Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28
Devanagari script
ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप
Transliteration
tato dhanvaṃtarirjāto bibhraddhaste kamaṃḍalum | saṃpūrṇamamṛtenaiva sa devairdānavainṛpa
Translation
मग धन्वंतरी प्रकट झाला; त्याच्या हातात अमृताने पूर्ण कमंडलू होता, आणि हे नृपा, देव व दानवांनी त्याला वेढले।
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तदस् तसिल्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त (from that/then)
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जातःwas born/arose
जातः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजात (कृदन्त; √जन् (धातु) क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावार्थे (was born/arose)
बिभ्रत्bearing/carrying
बिभ्रत्:
Kriya (Participial action)
TypeVerb
Rootबिभ्रत् (कृदन्त; √भृ (धातु) शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (bearing)
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कमण्डलुम्a water-pot (kamaṇḍalu)
कमण्डलुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकमण्डलु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सम्पूर्णम्full
सम्पूर्णम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्पूर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्त; सम्+√पॄ (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (full/filled)
अमृतेनwith nectar
अमृतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थक
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवैःby the gods
देवैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दानवैःby the demons (Dānavas)
दानवैः:
Kartr-karana (Agent group/कर्तृ-समूह)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
Speaker
Unknown (deduced: Purāṇic narrator addressing 'nṛpa')
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: From the foaming churned ocean, Dhanvantari rises luminous, holding a brimming kamaṇḍalu of amṛta; gods and dānavas surge forward, arms outstretched, eyes fixed on the vessel.
Characters & Entities
D
DhanvantariK
KamaṇḍaluA
AmṛtaD
DevasD
DānavasFAQs
The highest boon (amṛta) invites contest; dharma requires rightful means and divine guidance to receive life-giving grace.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.