Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29
Devanagari script
गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः
Transliteration
gṛhīto yugapatkruddhaiḥ parasparajigīṣayā | devānāṃ hastago vaidyo daityānāṃ ca kamaṇḍaluḥ
Translation
दोन्ही पक्ष क्रोधाने एकाच वेळी झडप घालून परस्पर जिंकण्याच्या इच्छेने पकडू लागले; वैद्य देवांच्या हाती, आणि कमंडलू दैत्यांच्या हाती गेला।
Word by Word
गृहीतःwas seized
गृहीतः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगृहीत (कृदन्त; √ग्रह् (धातु) क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (was seized)
युगपत्simultaneously
युगपत्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), सहकालवाचक (simultaneously)
क्रुद्धैःby the angry (ones)
क्रुद्धैः:
Kartr-karana (Agent group qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (angry)
परस्पर-जिगीषयाdue to mutual desire to conquer
परस्पर-जिगीषया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपरस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक) + जिगीषा (प्रातिपदिक; √जि (धातु) सन्-इच्छार्थक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (परस्परस्य जिगीषा = desire to conquer one another)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
हस्त-गःin the hand (held)
हस्त-गः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त; √गम् (धातु) ड/क-प्रत्यय, 'going/being in')
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (हस्ते गः = in the hand)
वैद्यःthe physician (Dhanvantari)
वैद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दैत्यानाम्of the Daityas
दैत्यानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
कमण्डलुःthe kamaṇḍalu (water-pot)
कमण्डलुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकमण्डलु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Unknown (deduced: Purāṇic narrator)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: Two factions clash: devas restrain Dhanvantari while daityas wrench away the kamaṇḍalu; faces are wrathful, arms interlocked, the amṛta vessel tilted but unspilled, ocean spray and churned foam behind.
Characters & Entities
D
DhanvantariD
DevasD
DaityasK
KamaṇḍaluA
Amṛta (implied)FAQs
When desire and anger dominate, even sacred gifts become causes of strife; dharma lies in restraint and rightful claim.
No tīrtha is specified in this verse.
None.