Adhyaya 62

Verse 1

शौनक उवाच । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः

शौनक म्हणाले— हे सूत! आम्ही पूर्वी गणपतीची उत्पत्ती ऐकली आहे; आता क्षेत्रनाथ कसे प्रकट झाले? ऐकणाऱ्या आम्हांस ते सांगा।

Verse 2

सूत उवाच । यदा दारुकदैत्येन पीड्यमाना दिवौकसः । शिवं देव्या सहासीनं प्रणिपत्येदमब्रुवन्

सूत म्हणाले—दारुक दैत्याने पीडित झालेले देवगण देवीसह आसनस्थ शिवाजवळ येऊन साष्टांग नमस्कार करून हे वचन बोलले।

Verse 3

देव दैत्येन घोरेण दुर्जयेन सुरासुरैः । पीडिता दारुकेण स्मः स्वस्थानाच्चापि च्याविताः

हे देव! घोर व देव-असुरांनाही अजिंक्य अशा दारुकाने आम्हांला पीडिले आहे; आणि आम्हांला आमच्या स्वस्थानांतूनही हाकलून दिले आहे।

Verse 4

न विष्णुना न चंद्रेण न चान्येनापि केनचित् । शक्यो हंतुं स दुष्टात्मा अर्धनारीश्वरं विना

त्या दुष्टात्म्याचा वध ना विष्णू करू शकतो, ना चंद्रदेव, ना अन्य कोणीही; अर्धनारीश्वरावाचून तो मारता येत नाही।

Verse 5

तेन संपीड्यमानानामस्माकं शरणं भव । इत्युक्त्वा रुरुदुर्देवास्त्राहित्राहीति चाब्रुवन्

म्हणून त्याने चिरडल्या जात असलेल्या आम्हांला आपणच शरण द्या। असे म्हणून देव रडू लागले आणि पुन्हा पुन्हा म्हणाले—“त्राही, त्राही! वाचवा!”

Verse 6

ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम्

त्यानंतर अतिशय करुणेने व्याप्त झालेल्या पार्वतीने हराच्या कंठातील काळिमा घेऊन त्यापासून एक अत्यंत भयावह स्त्री निर्माण केली।

Verse 7

आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव

तेथे आपली आत्मशक्ती विसर्जून शुभा देवीने हे वचन उच्चारले— “तू अत्यंत कृष्णवर्णा आहेस; म्हणून नावाने तू ‘कालिका’ होशील।”

Verse 8

देवारिं च दुरात्मानं शीघ्रं नाशय शोभने । एवमुक्ता महारावा कालिका प्राप्य तं तदा

“हे शोभने, देवांचा तो दुष्ट शत्रू लवकर नष्ट कर।” असे सांगितल्यावर कालिकेने महागर्जना केली आणि तेव्हा त्याच्यापाशी पोहोचली।

Verse 9

रवेणैव मृतं चक्रे सानुगं स्फुटितहृदम् । ततोवन्ती श्मशानस्था महारावानमुंचत

तिने केवळ गर्जनेनेच त्याला त्याच्या अनुयायांसह ठार केले; त्याचे हृदय विदीर्ण झाले. मग श्मशानात उभी राहून तिने महान प्रतिध्वनीत नाद सोडला।

Verse 10

यैरासन्विकला लोकास्त्रयोऽपि प्रमृता यथा । ततो रुद्रो बालरूपं कृत्वा विश्वकृते विभुः

ज्या कारणांनी तिन्ही लोक विकल झाले, जणू मृतप्राय. म्हणून विश्वहितासाठी सर्वशक्तिमान रुद्राने बालरूप धारण केले।

Verse 11

रुदंस्तस्याः समीपे चाप्यागतः प्रेतसद्मनि । रुदंतं च ततो बालं कृत्वोत्संगे कृपान्विता

तो रडत रडत तिच्या जवळ आला, प्रेतांच्या त्या धामातही. रडणाऱ्या बालकाला पाहून करुणामयी देवीने त्याला कुशीत घेतले।

Verse 12

कालिकाऽपाययत्स्तन्यं मा रुदेति प्रजल्पती । स्तन्य व्याजेन बालोऽपि पपौ क्रोधं तदंगजम्

कालिकेने त्याला स्तन्य पाजले व हळुवार म्हणाली—“रडू नकोस।” पण स्तन्याच्या बहाण्याने त्या बालकानेही तिच्या देहातून उत्पन्न झालेला क्रोध पिऊन टाकला।

Verse 13

योऽसौ हरकंठभवविषादासीत्सुदुर्धरः । पीतक्रोधस्वभावे च सौम्यासीत्कालिका तदा

हराच्या कंठात उत्पन्न झालेला विषजन्य जो असह्य विषाद होता—क्रोध पिऊन गेल्यावर—तेव्हा कालिका स्वभावतःच सौम्य व मंगलमयी झाली।

Verse 14

बालोऽपि बालरूपं तत्त्यक्तुमैच्छत्कृतक्रियः

कार्य सिद्ध झाल्यावर त्या बालकानेही ते बालरूप त्यागण्याची इच्छा केली।

Verse 15

ततो देवाः कालिकायाः शंकमानाः पुनर्भयम् । ऊचुर्मा बाल बालत्वं परित्यज कृपां कुरु

तेव्हा देव कालिकेबद्दल पुन्हा भय व शंका बाळगून म्हणाले—“हे बाळा, बालत्व सोडू नकोस; कृपा कर.”

Verse 16

बाल उवाच । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात्

बालक म्हणाला—“कालिकेची भीती बाळगू नका; कारण देवीला सौम्य केले आहे. तरीही तुमची भीती उरली असेल तर मी अन्य बालरूपे निर्माण करीन—चौसष्ट क्षेत्रपाल।” असे म्हणून त्याने मुखातून त्यांना उत्पन्न केले।

Verse 17

प्राह तान्बालरूपांश्च बालरूपी महेश्वरः । स्वर्गेषु पंचविशानां पातालेषु च तावताम्

बालरूप महेश्वर त्या बालरूपांना म्हणाला—“स्वर्गात तुमच्यापैकी पंचवीस जणांची स्थाने असतील, आणि पाताळातही तितक्याच जणांची स्थाने ठरतील.”

Verse 18

चतुर्दशानां भूर्लोके वासो वः पालनं तथा । अयमेव श्मशानस्थो भविता श्वा च वाहनम्

“तुमच्यापैकी चौदा जणांचा वास व रक्षणकार्य भूर्लोकात होईल. हा एक श्मशानात स्थित राहील, आणि कुत्रा त्याचे वाहन असेल.”

Verse 19

नैवेद्यं भवतां राजमाषतंदुलमिश्रकाः । अनभ्यर्च्य च यो युष्मान्किंचित्कृत्यं विधास्यति

“तुमचे नैवेद्य राजमाष (उडीद) व तांदूळ यांचे मिश्रण असेल. आणि जो कोणी तुमची पूजा न करता कोणतेही कार्य करील…”

Verse 20

तस्य तन्निष्फलं भावि भुक्तं प्रेतैश्च राक्षसैः । इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवां तरधीयत

“त्याचे ते कार्य निष्फळ होईल, आणि त्याचे नैवेद्य प्रेत व राक्षस भक्षण करतील.” असे सांगून भगवान रुद्र तेथेच अंतर्धान पावले.

Verse 21

क्षेत्रपालाः स्थिताश्चैव यथास्थाने निरूपिताः । इति वः क्षेत्रपालानां सृष्टिः प्रोक्ता समासतः

अशा रीतीने क्षेत्रपाल आपापल्या नियत स्थानी नियुक्त होऊन स्थित झाले. या प्रकारे क्षेत्रपालांची सृष्टी तुम्हाला संक्षेपाने सांगितली आहे.

Verse 22

आराधनं प्रवक्ष्यामि येन प्रीता भवंति ते

आता मी ती आराधना-विधी सांगतो, ज्यायोगे ते क्षेत्रपाल प्रसन्न होतात।

Verse 23

ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः । इति नवाक्षरो महामंत्रः

“ॐ क्षां क्षेत्रपालाय नमः”—हा नवाक्षरी महामंत्र म्हणून प्रसिद्ध आहे.

Verse 24

अनेनात्र चंदनादि दत्त्वा राजमाषतण्डुलमिश्रकाश्च चतुःषष्टिकृतभागान्वटकान्निवेद्य तावत्यो दीपिकास्तावन्ति पत्राणि पूगानि निवेद्य दण्डवत्प्रणम्य महास्तुतिमेतां जपेत्

येथे या मंत्राने चंदनादी अर्पण करून, राजमाष व तांदूळ यांच्या मिश्रणापासून केलेले वटके चौसष्ट भाग करून नैवेद्य द्यावेत; तितक्याच दीपिका, तितकीच पाने व सुपाऱ्या अर्पण करून; मग दंडवत् प्रणाम करून ही महास्तुती जपावी।

Verse 25

ओंऊर्ध्वकेशा विरू पाक्षा नित्यं ये घोररूपिणः । रक्तनेत्राश्च पिंगाक्षाः क्षेत्रपालान्नमामि तान्

ॐ। ज्यांचे केस उभे राहिलेले, ज्यांची दृष्टी विचित्र व भयावह, जे नित्य घोररूपधारी—अशा रक्तनेत्र व पिंगाक्ष क्षेत्रपालांना मी नमस्कार करतो।

Verse 26

अह्वरो ह्यापकुम्भश्च इडाचारस्तथैव यः । इंद्रमूर्तिश्च कोलाक्ष उपपाद ऋतुंसनः

अह्वर, आपकुंभ आणि इडाचार; इंद्रमूर्ती, कोलाक्ष, उपपाद व ऋतुंसन—हेही क्षेत्रपालांमध्ये गणले जातात।

Verse 27

सिद्धेयश्चैव वलिको नीलपादेकदंष्ट्रिकः । इरापतिश्चाघहारी विघ्नहारी तथांतकः

सिद्धेय व वलिक, नीलपाद-एकदंष्ट्रिक; इरापती, अघहारी, विघ्नहारी तसेच अंतक—हे सर्व पूज्य क्षेत्रपाल असून त्यांना नमस्कार करावा।

Verse 28

ऊर्ध्वपादः कम्बलश्च खंजनः खर एव च । गोमुखश्चैव जंघालो गणनाथश्च वारणः

ऊर्ध्वपाद, कंबल, खंजन व खर; गोमुख, जंघाल, गणनाथ आणि वारण—हे स्तुतीत स्मरणीय क्षेत्रपाल आहेत।

Verse 29

जटालोप्यजटालश्च नौमि स्वःक्षेत्रपालकान् । ऋकारो हठकारी च टंकपाणिः खणिस्तथा

मी माझ्या क्षेत्रपाल-रक्षकांना नमस्कार करतो—जटाल व अजटाल; ऋकार, हठकारी, टंकपाणी तसेच खणी यांनाही।

Verse 30

ठंठंकणो जंबरश्च स्फुलिंगास्यस्तडिद्रुचिः । दंतुरो घननादश्च नन्दकश्च तथा परः

मी ठंठंकण, जंबर, स्फुलिंगास्य (ज्याच्या मुखातून ठिणग्या निघतात), तडिद्रुची (विद्युत्सम तेजस्वी), दंतुर, घननाद (मेघगर्जन), नंदक तसेच अन्य रक्षकासही नमस्कार करतो।

Verse 31

फेत्कारकारी पंचास्यो बर्बरी भीमरूपवान् । भग्नपक्षः कालमेघो युवानो भास्करस्तथा

मी फेत्कारकारी, पंचास्य (पंचमुख), बर्बरी, भीमरूपवान, भग्नपक्ष, कालमेघ, युवान आणि भास्कर—या क्षेत्रपालांना नमस्कार करतो।

Verse 32

रौरवश्चापि लंबोष्ठो वणिजः सुजटालिकः । सुगंधो हुहुकश्चैव नौमि पातालरक्षकान्

रौरव, लंबोष्ठ, वणिज, सुजटालिक, सुगंध आणि हुहुक—या पाताळरक्षकांना मी नमस्कार करतो।

Verse 33

सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः

सर्व लिंग-स्थानी तो ‘हुंकार’ आहे; स्मशानांत ‘भयावह’ आहे। घोर वनांत ‘महालक्ष’ आणि वस्तीमध्ये ‘ज्वालाक्ष’ म्हणून स्थित असतो।

Verse 34

एकवृक्षश्च वृक्षेषु करालवदनो निशि । घण्टारवो गुहावासी पद्मखंजो जले स्थितः

वृक्षांमध्ये तो ‘एकवृक्ष’ आहे; रात्री ‘करालवदन’ आहे। गुहांत ‘घण्टारव’ आणि जलात ‘पद्मखंज’ म्हणून स्थित असतो।

Verse 35

चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि

चौकांत तो ‘दुरारोह’ आहे; पर्वतांवर ‘कुरव’ आहे। निर्झरांत ‘प्रवाहाख्य’ आणि निधींमध्येही ‘माणिभद्र’ म्हणून स्थित असतो।

Verse 36

रसक्षेत्रे रसाध्यक्षो यज्ञवाटेषु कोटनः । चतुर्दश भुवं व्याप्य स्थिताश्चैवं नमामि तान्

‘रस-क्षेत्रा’त तो ‘रसाध्यक्ष’ आणि यज्ञ-वाटांत ‘कोटन’ आहे। चौदा भुवने व्यापून अशा रीतीने स्थित असलेल्या त्या सर्वांना मी नमस्कार करतो।

Verse 37

एवं चतुःषष्टिमिताञ्छरणं यामि क्षेत्रपान् । प्रसीदंतु प्रसीदंतु तृप्यंतु मम पूजया

अशा रीतीने मी चौंसष्ट क्षेत्रपालांचे शरण घेतो/घेते. ते प्रसन्न होवोत—प्रसन्न होवोत—आणि माझ्या पूजेनें तृप्त होवोत.

Verse 38

सर्वकार्येषु यश्चैवं क्षेत्रपानर्चयेच्छुचिः । क्षेत्रपास्तस्य तुष्यंति यच्छंति च समीहितम्

जो शुद्ध होऊन सर्व कार्यांच्या आरंभी अशा प्रकारे क्षेत्रपालांची पूजा करतो, त्याच्यावर क्षेत्रपाल प्रसन्न होतात व त्याचे अभिष्ट प्रदान करतात.

Verse 39

इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम्

क्षेत्रपालांची ही विधी जाणून विजयानेही, सांगितलेल्या विधानाप्रमाणे पूजन करून, कार्यसिद्धीसाठी त्या देव/रक्षकाची स्तुती केली.

Verse 40

प्रणम्य च ततो देवीमानर्च वटयक्षिणीम् । पुरा यदा नारदेन कलापग्रामतो द्विजाः

मग प्रणाम करून तिने देवी वटयक्षिणीची पूजा केली. पूर्वी, जेव्हा नारदांनी ‘कलापग्राम’ नावाच्या गावातून द्विजांना आणले होते,

Verse 41

समानीतास्तैश्च साकं सुनंदा नाम ब्राह्मणी । विधवाभ्यागता तत्र तपस्तप्तुं महीतटे

त्यांच्यासोबत सुनंदा नावाची एक ब्राह्मणीही आणली गेली; ती विधवा होती आणि नदीकाठी तप करण्यासाठी तेथे आली होती.

Verse 42

सा कृच्छ्राणि पराकांश्च अतिकृच्छ्राणि कुर्वती । ज्यैष्ठे भाद्रपदे चक्रे सावित्र्या द्वे त्रिरात्रिके

तिने कृच्छ्र, पराक व अतिकृच्छ्र अशी तपश्चर्या केली; आणि ज्येष्ठ व भाद्रपद महिन्यांत सावित्री-व्रतासह दोन त्रिरात्र-व्रतांचे आचरण केले।

Verse 43

मासोपवासं च तथा कार्तिके कुलनंदिनी । सप्तलिंगानि संपूज्य देवीपूजां सदा व्यधात्

आणि कार्तिक महिन्यात त्या कुलनंदिनीने मासोपवास केला; सात लिंगांची विधिपूर्वक पूजा करून ती सदैव देवीपूजन करीत राहिली।

Verse 44

दर्शे स्नानं तथा चक्रे महीसागरसंगमे । इत्यादिबहुभिस्तैस्तैर्नित्यं नियमपालनैः

तिने अमावास्येला नदी-समुद्र संगमावर स्नानही केले; अशा अनेक नित्य नियम-पालन व संयमांनी,

Verse 45

धूतपापा ययौ लोकमुमायाः कृतस्वागता । अंशेन च तटे तस्मिन्संभूता वटयक्षिणी

पाप धुऊन ती उमा-लोकास गेली, तेथे तिचे सन्मानपूर्वक स्वागत झाले; आणि त्याच तीरावर देवीच्या अंशरूपाने वटयक्षिणी प्रकट झाली।

Verse 46

तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति

तिच्यावर प्रसन्न होऊन सिद्धलिंगात स्थित हराने वर दिला—‘जो कोणी प्रथम हिचे पूजन न करता माझी पूजा करील,

Verse 47

तस्य तन्निष्फलं सर्वमित्युक्तं पाल्यमेव मे । तस्मात्प्रपूजयेन्नित्यं वटस्थां वटयक्षिणीम् । पुष्पैर्धूपैस्तु नैवेद्यैर्मंत्रेणानेन भक्तितः

त्याच्यासाठी सर्व काही निष्फळ होते—असे सांगितले आहे; आणि हे माझ्या आज्ञेनुसार अवश्य पाळावे. म्हणून वटवृक्षात वास करणाऱ्या वटयक्षिणीची नित्य भक्तीने पूजा करावी—पुष्प, धूप, नैवेद्य आणि या मंत्राने।

Verse 48

सुनंदे नंदनीयासि पूजामेतां गृहाण मे । प्रसीद् सर्वकालेषु मम त्वं वटयक्षिणि

हे सुनंदे, तू आनंददायिनी आहेस; माझी ही पूजा स्वीकार कर. हे माझ्या वटयक्षिणी, सर्वकाळ प्रसन्न राहा।

Verse 49

एवं संपूज्य तां नत्वा क्षमाप्य वटयक्षिणीम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो नारी च सर्वदा

अशा रीतीने तिला विधिपूर्वक पूजून, नमस्कार करून आणि वटयक्षिणीकडे क्षमा मागून, पुरुष व स्त्री—दोघेही—सर्वदा सर्व इच्छा प्राप्त करतात।

Verse 50

विजयश्चापि माहात्म्यमिदं जानन्महामतिः । आनर्च वटवृक्षस्थां भक्तितो वटयक्षिणीम्

विजयही—महाबुद्धिमान असून आणि हे माहात्म्य जाणून—वटवृक्षस्थ वटयक्षिणीची भक्तीने आराधना करू लागला।

Verse 51

ततः सिद्धांबिकां स्तुत्वा जप्तवानपराजिताम् । महाविद्यां वैष्णवीं तु साधनेन समन्विताम्

त्यानंतर त्याने सिद्धांबिकेची स्तुती करून, अपराजितेचा जप केला—साधनेने युक्त वैष्णवी महाविद्येचा।

Verse 52

यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वदुःखक्षयो भवेत् । तां विद्यां कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं विप्रपुंगवाः

जिच्या केवळ स्मरणाने सर्व दुःखांचा क्षय होतो, त्या पावन विद्येचे मी आता कीर्तन करीन। हे विप्रश्रेष्ठांनो, ऐका।

Verse 53

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमोऽनंताय सहस्रशीर्षाय क्षीरोदार्णवशायिने शेषभोगपर्यंकाय गरुडवाहनाय पीतवाससे वासुदेव संकर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध हयशिरो वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वरप्रद नमोऽस्तु ते नमोऽ स्तुते असुरदैत्यदानवयक्षराक्षस भूतप्रेतपिशाचकुंभांड सिद्धयोगिनी डाकिनी स्कंदपुरोगमान्ग्रहान्नक्षत्रग्रहांश्चान्यांश्च हन २ दह २ पच २ मथ २ विध्वंसय २ विद्रावय २ शंखेन चक्रेण वज्रेण गदया मुशलेन हलेन भस्मीकुरु सहस्रबाहवे सहस्रचरणायुध जय २ विजय २ अपराजित अप्रतिहत सहस्रनेत्र ज्वल २ प्रज्वल २ विश्वरूप बहुरूप मधुसूदन महावराह महापुरुष वैकुंठ नारायण पद्मनाभ गोविंद दामोदर हृषीकेश सर्वासुरो त्सादन सर्वभूतवशंकर सर्वदुःखप्रभेदन सर्वयंत्रप्रभंजन सर्वनागप्रमर्दन सर्वदेवमहेश्वर सर्वबंधविमोक्षण सर्वाहितप्रमर्दन सर्वज्वरप्रणाशन सर्वग्रह निवारण सर्वपापप्रशमन जनार्दन जनानंदकर नमोऽस्तु ते स्वाहा

ॐ—भगवंत वासुदेवाला नमस्कार; अनंत, सहस्रशीर्ष, क्षीरसागरशायी, शेषभोग-पर्यंकशायी, गरुडवाहन, पीतांबरधारी यांना नमस्कार। वासुदेव, संकर्षण, प्रद्युम्न, अनिरुद्ध; हयशिर, वराह, नरसिंह, वामन, त्रिविक्रम; वरप्रद राम राम—आपल्याला पुनःपुन्हा नमस्कार। असुर-दैत्य-दानव-यक्ष-राक्षस; भूत-प्रेत-पिशाच-कुंभांड; सिद्ध-योगिनी-डाकिनी; तसेच स्कंद-प्रमुख ग्रह, नक्षत्रग्रह व इतर सर्व—हन हन, दह दह, पच पच, मथ मथ, विध्वंस कर, विद्राव कर। शंख-चक्र-वज्र-गदा-मुसळ-नांगर-हल यांनी भस्म कर। सहस्रबाहु, सहस्रचरण-आयुधधारी—जय जय, विजय विजय। अपराजित, अप्रतिहत, सहस्रनेत्र—ज्वल ज्वल, प्रज्वल प्रज्वल। विश्वरूप, बहुरूप, मधुसूदन, महावराह, महापुरुष, वैकुंठ, नारायण, पद्मनाभ, गोविंद, दामोदर, हृषीकेश—सर्वासुरोत्सादन, सर्वभूतवशंकर, सर्वदुःखप्रभेदन, सर्वयंत्रप्रभंजन, सर्वनागप्रमर्दन, सर्वदेवमहेश्वर, सर्वबंधविमोक्षण, सर्वाहितप्रमर्दन, सर्वज्वरप्रणाशन, सर्वग्रहनिवारण, सर्वपापप्रशमन—हे जनार्दन, जनानंदकर, तुला नमस्कार। स्वाहा।

Verse 54

इमामपराजितां परमवैष्णवीं महाविद्यां जपति पठति शृणोति स्मरति धारयति कीर्तयति न च तस्य वाय्वग्निवज्रोपलाशनिवर्षभयं न समुद्रभयं न ग्रहभयं न च चौरभयं न च श्वापदभयं वा भवेत्

जो ही अपराजिता, परम वैष्णवी महाविद्येचा जप, पाठ, श्रवण, स्मरण, धारण किंवा कीर्तन करतो—त्याला वारा, आग, वज्र, दगड, वीज व अतिवृष्टी यांचे भय नसते; समुद्रभय नाही, ग्रहभय नाही, चोरभय नाही, हिंस्र पशुभयही नाही।

Verse 55

क्वचिद्रात्र्यंधकारस्त्रीराजकुलविषोपविषगरदवशीकरण विद्वेषणोच्चाटनवधबंधभयं वा न भवेदेतैर्मंत्रपदैरुदाहृतैर्हृदा बद्धैः संसिद्धपूजितैः

हे मंत्रपद विधिपूर्वक उच्चारून, हृदयात दृढ निश्चयाने बांधून, सिद्ध करून पूजिले असता—कुठेही रात्रीच्या अंधाराचे भय, स्त्रीभय, राजकुलभय, विष-उपविष-गरदभय, वशीकरण-विद्वेषण-उच्चाटनभय, वधभय किंवा बंधनभय होत नाही।

Verse 56

तद्यथा । नमोनमस्तेऽस्तु अभये अनघे अजिते अत्रसिते अमृते अपराजिते पठितसिद्धे स्मरितसिद्ध एकानंशे उमे ध्रुवे अरुंधति सावित्रि गायत्रि जातवेदसि मानस्तोके सरसि सरस्वति धरणि धारिणि सौदामिनि अदिते विनते गौरि गांधारि मातंगि कृष्णे यशोदे सत्यवादिनि ब्रह्मवादिनि कालि कपालिनि सद्योवयवचयनकरि स्थलगतं जलगतमंतरिक्षगतं वा रक्ष २ सर्वभूतभयोपद्रवेभ्यो रक्ष २ स्वाहा

तद्यथा—“नमो नमस्ते; हे अभये, अनघे, अजिते, अत्रसिते, अमृते, अपराजिते; हे पठितसिद्धे, स्मरितसिद्धे; हे एकानंशे, उमे, ध्रुवे, अरुंधती; हे सावित्री, गायत्री, जातवेदसि; हे मानस्तोके, सरसि, सरस्वती; हे धरणी, धारिणी, सौदामिनी; हे अदिते, विनते, गौरि, गांधारि, मातंगि, कृष्णे, यशोदे; हे सत्यवादिनि, ब्रह्मवादिनि; हे कालि, कपालिनि; हे सद्योवयवचयनकरि—स्थळी, जळी किंवा आकाशी आलेल्या संकटापासून रक्ष रक्ष; सर्वभूतजन्य भय-उपद्रवांपासून रक्ष रक्ष। स्वाहा।”

Verse 57

यस्याः प्रणश्यते पुष्पं गर्भो वा पतते यदि । म्रियंते बालका यस्याः काकवंध्या च या भवेत् । धारयेत इमां विद्यामेभिर्दोषैर्न लिप्यते

जिचे रजःस्राव थांबतो, किंवा गर्भपात होतो; जिची मुले मरतात, किंवा जी काकवंध्या (गर्भ राहूनही जिवंत अपत्य न होणारी) होते—तिने ही पवित्र विद्या धारण केली असता ती या दोषांनी व क्लेशांनी लिप्त होत नाही।

Verse 58

रणे राजकुले द्यूते नित्यं तस्य जयो भवेत् । शस्त्र धारयते ह्येषां समरे कांडधारिणी

रणात, राजदरबारात आणि द्यूतातही त्याचा नेहमी विजय होतो। कारण समरात ही कांडधारिणी (शस्त्रधारिणी शक्ति) त्यांच्यासाठी शस्त्र धारण करते; म्हणून ती विजय देते।

Verse 59

गुल्मशूलाक्षिरोगाणां नित्यं नाशकरी तथा । शिरोरोगज्वराणां च नाशनी सर्वदेहिनाम्

ही गुल्म, शूल व नेत्ररोग यांचा नित्य नाश करते; तसेच सर्व देहधाऱ्यांचे शिरोरोग व ज्वरही दूर करते।

Verse 60

तद्यथा । हन २ कालि सर २ कालि सर २ गौरि धम २ गौरि धम २ विद्ये आले ताले माले गंधे वधे पच २ विद्ये नाशय पापं हन् दुःस्वप्नं विनाशय कष्टनाशिनि रजनि संध्ये दुंदुभिनादे मानसवेगे शंखिनि चक्रिणि वज्रिणि शूलिनि अपमृत्युविनाशिनि विश्वेश्वरि द्रविडि द्राविडि केशवदयिते पशुपतिमहिते दुर्द्दमदमिनि शर्वरि किराति मातंगि ओंह्रांह्रंह्रंह्रंक्रांक्रंक्रंक्रंत्वर २ ये मां द्विषति प्रत्यक्षं परोक्षं वा सर्वान्दम २ मर्द्द २ तापय २ पातय २ शोषय २ उत्सादय २ ब्रह्माणि माहेश्वरि वाराहि विनायकि ऐंद्रि आग्नेयि चामुंडे वारुणि प्रचंडविद्योते इंदोपेंद्रभगिनि विजये शांतिस्वस्तिपुष्टिविवर्धिनि कामांकुशे कामदुधे सर्वकामवरप्रदे सर्वभूतेषु वासिनि प्रति विद्यां कुरु २ आकर्षिणि वेशिनि ज्वालामालिनि रमणि रामणि धरणि धारिणि मानोन्मानिनि रक्ष २ वायव्ये ज्वालामालिनि तापनि शोषणि नीलपताकिनि महागौरि महाश्रये महामयूरि आदित्यरश्मि जाह्नवि यमधंटे किणि २ चिंतामणि सुरभि सुरोत्पन्ने कामदुघे यथा मनीषितं कार्यं तन्मम सिध्यतु स्वाहा ओंस्वाहा ओंभूः स्वाहा ओंभुवः स्वाहा ओंस्वः स्वाहा ओंभूर्भुवःस्वःस्वाहा यत्रैवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु स्वाहा ओंबले महाबले उासिद्धसाधिनि स्वाहा

तद्यथा—“हन हन! हे काली… हे गौरी… हे विद्या-शक्ती! पाप नाश कर, दुःस्वप्नांचा विनाश कर; कष्टनाशिनी, रजनी, संध्या, दुंदुभिनादिनी, मनोवेगगामिनी; शंख-चक्र-वज्र-शूलधारिणी, अपमृत्युविनाशिनी, विश्वेश्वरी… केशवप्रिय, पशुपतिमहित… जो मला प्रत्यक्ष वा परोक्ष द्वेष करील, त्याला अंध कर, मर्दन कर, दग्ध कर, पाडून टाक, शोषून टाक, समूळ उखडून टाक। ब्राह्मणी, माहेश्वरी, वाराही, विनायकी, ऐंद्री, आग्नेयी, चामुंडा, वारुणी… हे विजये! शांती-स्वस्ति-पुष्टिवर्धिनी, कामांकुशे, कामधेनु, सर्वकामवरप्रदे, सर्वभूतनिवासिनी—माझ्यासाठी ही विद्या सिद्ध कर; आकर्षिणी, वेशिणी, ज्वालामालिनी—रक्षा कर। … माझे इच्छित कार्य सिद्ध होवो—स्वाहा। ॐ स्वाहा; ॐ भूः स्वाहा; ॐ भुवः स्वाहा; ॐ स्वः स्वाहा; ॐ भूर्भुवःस्वः स्वाहा। जिथून पाप आले, तिथेच परत जावो—स्वाहा। ॐ बले महाबले, असिद्धसाधिनी—स्वाहा।”

Verse 61

इतीमां साधयामास वैष्णवीमपरा जिताम् । विजयः संयतो भूत्वा मनोबुद्धिसमाधिभिः

अशा प्रकारे (ही विद्या) जाणून विजयाने वैष्णवी अपराजिता साधिली; आणि मन-बुद्धी समाधीत एकाग्र करून तो संयमी व नियंत्रित झाला।

Verse 62

य इमां पठते नित्यं साधनेन विनापि च । तस्यापि सर्वविघ्नानि नश्यंति द्विजपुंगवाः

हे द्विजश्रेष्ठा! जो हा स्तोत्र नित्य पठतो, विशेष साधना नसली तरीही त्याचे सर्व विघ्न नष्ट होतात.