Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अंगारेश्वर भक्ता ये वाराणस्यां नरोत्तमाः । तेऽस्मिन्नंगारके लोके वसंति परमर्द्धयः

Transliteration

aṃgāreśvara bhaktā ye vārāṇasyāṃ narottamāḥ | te'sminnaṃgārake loke vasaṃti paramarddhayaḥ

Translation

वाराणसीतील जे नरश्रेष्ठ अङ्गारेश्वराचे भक्त आहेत, ते परम समृद्धीने युक्त होऊन या अङ्गारक-लोकी वास करतात.

Word by Word

• अंगारेश्वर: of Aṅgāreśvara
• अंगारेश्वर: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अंगार-ईश्वर (प्रातिपदिक; अंगार + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपद; अत्र ‘अंगारेश्वरस्य’ इत्यर्थे संबोधन/सम्बन्ध-प्रयोगः (used as first member in genitive relation)

• भक्ताः: devotees
• भक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक; √भज् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (masculine, nominative plural)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (feminine, locative singular)

• नरोत्तमाः: best of men
• नरोत्तमाः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर-उत्तम (प्रातिपदिक; नर + उत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (masculine, nominative plural)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (nominative plural)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (locative singular)

• अंगारके: on Tuesday / in (the time of) Aṅgāraka
• अंगारके: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अंगारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (masculine, locative singular)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (masculine, locative singular)

• वसन्ति: dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (present, 3rd pl)

• परमर्द्धयः: possessing supreme prosperity
• परमर्द्धयः: Predicative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: परम-ऋद्धि (प्रातिपदिक; परम + ऋद्धि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; बहुवचनान्त-स्त्रीप्रातिपदिक (feminine nominative plural; used as predicate noun/adjective)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāreśvara (Vārāṇasī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī temple interior with an Aṅgāreśvara liṅga (reddish/fiery aura suggested), devotees offering bilva leaves and lamps; above, a visionary depiction of ‘Aṅgāraka-loka’—a radiant realm of prosperity.

Characters & Entities

• Aṅgāreśvara (Śiva)
• Vārāṇasī (Kāśī)
• Aṅgāraka-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī-bhakti focused on Śiva yields both worldly and otherworldly fulfillment—devotion culminates in exalted realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī), specifically devotion to the shrine/form known as Aṅgāreśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is detailed; it gives the phala-śruti (result) for being an Aṅgāreśvara-bhakta in Kāśī.