Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

मुद्गत्यागाद्रिपुमृती राजमाषाद्धनाढ्यता । अश्वाप्तिस्तंडुलत्यागाच्चातुर्मास्येऽभिजायते

Transliteration

mudgatyāgādripumṛtī rājamāṣāddhanāḍhyatā | aśvāptistaṃḍulatyāgāccāturmāsye'bhijāyate

Translation

मुगाचा त्याग केल्याने शत्रूंचा नाश होतो; राजमाषाचा त्याग केल्याने धन-समृद्धी मिळते. आणि तांदूळ त्यागल्याने अश्वप्राप्ती होते—हे फळ चातुर्मास्य-व्रताने मिळते.

Word by Word

• मुद्गत्यागात्: from giving up mudga (green gram)
• मुद्गत्यागात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मुद्ग + त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुद्गस्य त्यागात्)

• रिपुमृती: death of enemies
• रिपुमृती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रिपु + मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रिपोः मृतिḥ)

• राजमाषात्: from (giving up) rājamāṣa (a bean)
• राजमाषात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: राजमाष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• धनाढ्यता: wealthiness
• धनाढ्यता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धन + आढ्यता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (धनस्य आढ्यता)

• अश्वाप्तिः: attainment of horses
• अश्वाप्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्व + आप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्वस्य आप्तिः)

• तण्डुलत्यागात्: from giving up rice grains
• तण्डुलत्यागात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तण्डुल + त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तण्डुलस्य त्यागात्)

• चातुर्मास्ये: in Cāturmāsya
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अभिजायते: arises/comes to be
• अभिजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + जन् (धातु)
• Form: लट्, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya instructional tone)

Visual Art Cues

Scene: A householder-devotee takes a vow before a deity; behind him symbols of prosperity—granary, coins, and a stable with horses—while he sets aside bowls of mung, rājamāṣa, and rice as renounced items.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation offered as a vow becomes dharma; dharma protects the devotee with both worldly stability and auspicious fortune.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it is a general phalaśruti within the Tīrthamāhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cāturmāsya food-abstinences: mudga, rājamāṣa, and taṇḍula (rice).