Adhyaya 27

Verse 1

पार्वत्युवाच । नमस्ते देवदेवेश प्रणमत्करुणानिधे । वद केदारमाहात्म्यं भक्तानामनुकंपया

पार्वती म्हणाली—हे देवदेवेश! तुला नमस्कार; शरणागतांवर करुणेचा निधी! भक्तांवर अनुकंपा करून केदाराचे माहात्म्य सांग।

Verse 2

तस्मिंल्लिंगे महाप्रीतिस्तव काश्यामनुत्तमा । तद्भक्ताश्च जना नित्यं देवदेवमहाधियः

काशीत त्या लिंगावर तुझी महाप्रीती अनुपम आहे; आणि त्याचे भक्तजन नित्य देवदेवात परायण, महाधी असतात।

Verse 3

देवदेव उवाच । शृण्वपर्णेभिधास्यामि केदारेश्वर संकथाम् । समाकर्ण्यापि यां पापोप्यपापो जायते क्षणात्

देवदेव म्हणाले—हे अपर्णे, ऐक; मी केदारेश्वराची पवित्र संकथा सांगतो, जी ऐकून पापीही क्षणात निष्पाप होतो।

Verse 4

केदारं यातुकामस्य पुंसो निश्चितचेतसः । आजन्मसंचितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

जो पुरुष दृढ चित्ताने केदारास जाण्याचा संकल्प करतो, त्याचे जन्मोजन्मीचे संचित पाप त्या क्षणीच नष्ट होते।

Verse 5

गृहाद्विनिर्गते पुंसि केदारमभिनिश्चितम् जन्मद्वयार्जितं पापं शरीरादपि निर्व्रजेत्

जो पुरुष केदार-यात्रेचा दृढ निश्चय करून घरातून निघतो, त्याचे दोन जन्मांत अर्जित पाप देहातूनही निघून जाते.

Verse 6

मध्ये मार्गं प्रपन्नस्य त्रिजन्मजनितं त्वघम् । देहगेहाद्विनिःसृत्य निराशं याति निःश्वसत्

जो मार्गावर निघाला आहे, त्याचे तीन जन्मांतील पाप देह-गृहातून बाहेर पडून निराश होऊन, जणू पराभूत होऊन उसासा टाकीत निघून जाते.

Verse 7

सायंकेदारकेदारकेदारेति त्रिरुच्चरन् । गृहेपि निवसन्नूनं यात्राफलमवाप्नुयात्

सायंकाळी ‘केदार, केदार, केदार’ असे तीनदा उच्चारल्यास, घरी राहूनही निश्चयाने यात्रेचे फळ प्राप्त होते.

Verse 8

दृष्ट्वा केदारशिखरं पीत्वा तत्रत्यमंबु च । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

केदारशिखराचे दर्शन करून आणि तेथील जल प्राशन करून, मनुष्य सात जन्मांत केलेल्या पापांतून मुक्त होतो—यात संशय नाही.

Verse 9

हरपापह्रदे स्नात्वा केदारेशं प्रपूज्य च । कोटिजन्मार्जितैनोभिर्मुच्यते नात्र संशयः

हर-पाप-ह्रदात स्नान करून आणि केदारेशाचे पूजन करून, मनुष्य कोट्यवधी जन्मांत साचलेल्या पापांतून मुक्त होतो—यात संशय नाही.

Verse 10

सकृत्प्रणम्य केदारं हरपापकृतोदकः । स्थाप्य लिंगं हृदंभोजे प्रांते मोक्षं गमिष्यति

जो एकदा केदारास प्रणाम करून हर-पाप-हरिणी जलाने पवित्र होतो, व हृदयकमळात शिवलिंग स्थापन करतो—तो अंतकाळी मोक्षास जातो.

Verse 11

हरपापह्रदे श्राद्धं श्रद्धया यः करिष्यति । उद्धृत्य सप्तपुरुषान्स मे लोकं गमिष्यति

जो श्रद्धेने हर-पाप-ह्रदात श्राद्ध करील, तो सात पिढ्यांचा उद्धार करून माझ्या लोकास जाईल.

Verse 12

पुरा राथंतरे कल्पे यदभूदत्र तच्छृणु । अपर्णे दत्तकर्णा त्वं वर्णयामि तवाग्रतः

राथंतर कल्पात येथे जे घडले ते ऐक. हे अपर्णे, तू कान देऊन सावध राहा; मी ते तुझ्या समोर वर्णन करीत आहे.

Verse 13

एको ब्राह्मणदायाद उज्जयिन्या इहागतः । कृतोपनयनः पित्रा ब्रह्मचर्यव्रतेस्थितः

उज्जयिनीतून ब्राह्मणकुलाचा एक युवक येथे आला. पित्याने त्याचे उपनयन केले होते, आणि तो ब्रह्मचर्यव्रतात स्थित होता.

Verse 14

स्थलीं पाशुपतीं काशीं स विलोक्य समंततः । द्विजैः पाशुपतैः कीर्णां जटामुकुटभूषितैः

त्याने सर्व बाजूंनी पाशुपती-स्वरूप काशीची पवित्र स्थळी पाहिली—जी जटामुकुटधारी पाशुपत द्विजांनी भरलेली होती.

Verse 15

कृतलिंगसमर्चैश्च भूतिभूषितवर्ष्मभिः । भिक्षाहृतान्नसंतुष्टैः पुष्टैर्गंगामृतोदकैः

ते विधिपूर्वक लिंगाची समर्चा करीत; त्यांच्या देहावर पवित्र विभूतीचे भूषण होते. भिक्षेने मिळालेल्या अन्नात संतुष्ट राहून ते गंगेच्या अमृततुल्य जलाने पुष्ट होत.

Verse 16

बभूवानंदितमना व्रतं जग्राह चोत्तमम् । हिरण्यगर्भादाचार्यान्महत्पाशुपताभिधम्

आनंदित मनाने त्याने उत्तम व्रत स्वीकारले—‘पाशुपत’ नावाचे महान आचार—जे आचार्य हिरण्यगर्भांकडून प्राप्त झाले होते.

Verse 17

स च शिष्यो वशिष्ठोभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः

तो शिष्य वशिष्ठ झाला—सर्व पाशुपतांमध्ये श्रेष्ठ. तो नित्य पहाटे उठून ‘हरपाप’ ह्रदात स्नान करी.

Verse 18

विभूत्याहरहः स्नाति त्रिकालं लिंगमर्चयन् । नांतरं स विजानाति शिवलिंगे गुरौ तथा

तो दररोज विभूती धारण करून स्नान करी आणि त्रिकाळ लिंगाची अर्चना करी. शिवलिंग व गुरु यांत तो कोणताही भेद मानीत नसे.

Verse 19

स द्वादशाब्ददेशीयो वशिष्ठो गुरुणा सह । ययौ केदारयात्रार्थं गिरिं गौरीगुरोर्गुरुम्

वशिष्ठ बारा वर्षांचा झाल्यावर गुरूसह केदारयात्रेसाठी निघाला—त्या गिरिकडे, जो गौरीच्या गुरूच्याही परम गुरु आहे.

Verse 20

यत्र गत्वा न शोचंति किंचित्संसारिणः क्वचित । प्राश्योदकं लिंगरूपं लिंगरूपत्वमागताः

त्या स्थानी गेल्यावर संसारातील जीव कधीही कोणत्याही प्रकारे शोक करत नाहीत. लिंगाशी संबंधित पवित्र तीर्थोदक प्राशन करून ते लिंगरूपत्व प्राप्त करून शिवरूपाशी एकरूप होतात.

Verse 21

असिधारं गिरिं प्राप्य वशिष्ठस्य तपस्विनः । गुरुर्हिरण्यगर्भाख्यः पंचत्वमगमत्तदा

तपस्वी वशिष्ठ असिधार पर्वतास पोहोचताच, हिरण्यगर्भ नावाचे त्यांचे गुरु तेव्हा पंचत्वास गेले—म्हणजे पंचमहाभूतांत लीन होऊन देहत्याग केला.

Verse 22

पश्यतां तापसानां च विमाने सार्वकामिके । आरोप्य तं पारिषदाः कैलासमनयन्मुदा

तपस्वी पाहत असतानाच, शिवाचे पार्षद त्याला सर्वकाम-पूर्तिदायक विमानावर बसवून आनंदाने कैलासास घेऊन गेले.

Verse 23

यस्तु केदारमुद्दिश्य गेहादर्धपथेप्यहो । अकातरस्त्यजेत्प्राणान्कैलासे स चिरं वसेत्

जो केदाराच्या उद्देशाने घरातून निघून अर्ध्या वाटेतही—अकातर व दृढ राहून—प्राण सोडतो, तो दीर्घकाळ कैलासात वास करतो.

Verse 24

तदाश्चर्यं समालोक्य स वशिष्ठस्तपोधनः । केदारमेव लिंगेषु बह्वमंस्त सुनिश्चितम्

ते आश्चर्य पाहून तपोधन वशिष्ठांनी दृढ निश्चय केला की शिवलिंगांमध्ये केदार हेच निःसंशय परम महान आहे.

Verse 25

अथ कृत्वा स कैदारीं यात्रां वाराणसीमगात् । अग्रहीन्नियमं चापि यथार्थं चाकरोत्पुनः

मग त्याने केदार-यात्रा पूर्ण करून वाराणसीस गमन केले. आणि त्याने पुन्हा विधिपूर्वक नियम स्वीकारून ते यथार्थ रीतीने आचरले.

Verse 26

प्रति चैत्रं सदा चैत्र्यां यावज्जीवमहं ध्रुवम् । विलोकयिष्ये केदारं वसन्वाराणसीं पुरीम्

प्रत्येक वर्ष चैत्रमासी—खरेच, आयुष्यभर निश्चयाने—मी वाराणसी पुरीत वास करून केदाराचे दर्शन करीन.

Verse 27

तेन यात्राः कृताः सम्यक् षष्टिरेकाधिका मुदा । आनंदकानने नित्यं वसता ब्रह्मचारिणा

अशा रीतीने ब्रह्मचारी म्हणून आनंदकाननात नित्य वास करून त्याने आनंदाने विधिपूर्वक यात्रांचा सम्यक् अनुष्ठान केला—एकूण एकसष्ट.

Verse 28

पुनर्यात्रां स वै चक्रे मधौ निकटवर्तिनि । परमोत्साहसंतुष्टः पलिता कलितोप्यलम्

मधु (वसंत) मास जवळ येताच त्याने पुन्हा यात्रा आरंभ केली; परम उत्साहाने तृप्त होता, जरी त्याचे केस पूर्णपणे पांढरे झाले होते.

Verse 29

तपोधनैस्तन्निधनं शंकमानैर्निवारितः । कारुण्यपूर्णहृदयैरन्यैरपि च संगिभिः

यामुळे त्याचा मृत्यू होईल अशी शंका येऊन तपोधन मुनींनी त्याला रोखले; तसेच करुणेने भरलेल्या हृदयाचे इतर साथीही त्याला थांबवू लागले.

Verse 30

ततोपि न तदुत्साहभंगोभूद्दृढचेतसः । मध्ये मार्गं मृतस्यापि गुरोरिव गतिर्मम

तरीही त्या दृढचित्ताचा उत्साह खचला नाही। मार्गाच्या मध्यातसुद्धा, मृत गुरूप्रमाणे, त्याची चाल माझ्यासाठी मार्गदर्शक ठरली।

Verse 31

इति निश्चितचेतस्के वशिष्ठे तापसे शुचौ । अशूद्रान्न परीपुष्टे तुष्टोहं चंडिकेऽभवम्

अशा रीतीने निश्चयशील, शुद्ध तपस्वी वसिष्ठ शूद्रांच्या अन्नाने पोसले गेले नाहीत, तेव्हा मी चंडिका त्यांच्यावर पूर्ण प्रसन्न झाले.

Verse 32

स्वप्रेमया स संप्रोक्तो वशिष्ठस्तापसोत्तमः । दृढव्रत प्रसन्नोस्मि केदारं विद्धि मामिह

स्वतःच्या प्रेमभक्तीने श्रेष्ठ तपस्वी वसिष्ठाने मला संबोधिले. तेव्हा मी म्हणाले: ‘हे दृढव्रती, मी प्रसन्न आहे; येथे मला केदार म्हणून जाण.’

Verse 33

अभीष्टं च वरं मत्तः प्रार्थयस्वाविचारितम् । इत्युक्तवत्यपि मयि स्वप्नो मिथ्येति सोब्रवीत्

मी म्हणाले तरी—‘माझ्याकडून इच्छित वर निःसंकोच माग’—तो म्हणाला, ‘हे स्वप्न आहे; हे मिथ्या आहे.’

Verse 34

ततोपि स मया प्रोक्तः स्वप्नो मिथ्याऽशुचिष्मताम् । भवादृशाममिथ्यैव स्वाख्या सदृशवर्तिनाम्

तरीही मी त्याला म्हणाले—‘स्वप्न अशुचि लोकांसाठी मिथ्या असतो; पण तुझ्यासारख्या, आपल्या सद्गुणांप्रमाणे वागणाऱ्यांसाठी माझे स्व-प्रकटीकरण कधीही असत्य नाही.’

Verse 35

वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि स्वप्नशंकां त्यज द्विज । तव सत्त्ववतः किंचिन्मयादेयं न किंचन

वर माग, मी प्रसन्न आहे; हे द्विजा, हे स्वप्न आहे अशी शंका सोड. तुझ्यासारख्या सत्त्ववान धर्मनिष्ठासाठी माझ्याकडून न देण्यासारखे काहीच नाही.

Verse 36

इत्युक्तं मे समाकर्ण्य वरयामास मामिति । शिष्यो हिरण्यगर्भस्य तपस्विजनसत्तमः

माझे हे वचन ऐकून, तपस्विजनांतील श्रेष्ठ—हिरण्यगर्भाचा शिष्य—त्यानुसार माझ्याकडे वर मागू लागला.

Verse 37

यदि प्रसन्नो देवेश तदा मे सानुगा इमे । सर्वे शूलिन्नुग्राह्या एष एव वरो मम

हे देवेश, आपण प्रसन्न असाल तर माझ्यासोबत असलेले हे सर्व अनुयायी शूलधारी प्रभूच्या कृपेचे पात्र ठरावेत—हाच माझा वर आहे.

Verse 38

देवि तस्येदमाकर्ण्य परोपकृतिशालिनः । वचनं नितरां प्रीतस्तथेति तमुवाच ह

हे देवी, परोपकारशील त्या पुरुषाचे हे वचन ऐकून (प्रभू) अत्यंत प्रसन्न झाले आणि त्याला म्हणाले—‘तथास्तु’।

Verse 39

पुनः परोपकरणात्तत्तपो द्विगुणीकृतम् । तेन पुण्येन स मया पुनः प्रोक्तो वरं वृणु

पुन्हा परोपकारामुळे त्याचे तप द्विगुण झाले. त्या पुण्याच्या प्रभावाने मी त्याला पुन्हा म्हणालो—‘वर निवड’.

Verse 40

स वशिष्ठो महाप्राज्ञो दृढ पाशुपतव्रतः । देवि मे प्रार्थयामास हिमशैलादिह स्थितिम्

तो महाप्राज्ञ वसिष्ठ, पाशुपत-व्रतात दृढ निष्ठ, हे देवी! हिमशैलावरून येऊन मला येथेच निवास करण्याची प्रार्थना करू लागला।

Verse 41

ततस्तत्तपसाकृष्टः कलामात्रेण तत्र हि । हिमशैले ततश्चात्र सर्वभावेन संस्थितः

मग त्या तपस्येच्या सामर्थ्याने आकृष्ट होऊन मी क्षणातच हिमशैलावर पोहोचलो; आणि नंतर येथे सर्वभावाने स्थिरावलो।

Verse 42

ततः प्रभाते संजाते सर्वेषां पश्यतामहम् । हिमाद्रे प्रस्थितः प्राप्तस्तूयमानः सुरर्षिभिः

मग प्रभात होताच, सर्वांच्या पाहता पाहता मी हिमाद्रीकडे निघालो व तेथे पोहोचलो, देवर्षींच्या स्तुतीने गौरविला जात।

Verse 43

वशिष्ठं पुरतः कृत्वा सर्वसार्थसमायुतम् । हरपापह्रदे तीर्थे स्थितोहं तद्नुग्रहात्

वसिष्ठांना पुढे ठेवून, सर्व साऱ्थासह, त्यांच्या अनुग्रहाने मी ‘हरपापह्रद’ या तीर्थस्थानी स्थिर झालो।

Verse 44

मत्परिग्रहतः सर्वे हरपापे कृतोदकाः । आराध्य मामनेनैव वपुषा सिद्धिमागताः

माझ्या आश्रयातील सर्वांनी हरपाप येथे उदककर्म करून, याच माझ्या साकार रूपाची आराधना केली आणि सिद्धी प्राप्त केली।

Verse 45

तदा प्रभृति लिंगेस्मिन्स्थितः साधकसिद्धये । अविमुक्ते परे क्षेत्रे कलिकाले विशेषतः

त्या वेळेपासून भक्त-साधकांच्या सिद्धीसाठी मी याच लिंगात स्थित आहे—परम अविमुक्त क्षेत्र काशीमध्ये, विशेषतः कलियुगात।

Verse 46

तुषाराद्रिं समारुह्य केदारं वीक्ष्य यत्फलम् । तत्फलं सप्तगुणितं काश्यां केदारदर्शने

हिमाच्छादित पर्वतावर चढून केदारदर्शनाने जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य काशीत केदारदर्शनाने सातपट मिळते।

Verse 47

गौरीकुंडं यथा तत्र हंसतीर्थं च निर्मलम् । यथा मधुस्रवा गंगा काश्यां तदखिलं तथा

जसे तिथे गौरीकुंड व निर्मळ हंसतीर्थ आहे, आणि जशी तिथे मधुधारा गंगा आहे—तसेच ते सर्व काशीतही तद्रूप आहे।

Verse 48

इदं तीर्थं हरपापं सप्तजन्माघनाशनम् । गंगायां मिलितं पश्चाज्जन्मकोटिकृताघहम्

हे हरपाप तीर्थ सात जन्मांचे पाप नष्ट करते; आणि नंतर गंगेत मिळून कोटी जन्मांत केलेले पापही निवारते।

Verse 49

अत्र पूर्वं तु काकोलौ युध्यतौ खान्निपेततुः । पश्यतां तत्र संस्थानां हंसौ भूत्वा विनिर्गतौ

येथे पूर्वी दोन कावळे झुंजत-झुंजत आकाशातून खाली पडले; तेथील लोक पाहत असतानाच ते हंस होऊन निघून गेले।

Verse 50

गौरि त्वया कृतं पूर्वं स्नानमत्र महाह्रदे । गौरीतीर्थं ततः ख्यातं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्

हे गौरी! तू पूर्वी या महाह्रदात स्नान केलेस; म्हणून हे ‘गौरीतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध झाले—सर्व तीर्थांमध्ये परम श्रेष्ठ।

Verse 51

अत्रामृतस्रवा गंगा महामोहांधकारहृत् । अनेकजन्मजनित जाड्यध्वंसविधायिनी

येथे गंगा अमृतधारेसारखी वाहते; ती महामोहाचा घोर अंधार हरते आणि अनेक जन्मांनी उत्पन्न झालेली जडता नष्ट करते.

Verse 52

सरसा मानसेनात्र पूर्वं तप्तं महातपः । अतस्तु मानसं तीर्थं जने ख्यातिमिदं गतम्

येथे प्राचीनकाळी सरसा व मानसा यांनी महान तप केले; म्हणून हे तीर्थ जनांत ‘मानसतीर्थ’ म्हणून प्रसिद्ध झाले.

Verse 53

अत्र पूर्वं जनः स्नानमात्रेणैव प्रमुच्यते । पश्चात्प्रसादितश्चाहं त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दृशैः

येथे पूर्वी लोक केवळ स्नानमात्रानेच बंधनातून मुक्त होत; नंतर मोक्ष देणारे, दुर्लभ-दर्शन त्रिदेवांनी मलाही प्रसन्न केले.

Verse 54

सर्वे मुक्तिं गमिष्यंति यदि देवेह मानवाः । केदारकुंडे सुस्नातास्तदोच्छित्तिर्भविष्यति

जर या दिव्य स्थानी सर्व मानवांनी केदारकुंडात उत्तम स्नान केले, तर सर्वजण मोक्षाला जातील; तेव्हा जगाचीही चालना समाप्त होईल.

Verse 55

सर्वेषामेव वर्णानामाश्रमाणां च धर्मिणाम् । तस्मात्तनुविसर्गेत्र मोक्षं दास्यति नान्यथा

सर्व वर्णांतील व सर्व आश्रमांतील धर्मनिष्ठ जनांसाठी; म्हणून येथे देहत्यागाच्या क्षणीच हे मोक्ष देते, अन्यथा नाही।

Verse 56

ततस्तदुपरोधेन तथेति च मयोदितम् । तदारभ्य महादेवि स्नानात्केदारकुंडतः

मग त्या आग्रहामुळे मी म्हणालो—‘तथास्तु’। हे महादेवी, त्या वेळेपासून केदारकुंडात स्नान केल्याचे हे फळ प्रकट झाले।

Verse 57

समर्चनाच्च भक्त्या वै मम नाम जपादपि । नैःश्रेयसीं श्रियं दद्यामन्यत्रापि तनुत्यजाम

भक्तीने सम्यक् पूजन आणि माझ्या नामजपानेही मी परम कल्याणरूपी श्री देतो; जे अन्यत्र देहत्याग करतात त्यांनाही तीच परम गती प्रदान करतो।

Verse 58

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

जो केदारतीर्थात स्नान करून तत्काळ पिंडदान करतो, त्याचे एकशे एक वंशज भवसागर पार करतात।

Verse 59

भौमवारे यदा दर्शस्तदा यः श्राद्धदो नरः । केदारकुंडमासाद्य गयाश्राद्धेन किं ततः

जेव्हा दर्श-अमावस्या मंगळवारी येते, तेव्हा जो पुरुष केदारकुंडास जाऊन श्राद्ध करतो—त्याला मग गया-श्राद्धाची काय गरज?

Verse 60

केदारं गंतुकामस्य बुद्धिर्देया नरैरियम् । काश्यां स्पृशंस्त्वं केदारं कृतकृत्यो भविष्यसि

केदारास जाण्याची इच्छा असणाऱ्यास लोकांनी हा उपदेश द्यावा—‘काशीतच केदाराचे स्पर्श व पूजन केल्यास तू कृतकृत्य होशील.’

Verse 61

चैत्रकृष्णचतुर्दश्यामुपवासं विधाय च । त्रिगंडूषान्पिबन्प्रातर्हृल्लिंगमधितिष्ठति

चैत्र कृष्णपक्ष चतुर्दशीला उपवास करून, सकाळी तीनदा आचमन (त्रिगंडूष) करून, विधिपूर्वक हृल्लिंगाची उपासना करतो.

Verse 62

केदारोदकपानेन यथा तत्र फलं भवेत् । तथात्र जायते पुंसां स्त्रीणां चापि न संशयः

केदारोदक पिल्याने तिथे जसा फलप्राप्ती होतो, तसाच फल येथे काशीतही पुरुषांना व स्त्रियांनाही मिळतो—यात संशय नाही.

Verse 63

केदारभक्तं संपूज्य वासोन्नद्रविणादिभिः । आजन्मजनितं पापं त्यक्त्वा याति ममालयम्

वस्त्र, अन्न, धन इत्यादींनी केदारभक्ताचा यथाविधी सत्कार केल्यास, जन्मापासून साचलेले पाप टाकून तो माझ्या धामास जातो.

Verse 64

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

जो सहा महिने त्रिकाळ केदारेशाला नमस्कार करतो, त्याला यमादि लोकपाल सतत नमस्कार करतात.

Verse 65

कलौ केदारमाहात्म्यं योपि कोपि न वेत्स्यति । यो वेत्स्यति सुपुण्यात्मा सर्वं वेत्स्यति स ध्रुवम्

कलियुगात केदाराचे माहात्म्य प्रायः कोणीही जाणणार नाही. परंतु जो ते जाणतो तो महापुण्यात्मा; तो निश्चयाने जाणण्याजोगे सर्व काही जाणतो.

Verse 66

केदारेशं सकृद्दृष्ट्वा देवि मेऽनुचरो भवेत् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन केदारेशं विलोकयेत्

हे देवि, केदारेशाचे एकदा दर्शन घेतले की मनुष्य माझा अनुचर होतो. म्हणून काशीत प्रयत्नपूर्वक केदारेशाचे दर्शन घ्यावे.

Verse 67

चित्रांगदेश्वरं लिंगं केदारादुत्तरे शुभम् । तस्यार्चनान्नरो नित्यं स्वर्गभोगानुपाश्नुते

केदाराच्या उत्तरे ‘चित्रांगदेश्वर’ नावाचे शुभ लिंग आहे. त्याची नित्य अर्चना केल्याने मनुष्य निरंतर स्वर्गभोगांचा आनंद घेतो.

Verse 68

केदाराद्दक्षिणे भागे नीलकंठ विलोकनात् । संसारोरगदष्टस्य तस्य नास्ति विषाद्भयम्

केदाराच्या दक्षिण भागी नीलकंठाचे दर्शन केल्याने, संसाररूपी सर्पाने दंशित झालेल्याला विषादरूपी विषाचे भय राहत नाही.

Verse 69

तद्वायव्यंबरीषेशो नरस्तदवलोकनात् । गर्भवासं न चाप्नोति संसारे दुःखसंकुले

त्याच्या वायव्येस (उत्तर-पश्चिमेस) अंबरीषेश आहे; त्याचे दर्शन केल्याने दुःखसंकुल संसारात पुन्हा गर्भवास (पुनर्जन्म) प्राप्त होत नाही.

Verse 70

इंद्रद्युम्नेश्वरं लिंगं तत्समीपे समर्च्य च । तेजोमयेन यानेन स स्वर्ग भुवि मोदते

इंद्रद्युम्नेश्वर लिंगाचे त्याच्याजवळ विधिपूर्वक पूजन केल्यास, साधक तेजोमय दिव्य विमानाने स्वर्गलोकी आनंद भोगतो।

Verse 71

तद्दक्षिणे नरो दृष्ट्वा लिंगं कालंजरेश्वरम् । जरां कालं विनिर्जित्य मम लोके वसेच्चिरम्

त्याच्या दक्षिणेस असलेल्या कालंजरेश्वर लिंगाचे दर्शन घेतल्यास, मनुष्य जरा व काळ जिंकून माझ्या लोकी दीर्घकाळ वास करतो।

Verse 72

दृष्ट्वा क्षेमेश्वरं लिंगमुद्क्चित्रांगदेश्वरात् । सर्वत्र क्षेममाप्नोति लोकेऽत्र च परत्र च

चित्रांगदेश्वराच्या उत्तरेस असलेल्या क्षेमेश्वर लिंगाचे दर्शन घेतल्याने, मनुष्य या लोकी व परलोकी सर्वत्र कल्याण पावतो।

Verse 73

स्कंद उवाच । देवदेवेन विंध्यारे केदार महिमा महान् । इत्याख्यायि पुरांबायै मया तेपि निरूपितः

स्कंद म्हणाले—विंध्य प्रदेशातील केदाराची महान महिमा देवाधिदेवांनी पूर्वी अंबा पार्वतीला सांगितली होती; तीच मीही तुम्हाला निरूपित केली आहे।

Verse 74

केदारेश्वरलिंगस्य श्रुत्वोत्पत्तिं कृती नरः । शिवलोकमवाप्नोति निष्पापो जायते क्षणात्

केदारेश्वर लिंगाची उत्पत्तीची कथा जो पुण्यवान ऐकतो, तो शिवलोकी पोहोचतो आणि क्षणात निष्पाप होतो।

Verse 77

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे केदारमहिमाख्यानं नाम सप्तसप्ततितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या चतुर्थ भागातील काशीखंडाच्या उत्तरार्धात ‘केदारमहिमाख्यान’ नावाचा सत्‍त्‍याहत्तरावा अध्याय समाप्त झाला।