Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

येन पुण्येन ते प्राप्तं राज्यं प्राज्यमकंटकम् । तत्पुण्यशेषतोभूयाद्विश्वनाथे मतिस्तव

Transliteration

yena puṇyena te prāptaṃ rājyaṃ prājyamakaṃṭakam | tatpuṇyaśeṣatobhūyādviśvanāthe matistava

Translation

ज्या पुण्याने तुला विशाल, निष्कंटक राज्य मिळाले, त्या पुण्याच्या शेषफलाने विश्वनाथाविषयी तुझी भक्तिबुद्धी अधिकाधिक वाढो।

Word by Word

• येन: by which
• येन: Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental singular); सम्बन्धे ‘येन पुण्येन’

• पुण्येन: by merit
• पुण्येन: Hetu (Cause)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (instrumental singular)

• ते: your
• ते: Sambandha
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• प्राप्तम्: obtained
• प्राप्तम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma/Viśaya (Object/thing obtained)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (nom./acc. singular)

• प्राज्यम्: vast, extensive
• प्राज्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: प्राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अकण्टकम्: free of thorns/obstacles
• अकण्टकम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: अ- (नञ्) + कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular) समासपूर्वपद (‘तत्-पुण्य...’)

• पुण्यशेषतः: from the remainder of that merit
• पुण्यशेषतः: Hetu (Cause)
• Type: Indeclinable
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + शेष (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय; अव्ययीभावार्थ)
• Form: अव्ययीभावसमासः; ‘शेषतः’ इति तसिलन्त-अव्यय (ablatival adverb)

• भूयात्: may there be
• भूयात्: Kriya
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• विश्वनाथे: in/for Viśvanātha
• विश्वनाथे: Adhikaraṇa (Locus)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (locative singular)

• मतिः: mind, devotion, inclination
• मतिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nominative singular)

• तव: of you, your
• तव: Sambandha
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvanātha (Kāśī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A prosperous king surveys a peaceful realm, yet his gaze turns toward the Viśvanātha temple; a subtle thread of light links crown to liṅga, symbolizing puṇya-śeṣa transforming into devotion.

Characters & Entities

• Viśvanātha
• Kāśī (Vārāṇasī)
• Rājya (kingdom)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly success gained by merit should culminate in intensified devotion to Viśvanātha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, through Viśvanātha (Śiva as Lord of the Universe in Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it emphasizes directing the mind (mati) toward Viśvanātha.