग सरस्वतीने तेथेच आपले निवासस्थान केले.

Verse 24

ततो दृष्टिविषान्सर्पानादिदेश पितामहः । युष्माभिः सर्वदा स्थेयं ह्रदेस्मिञ्छासनान्मम

मग पितामहाने दृष्टिविषधारी सर्पांना आज्ञा दिली—‘माझ्या आदेशाने तुम्ही सर्वांनी सदैव या ह्रदातच राहावे.’

Verse 25

यथा सरस्वतीं मर्त्या न स्पृशंति कथंचन । भवद्भिः सर्वथा कार्यं तथा पन्नगसत्तमाः

‘ज्यामुळे मर्त्य कोणत्याही प्रकारे सरस्वतीला स्पर्श करू शकणार नाहीत—हे पन्नगश्रेष्ठांनो, तुम्ही सर्व प्रकारे तसेच करा.’

Verse 26

सूत उवाच । एवं ब्रह्मा व्यवस्थाप्य तत्र क्षेत्रे सरस्वतीम् । तां च चित्रशिलां मध्ये ब्रह्मलोकं जगाम ह

सूत म्हणाले—अशा प्रकारे ब्रह्माने त्या क्षेत्रात सरस्वतीला विधिपूर्वक स्थापित केले आणि तिला चित्रशिलेच्या मध्यभागी ठेवून तो ब्रह्मलोकास गेला.

Verse 27

अथ मंकणकोनाम महर्षिः संशितव्रतः । क्षेत्रे तत्र समायातो विषविद्याविचक्षणः

तेव्हा मंकणक नावाचे महर्षी—दृढ व्रतधारी व विषविद्येत निपुण—त्या पवित्र क्षेत्रात येऊन पोहोचले।

Verse 28

सक्रमाद्भ्रममाणस्तु तस्मिन्सर्पाभिरक्षिते । तं मुनिं वेष्टयामासुर्बबन्धुश्चैव पाशकैः

परंतु तो सर्पांनी रक्षित अशा त्या स्थानी पाऊल टाकून फिरू लागला, तेव्हा नागांनी मुनिंना वेढून जणू पाशांनी बांधून टाकले।

Verse 29

सोऽपि विद्याबलात्सर्पान्निर्विषांस्तांश्चकारह । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । निष्क्रांतः सलिलात्तस्मात्कृतकृत्यो मुदान्वितः

त्यांनीही विद्याबळाने त्या सर्पांना निर्विष केले. मग तेथे स्नान करून शुद्ध होऊन, पितृतर्पण करून, त्या जलातून बाहेर आले—कृतकृत्य व आनंदाने भरलेले।

Verse 30

ततश्चक्रे मुनिर्यावत्सम्यक्कुशपरिग्रहम् । दर्भाग्रेणास्य हस्ताग्रं पाटितं तावदेव हि

त्यानंतर मुनि यथाविधी कुशग्रहण करू लागले; पण त्याच क्षणी दर्भाच्या तीक्ष्ण अग्राने त्यांच्या हाताचा टोक कापला गेला।

Verse 31

अथ तस्मात्क्षताज्जातस्तस्य शाकरसो महान् । तं दृष्ट्वा स विशेषेण हर्षितो विस्मयान्वितः

मग त्या जखमेतून त्यांचा महान शर्करारसासारखा प्रवाह उत्पन्न झाला. ते पाहून ते विशेष हर्षित व विस्मययुक्त झाले।

Verse 32

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय नृत्यं चक्रे ततः परम् । ब्राह्मीं शिलां समारुह्य आनंदाश्रुपरिप्लुतः

“मी सिद्ध झालो” असे जाणून त्याने पुढे नृत्य केले. ब्राह्मी शिळेवर आरूढ होऊन तो आनंदाश्रूंनी पूर्ण भिजला.

Verse 33

अथैवं नृत्यमानस्य मुनेस्तस्य महात्मनः । लास्यं चक्रे ततः सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

अशा रीतीने नृत्य करणाऱ्या त्या महात्मा मुनीला पाहून, मग सर्व जगत—स्थावर व जंगम—त्याच्यासह लास्य करू लागले.

Verse 34

चमत्कारपुरं कृत्स्नं भग्नं नष्टा द्विजोत्तमाः । प्रासादैर्ध्वंसितैस्तत्र हाहाकारो महानभूत्

संपूर्ण चमत्कारपुर भग्न झाले; श्रेष्ठ द्विज नष्ट झाले. तेथे प्रासाद कोसळून महान हाहाकार झाला.

Verse 35

ततो देवगणाः सर्वे तद्दृष्ट्वा तस्य चेष्टितम् । लास्यस्य वारणार्थाय प्रोचुर्वृषभवाहनम्

मग सर्व देवगण त्याची ती चेष्टा पाहून, लास्य थांबविण्यासाठी वृषभवाहन प्रभूंना म्हणाले.

Verse 36

अनेन नृत्यमानेन जगत्स्थावरजंगमम् । नृत्यं करोति देवेश तस्माद्गत्वा निवारय

“हा नृत्य करीत असल्यामुळे सर्व जगत—स्थावर व जंगम—नृत्य करू लागले आहे. म्हणून, हे देवेश, आपण जाऊन यास आवरा.”

Verse 37

नान्यः शक्तः सुरश्रेष्ठ मुनिमेनं कथंचन । निषेधयितुमीशान ततः कुरु जगद्धितम्

हे सुरश्रेष्ठ! या मुनीला कोणत्याही प्रकारे रोखण्यास दुसरा कोणी समर्थ नाही. म्हणून हे ईशान, जगाच्या हितासाठी तूच कार्य कर.

Verse 38

अथ तेषां वचः श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । कृत्वा रूपं द्विजेंद्रस्य तत्सकाशमुपाद्रवत्

त्यांचे वचन ऐकून वृषभध्वज भगवानांनी श्रेष्ठ ब्राह्मणाचे रूप धारण केले आणि तत्क्षणी त्याच्याजवळ धाव घेतली.

Verse 39

अब्रवीच्च मुने कस्मात्त्वयैतन्नृत्यतेऽधुना । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

तो म्हणाले—हे मुने! तू आत्ता असा नृत्य का करीत आहेस? याचे कारण लवकर सांग; आम्हांस मोठे कौतूहल वाटत आहे.

Verse 40

एवमुक्तः स विप्रेंद्रः शंकरेण द्विजोत्तमाः । हस्तं संदर्शयामास तस्य शाकरसान्वितम्

शंकरांनी असे म्हटल्यावर त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आपला हात दाखविला; तो अद्भुत ‘शाकरस’युक्त होता.

Verse 41

किं नपश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसो महान् । संजातः क्षतवक्त्रेण तस्मात्सिद्धिरुपस्थिता

हे ब्राह्मण! तुला दिसत नाही काय? माझ्या हातातून महान ‘शाकरस’ उत्पन्न झाला आहे—मुखावरील जखमेने; म्हणून मला सिद्धी प्राप्त झाली आहे.

Verse 42

एतस्मात्कारणाद्विप्र नृत्यमेतत्करोम्यहम् । आनंदं परमं प्राप्य सिद्धिजं सिद्धसत्तम

या कारणामुळे, हे विप्र, मी हे नृत्य करीत आहे; सिद्धिजन्य परम आनंद प्राप्त करून, हे सिद्धसत्तम।

Verse 43

एवं तु वदतस्तस्य भगवान्वृषभध्वजः । अंगुष्ठं ताडयामास स्वांगुल्यग्रेण तत्क्षणात्

तो असे बोलत असतानाच, वृषभध्वज भगवानांनी त्या क्षणी आपल्या बोटाच्या टोकाने आपल्या अंगठ्याला टकटक/आघात केला।

Verse 44

निश्चक्राम ततो भस्म हिमस्फटिकसंनिभम् । क्षताग्रात्सहसा तस्य महाविस्मयकारकम्

त्यानंतर त्याच्या जखमेच्या/खुणेच्या टोकातून सहसा हिमस्फटिकासारखी पांढरी भस्म बाहेर आली, जी मोठ्या विस्मयास कारणीभूत ठरली।

Verse 45

ततः प्रोवाच तं विप्रं स देवो द्विजसत्तमाः । यस्यांगुष्ठाग्रतो मह्यं निष्क्रांतं भस्म पांडुरम्

मग त्या देवाने त्या विप्राला म्हटले—“हे द्विजश्रेष्ठ, माझ्या अंगठ्याच्या टोकातून पांडुर (धवल) भस्म बाहेर आले आहे.”

Verse 46

तथाप्यहं मुनिश्रेष्ठ न नृत्यं कर्तुमुत्सहे । त्वं पुनर्नृत्यसे कस्मादपि शाकरसेक्षणात्

तरीही, हे मुनिश्रेष्ठ, मला नृत्य करण्याची इच्छा होत नाही; मग तू फक्त शाकरस पाहताच का नाचतोस?”

Verse 47

विरामं कुरु तस्मात्त्वं नृत्यादस्माद्विगर्हितात् । तपः क्षरति विप्रेन्द्र नृत्यगीताद्द्विजन्मनः

म्हणून तू या निंद्य नृत्यापासून विराम घे. हे विप्रश्रेष्ठा, द्विजाचा तप नृत्य-गीतामुळे क्षीण होते.

Verse 49

अब्रवीत्त्वामहं मन्ये नान्यं देवान्महेश्वरात् । तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा न स्यात्तपःक्षतिः

तो म्हणाला—माझ्या मते महेश्वरापेक्षा श्रेष्ठ दुसरा देव नाही. म्हणून माझ्यावर प्रसाद कर, जेणेकरून माझ्या तपाला क्षती होऊ नये.

Verse 50

श्रीभगवानुवाच । तपस्ते मत्प्रसादेन वृद्धिं शस्यति नित्यशः । स्थानेऽत्र भवता सार्धमहं स्थास्यामि सर्वदा

भगवान म्हणाले—माझ्या प्रसादाने तुझे तप नित्य वाढत जाईल व फलदायी होईल. आणि याच स्थानी तुझ्यासह मी सदैव वास करीन.

Verse 51

आनन्दितेन भवता प्रार्थितोऽहं यतो मुने । आनन्देश्वरसंज्ञस्तु ख्यातिं यास्यामि भूतले । एतत्पुरं च मे नाम्ना आनन्दाख्यं भविष्यति

हे मुने, आनंदित अवस्थेत तू मला प्रार्थिला आहेस; म्हणून मी पृथ्वीवर ‘आनंदेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध होईन. आणि हे नगरही माझ्या नावाने ‘आनंदा’ म्हणून ओळखले जाईल.

Verse 52

एवमुक्त्वा महादेवो गतश्चादर्शनं ततः । सोऽपि मंकणकस्तत्र तपस्तेपे मुनीश्वरः

असे बोलून महादेव नंतर अदृश्य झाले. आणि तेथे मुनीश्वर मंकणकाने तपश्चर्या चालू ठेवली.

Verse 54

तस्मात्कुरु प्रसादं नो यथा स्याद्दारुणं विषम् । नो चेद्वयं गमिष्यामः सर्वलोक पराभवम्

म्हणून आमच्यावर प्रसाद करा, जेणेकरून भयंकर विष उत्पन्न होऊ नये. नाहीतर आम्ही सर्व लोकांसमोर पराभव पावून नाशाला जाऊ.

Verse 55

मंकणक उवाच । अनृतं न मया प्रोक्तं स्वैरेणापि कदाचन । तस्मादेवंविधाः सर्वे जलसर्पा भविष्यथ

मंकणक म्हणाला—मी कधीही, स्वैरपणे वा निष्काळजीपणातही, असत्य बोललो नाही. म्हणून तुम्ही सर्वजण अशाच प्रकारचे जलसर्प व्हाल.

Verse 56

सूत उवाच । ततःप्रभृति संजाता जलसर्पा महीतले । तद्वद्रूपा द्विजिह्वाश्च केवलं विषवर्जिताः

सूत म्हणाला—त्या वेळेपासून पृथ्वीवर जलसर्प उत्पन्न झाले; ते त्याच रूपाचे, द्विजिह्वा, पण पूर्णपणे विषरहित होते.

Verse 57

अथ तस्मिन्ह्रदे मर्त्याः स्नात्वा सारस्वते शुभे । स्पृष्ट्वा चित्रशिलां तां च प्रयांति परमां गतिम्

मग त्या सरोवरात मर्त्यजन शुभ सारस्वत जलात स्नान करून आणि ती चित्रशिला स्पर्श करून परम गतीला पोहोचतात.

Verse 58

अथ भीतः सहस्राक्षो गत्वा देवं पितामहम् । यमेन सहितस्तूर्णं प्रोवाचेदं वचस्तदा

तेव्हा भयभीत सहस्राक्ष (इंद्र) त्वरेने देव पितामह (ब्रह्मा) यांच्याकडे गेला; आणि यमासह तेव्हा ही वाणी बोलला.

Verse 59

त्वत्प्रसादात्समुद्वीक्ष्य गच्छंति मनुजा दिवम् । पितामह महातीर्थं यत्त्वया विहितं क्षितौ । सारस्वतं नरास्तत्र स्नात्वा यांति त्रिविष्टपम्

तुझ्या प्रसादाने त्याचे दर्शन होताच मनुष्य स्वर्गास जातात. हे पितामह! पृथ्वीवर तुझ्याद्वारे स्थापिलेले ते महातीर्थ ‘सारस्वत’; तेथे स्नान करणारे नर त्रिविष्टप (स्वर्गलोक) प्राप्त करतात.

Verse 60

अपि पापसमाचाराः सर्वधर्मबहिष्कृताः । तत्र स्नात्वा शिलां स्पृष्ट्वा तदैवायांति सद्गतिम्

जे पापाचार करणारे आणि सर्व धर्मकर्मांपासून बहिष्कृत असतील—तेही तेथे स्नान करून त्या पावन शिळेला स्पर्श करताच तत्क्षणी सद्गती प्राप्त करतात.

Verse 61

यम उवाच । अप्रमाणं विभो कर्म संप्रयातं ममोचितम् । शुभाशुभपरिज्ञानं सर्वेषामेव देहिनाम्

यम म्हणाला—हे प्रभो! माझे नियत कर्म आता अमर्याद व अस्थिर झाले आहे; कारण सर्व देहधारींच्या शुभ-अशुभ कर्मांचे ज्ञान-विवेक मला करावा लागतो.

Verse 62

तस्मात्त्यज त्वं मां देव यद्वा तत्तीर्थमुत्तमम् । यत्प्रभावाज्जनैर्हीनाः संजाता नरका मम

म्हणून, हे देव! तू मला त्याग कर, किंवा ते उत्तम तीर्थ दूर कर; कारण त्याच्या प्रभावाने माझे नरक जनशून्य झाले आहेत.

Verse 63

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यमस्य प्रपितामहः । प्राह पार्श्वस्थितं शक्रं तत्तीर्थं नय संक्षयम्

यमाचे ते वचन ऐकून प्रपितामहाने जवळ उभ्या असलेल्या शक्राला म्हटले—“त्या तीर्थाचा संक्षय कर.”

Verse 64

ततः शक्रो ह्रदं गत्वा पूरयामास पांसुभिः । ह्रदं सारस्वतं तं च तां च चित्रशिलां द्विजाः

त्यानंतर शक्र त्या ह्रदाकडे जाऊन ते पांसूंनी भरून टाकले—ते सारस्वत ह्रदही आणि ती अद्भुत चित्रशिलाही, हे द्विजांनो।

Verse 65

अद्यापि मनुजः सम्यक्त स्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । यः करोति तपश्चर्यां स शीघं सिद्धिमाप्नुयात्

आजही जो मनुष्य त्या स्थानी योग्य रीतीने स्थिर राहून तपश्चर्या करतो, तो शीघ्रच सिद्धी प्राप्त करतो।

Verse 66

सोऽपि मंकणकस्तत्र सार्द्धं देवेन शंभुना । तिष्ठत्यद्यापि विप्रेंद्र पूरितं चैव पांसुभिः

हे विप्रेंद्र, तो मंकणकही आजपर्यंत तेथे देव शंभूसह स्थित आहे, आणि ते स्थान पांसूंनी भरलेलेच आहे।

Verse 67

लिंगं मंकणकन्यस्तं तत्रास्ति सुमहोदयम् । तत्स्पृष्ट्वा मानवाः पापैर्मुच्यंते द्विजसत्तमाः

हे द्विजसत्तमांनो, तेथे मंकणकाने स्थापिलेला अत्यंत महिमामय लिंग आहे; त्याचा स्पर्श केल्याने मनुष्य पापांतून मुक्त होतात।

Verse 68

माघ शुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः । स पापैरपि संयुक्तः शिवलोके महीयते

माघ शुक्ल चतुर्दशीला जो नर त्या (लिंगाची) पूजा करतो, तो पापयुक्त असला तरी शिवलोकी मान पावतो।

Verse 93

अथ ते पन्नगाः प्रोचुः प्रणिपत्य मुनीश्वरम् । भगवन्निर्विषाः सर्वे वयं हि भवता कृताः

तेव्हा ते नाग मुनीश्वरांना नमस्कार करून म्हणाले— “भगवन्, आपण आम्हा सर्वांना विषमुक्त केले आहे.”