Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
ताभ्यां कुण्डद्वयं तत्र संतिष्ठति सुशोभनम् । यत्र स्नाता नरा यांति लोकांस्तांश्च महोदयान्
Transliteration
tābhyāṃ kuṇḍadvayaṃ tatra saṃtiṣṭhati suśobhanam | yatra snātā narā yāṃti lokāṃstāṃśca mahodayān
Translation
त्या दोघींमुळे तेथे दोन सुशोभित कुंडे स्थित आहेत; जिथे स्नान केल्यास मनुष्य महान् उदय व समृद्धीचे लोक प्राप्त करतात.
Word by Word
ताभ्याम्by/with those two (women)
ताभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), द्विवचन; सर्वनाम (fem. instr. du.)
कुण्डद्वयम्a pair of ponds
कुण्डद्वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्ड + द्वय (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (द्वे कुण्डे); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
संतिष्ठतिstands / exists
संतिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्ग: सम्; (stands/exists)
सुशोभनम्very beautiful
सुशोभनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसु + शोभन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (सु-शोभनम् = अतिशयेन शोभनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies कुण्डद्वयम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्ध-देशवाचक-अव्यय (relative locative adverb: where)
स्नाताःhaving bathed
स्नाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्नात (कृदन्त; √स्ना धातु)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; past participle used predicatively (having bathed)
नराःmen / people
नराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (those)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महोदयान्of great prosperity / great rise
महोदयान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + उदय (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (महान् उदयः यस्य/ये); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies लोकान्)
Speaker
Sūta
Characters & Entities
K
Kuṇḍa (sacred pond)T
TīrthaFAQs
Tīrtha-snana is celebrated as a dharmic act that elevates one’s destiny toward auspicious realms.
A pair of kuṇḍas associated with Maitreyī and Kātyāyanī, within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (Adhyāya 130).
Snāna (ritual bathing) in the two kuṇḍas.