Adhyaya 18

Verse 1

सूत उवाच । अथाहं संप्रवक्ष्यामि सर्वधर्मोत्तमोत्तमम् । उमामहेश्वरं नाम व्रतं सर्वार्थसिद्धिदम्

सूत म्हणाले—आता मी सर्व धर्मांतील उत्तमोत्तम ‘उमामहेश्वर’ नावाचे व्रत सांगतो; ते सर्व अभिष्टांची सिद्धी देणारे आहे.

Verse 2

आनर्त्त संभवः कश्चिन्नाम्ना वेदरथो द्विजः । कलत्रपुत्रसंपन्नो विद्वानुत्तमवंशजः

आनर्त देशात जन्मलेला ‘वेदरथ’ नावाचा एक द्विज होता. तो पत्नी-पुत्रांनी संपन्न, विद्वान आणि उत्तम वंशातला होता.

Verse 3

तस्यैवं वर्तमानस्य ब्राह्मणस्य गृहाश्रमे । बभूव शारदानाम कन्या कमललोचना

त्या ब्राह्मणाच्या गृहस्थाश्रमातील जीवनात ‘शारदा’ नावाची कमळनयना कन्या जन्मली.

Verse 4

तां रूपलक्षणोपेतां बालां द्वादशहायनाम् । ययाचे पद्मनाभाख्यो मृतदारश्च स द्विजः

रूप-लक्षणांनी युक्त, बारा वर्षांची ती बालिका—पत्नी मरण पावलेला पद्मनाभ नावाचा द्विज तिला विवाहासाठी मागू लागला।

Verse 5

महाधनस्य शांतस्य सदा राजसखस्य च । याञ्चाभंगभयात्तस्य तां कन्यां प्रददौ पिता

तो महाधनवान, शांत आणि सदैव राजाचा मित्र होता; त्याची मागणी नाकारल्याने अपकीर्ती होईल या भीतीने कन्येच्या पित्याने तिला त्याला दिली।

Verse 6

मध्यंदिने कृतोद्वाहः स विप्रः श्वशुरालये । संध्यामुपासितुं सायं सरस्तटमुपाययौ

श्वशुराच्या घरी मध्यान्ही विवाह झाल्यावर तो विप्र संध्योपासनेसाठी सायंकाळी सरोवराच्या तीरावर गेला।

Verse 7

उपास्य संध्यां विधिवत्प्रत्यागच्छत्तमोवृते । मार्गे दष्टो भुजंगेन ममार निजकर्मणा

विधिपूर्वक संध्योपासना करून अंधार पसरल्यावर परत येताना मार्गात त्याला सर्पाने दंश केला; आणि तो स्वतःच्या कर्मफळाने मरण पावला।

Verse 8

तस्मिन्मृते कृतोद्वाहे सहसा तस्य बांधवाः । चुक्रुशुः शोकसंतप्तौ श्वशुरावस्य कन्यका

विवाह नुकताच झाला असता तो अचानक मरण पावला; तेव्हा त्याचे बांधव शोकाने व्याकुळ होऊन आक्रोश करू लागले, आणि श्वशुर व नववधूही दुःखाग्नीने दग्ध झाले।

Verse 9

निर्हृत्य तं बंधुजना जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम् । शारदा प्राप्तवैधव्या पितुरेवालये स्थिता

त्याला (अंत्येष्टीसाठी) नेऊन बंधुजन आपापल्या घरी परतले। वैधव्य प्राप्त झालेली शारदा पित्याच्या घरीच राहिली।

Verse 10

भूताच्छादनभोज्येन भर्त्रा विरहिता सती । निनाय कतिचिन्मासान्सा बाला पितृमंदिरे

वस्त्र-भोजन देणाऱ्या पतीपासून विरहिता ती सती बाला पित्याच्या घरी काही महिने राहिली.

Verse 11

एकदा नैध्रुवो नाम कश्चिद्वृद्धतरो मुनिः । अन्धः शिष्यकरग्राही तन्मंदिरमुपाययौ

एकदा नैध्रुव नावाचा एक अतिवृद्ध मुनी—अंध असून शिष्याचा हात धरून—त्या घरात आला.

Verse 12

तस्मिन्वृद्धे गृहं प्राप्ते क्वापि यातेषु बंधुषु । साक्षादिवात्मनो दैवं सा बाला समुपागमत्

तो वृद्ध मुनी घरात आले आणि बंधुजन कुठेतरी गेले असता, ती बाला त्यांना जणू प्रत्यक्ष आपले दैव मानून त्यांच्या जवळ गेली.

Verse 13

स्वागतं ते महाभाग पीठेस्मिन्नुपविश्यताम् । नमस्ते मुनिनाथाय प्रियं ते करवाणि किम्

‘स्वागत आहे, महाभाग! या आसनावर कृपया विराजा. मुनिनाथ, आपल्याला नमस्कार—आपल्याला प्रिय होईल असे मी काय करू?’

Verse 14

इत्युक्त्वा भक्तिमास्थाय कृत्वा पादावनेजनम् । वीजयित्वा परिश्रांतं तं मुनिं पर्यतोषयत्

असे बोलून तिने भक्तीचा आश्रय घेतला, मुनिंचे चरण प्रक्षाळिले। मग थकलेल्या मुनिला वारा घालून आपल्या सेवेनें पूर्ण तृप्त केले।

Verse 15

श्रांतं पीठे समावेश्य कृत्वाभ्यंगं स्वपाणिना । कृतस्नानं च विधिवत्कृतदेवार्चनं मुनिम्

थकलेल्या मुनिला पीठावर बसवून तिने स्वतःच्या हातांनी अभ्यंग केला. नंतर विधिपूर्वक स्नान घडवून नियमाने देवपूजनही करविले।

Verse 16

सुखासनोपविष्टं तं धूपमाल्यानुलेपनैः । अर्चयित्वा वरान्नेन भोजयामास सादरम्

ते सुखासनावर बसल्यावर तिने धूप, माळा व सुगंधी अनुलेपनांनी त्यांचे पूजन केले. मग आदराने उत्तम अन्नाने भोजन घातले।

Verse 17

भुक्त्वा च सम्यक्छनकैस्तृप्तश्चानंदनिर्भरः । चकारांधमुनिस्तस्यै सुप्रीतः परमाशिषम्

हळूहळू योग्य रीतीने भोजन करून अंध मुनि तृप्त व आनंदाने भरून गेले. अत्यंत प्रसन्न होऊन त्यांनी तिला परम आशीर्वाद दिला।

Verse 18

विहृत्य भर्त्रा सहसा च तेन लब्ध्वा सुतं सर्वगुणैर्वरिष्ठम् । कीर्तिं च लोके महतीमवाप्य प्रसादयोग्या भव देवतानाम्

लवकरच तू पतीसह सुखाने विहार करशील आणि सर्वगुणांनी श्रेष्ठ असा पुत्र प्राप्त करशील. लोकी महान कीर्ती मिळवून, हे शुभे, देवतांच्या प्रसादास पात्र हो.

Verse 19

इत्यभिव्याहृतं तेन मुनिना गतचक्षुषा । निशम्य विस्मिता बाला प्रत्युवाच कृतांजलिः

त्या दृष्टीहर मुनिने उच्चारलेले वचन ऐकून ती तरुणी विस्मित झाली व हात जोडून प्रत्युत्तर देऊ लागली।

Verse 20

ब्रह्मंस्त्वद्वचनं सत्यं कदाचिन्न मृषा भवेत् । तदेतन्मंदभाग्यायाः कथमेतत्फलिष्यति

हे ब्रह्मन्, तुमचे वचन सत्य आहे; ते कधीही खोटे ठरणार नाही. पण माझ्यासारख्या मंदभाग्येच्या बाबतीत हे कसे फळेल?

Verse 21

शिलाग्र्यामिव सद्वृष्टिः शुनक्यामिव सत्क्रिया । विफला मंदभाग्यायामाशीर्ब्रह्मविदामपि

जशी शिळेच्या शिखरावर पडलेली उत्तम वृष्टी व्यर्थ जाते, जशी अयोग्याला केलेली सत्क्रिया निष्फळ ठरते—तशीच मंदभाग्येच्या बाबतीत ब्रह्मविदांचे आशीर्वादही निष्फळ होतात।

Verse 22

सैषाहं विधवा ब्रह्मन्दुष्कर्मफलभागिनी । त्वदाशीर्वचनस्यास्य कथं यास्यामि पात्रताम्

हे ब्रह्मन्, मी विधवा आहे, दुष्कर्मफळाची भागीदार. तुमच्या या आशीर्वचनासाठी मी पात्रता कशी मिळवू?

Verse 23

मुनिरुवाच । त्वामनालक्ष्य यत्प्रोक्तमंधेनापि मयाऽधुना । तदेतत्साधयिष्यामि कुरु मच्छासनं शुभे

मुनि म्हणाले—हे शुभे, मी अंध असूनही तुला न ओळखता जे बोललो, तेच मी नक्की सिद्ध करीन. तू माझ्या आज्ञेचे पालन कर।

Verse 24

उमामहेश्वरं नाम व्रतं यदि चरिष्यसि । तेन व्रतानुभावेन सद्यः श्रेयोऽनुभोक्ष्यसे

जर तू ‘उमा–महेश्वर’ नावाचे व्रत आचरशील, तर त्या व्रताच्या प्रभावाने तू तत्क्षणी परम श्रेय व कल्याण अनुभवशील।

Verse 25

शारदोवाच । त्वयोपदिष्टं यत्नेन चरिष्याम्यपि दुश्चरम् । तद्व्रतं ब्रूहि मे ब्रह्मन्विधानं वद विस्तरात्

शारद म्हणाला: तुम्ही जे उपदेशिले आहे ते मी प्रयत्नपूर्वक, जरी ते दुश्चर असले तरी, आचरीन। हे ब्रह्मन्, ते व्रत मला सांगा आणि त्याची विधी सविस्तर वर्णन करा।

Verse 26

मुनिरुवाच । चैत्रे वा मार्गशीर्षे वा शुक्लपक्षे शुभे दिने । व्रतारंभं प्रकुर्वीत यथावद्गुर्वनुज्ञया

मुनी म्हणाले: चैत्र किंवा मार्गशीर्ष महिन्यात, शुक्लपक्षातील शुभ दिवशी, गुरूंची अनुमती घेऊन यथाविधी व्रताचा आरंभ करावा।

Verse 27

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभयोरपि पर्वणोः । संकल्पं विधिवत्कृत्वा प्रातःस्नानं समाचरेत्

अष्टमी व चतुर्दशी—या दोन्ही पर्वतिथींना—विधिपूर्वक संकल्प करून प्रातःस्नान करावे।

Verse 28

सन्तर्प्य पितृदेवादीन्गत्वा स्वभवनं प्रति । मंडपं रचयेद्दिव्यं वितानाद्यैरलंकृतम्

पितर व देवता इत्यादींना तर्पण करून, मग आपल्या घरी परत येऊन, वितान इत्यादींनी अलंकृत असा दिव्य मंडप रचावा।

Verse 29

फलपल्लवपुष्पाद्यैस्तोरणैश्च समन्वितम् । पंचवर्णैश्च तन्मध्ये रजोभिः पद्ममुद्धरेत्

फळे, कोवळी पानें, पुष्प इत्यादींच्या तोरणांनी पूजास्थान सजवावे; आणि मध्यभागी पंचरंगी रजांनी कमळाची रचना काढावी।

Verse 30

चतुर्दशदलैर्बाह्ये द्वाविंशद्भिस्तदंतरे । तदंतरं षोडशभिरष्टभिश्च तदंतरे

बाहेरील वर्तुळात चौदा दल असावेत; त्याच्या आत बावीस, त्याच्या आत सोळा, आणि पुढे आत आठ दल असावेत।

Verse 31

एवं पद्मं समुद्धत्य पंचवर्णैर्मनोरमम् । चतुरस्रं ततः कुर्यादंतर्वर्तुलमुत्तमम्

अशा रीतीने पंचरंगांनी मनोहर कमळ काढून, नंतर चौरस आवरण करावे; आणि त्याच्या आत उत्तम वर्तुळ रचावे।

Verse 32

व्रीहितंडुलराशिं च तन्मध्ये च सकूर्चकम् । कूर्चोपरि सुसंस्थाप्य कलशं वारिपूरितम्

त्याच्या मध्यभागी तांदळाचा (व्रीही-तंडुळ) ढीग ठेवावा आणि त्यात कुर्च (दर्भगुच्छ) स्थापावा; कुर्चावर पाण्याने भरलेला कलश नीट स्थिर ठेवावा।

Verse 33

कलशोपरि विन्यस्य वस्त्रं वर्णसमन्वितम् । तस्योपरिष्टात्सौवर्ण्यौ प्रतिमे शिवयोः शुभे । निधाय पूजयेद्भक्त्या यथाविभवविस्तरम्

कलशावर रंगीत वस्त्र ठेवावे; त्यावर शिव आणि त्यांच्या शुभ सहधर्मिणीची सुवर्ण प्रतिमा स्थापावी; आणि आपल्या वैभवानुसार विस्ताराने भक्तिभावाने पूजन करावे।

Verse 34

पंचामृतैस्तु संस्नाप्य तथा शुद्धोदकेन च । रुद्रैकादशकं जप्त्वा पंचाक्षरशताष्टकम्

पंचामृतांनी देवतेचे स्नान घालून व शुद्ध जलाने अभिषेक करून, रुद्राचे एकादश आवर्तन जपावे आणि नंतर पंचाक्षरी मंत्राचा एकशे आठ वेळा जप करावा।

Verse 35

अभिमंत्र्य पुनः स्थाप्य पीठं मध्ये तथार्चयेत् । स्वयं शुद्धासनासीनो धौतशुक्लांबरः सुधीः

मंत्राने अभिमंत्रित करून पीठ पुन्हा मध्यभागी स्थापून विधिपूर्वक पूजन करावे। साधकाने स्वतः शुद्ध आसनावर बसून, धुतलेले शुभ्र वस्त्र परिधान करून विवेकाने आराधना करावी।

Verse 36

पीठमामंत्र्य मंत्रेण प्राणायामान्समाचरेत् । संकल्पं प्रवदेत्तत्र शिवाग्रे विहितांजलिः

मंत्राने पीठाचे आवाहन करून प्राणायाम करावा। नंतर शिवासमोर हात जोडून संकल्प उच्चारावा।

Verse 37

यानि पापानि घोराणि जन्मांतरशतेषु मे । तेषां सर्वविनाशाय शिवपूजां समारभे

माझ्या शेकडो जन्मांतरी जी जी घोर पापे साचली आहेत, त्या सर्वांचा संपूर्ण नाश व्हावा म्हणून मी शिवपूजा आरंभ करीत आहे।

Verse 38

सौभाग्यविजयारोग्यधर्मैश्वर्याभिवृद्धये । स्वर्गापवर्गसिद्ध्यर्थं करिष्ये शिवपूजनम्

सौभाग्य, विजय, आरोग्य, धर्म व ऐश्वर्य यांची अभिवृद्धी व्हावी आणि स्वर्ग व अपवर्ग (मोक्ष) सिद्ध व्हावा म्हणून मी शिवपूजन करीन।

Verse 39

इति संकल्पमुच्चार्य यथावत्सुसमाहितः । अंगन्यासं ततः कृत्वा ध्यायेदीशं च पार्वतीम्

अशा रीतीने विधिपूर्वक संकल्प उच्चारून पूर्ण एकाग्र होऊन प्रथम अंगन्यास करावा; त्यानंतर भगवान ईश (शिव) व देवी पार्वती यांचे ध्यान करावे।

Verse 40

कुंदेंदुधवलाकारं नागाभरणभूषितम् । वरदाभयहस्तं च बिभ्राणं परशुं मृगम्

कुंदफूल व चंद्रासारख्या धवल देहाचे, नागाभरणांनी विभूषित—एक हात वरद, एक हात अभयद, तसेच परशु व मृग धारण करणाऱ्या प्रभूचे ध्यान करावे।

Verse 41

सूर्यकोटिप्रतीकाशं जगदानंदकारणम् । जाह्नवीजलसंपर्काद्दीर्घपिंगजटाधरम्

कोट्यवधी सूर्यांसारखा तेजस्वी, जगताच्या आनंदाचे कारण—जाह्नवी (गंगा) जलस्पर्शाने पावन झालेल्या दीर्घ पिंगल जटा धारण करणाऱ्याचे ध्यान करावे।

Verse 42

उरगेंद्रफणोद्भूतमहामुकुटमंडितम् । शीतांशुखंडविलसत्कोटीरांगदभूषणम्

नागराजाच्या फण्यांतून उद्भवलेल्या महामुकुटाने मंडित, तसेच शीतांशु (चंद्र) खंडासारखे झळकणारे किरीट व अंगदांनी भूषित प्रभूचे ध्यान करावे।

Verse 43

उन्मीलद्भालनयनं तथा सूर्येंदुलोचनम् । नीलकंठं चतुर्बाहुं गजेंद्राजिनवाससम्

उन्मीलित भाळनेत्र असलेले, सूर्य व चंद्र हेच नेत्ररूपाने धारण करणारे; नीलकंठ, चतुर्भुज, आणि गजेंद्राचे चर्म वस्त्ररूपाने धारण करणाऱ्या प्रभूचे ध्यान करावे।

Verse 44

रत्नसिंहासनारूढं नागाभरणभूषितम् । देवीं च दिव्यवसनां बालसूर्यायुतद्युतिम्

रत्नजडित सिंहासनावर आरूढ, नागाभरणांनी विभूषित (देव) आणि त्याच्या शेजारी दिव्य वस्त्रधारिणी देवी—दहा हजार उदित बालसूर्यांसारखी तेजस्विनी—अशी दिसली.

Verse 45

बालवेषां च तन्वंगीं बालशीतांशुशेखराम् । पाशांकुशवराभीतिं बिभ्रतीं च चतुर्भुजाम्

देवी बालवेषधारिणी, तन्वंगी, कोवळ्या चंद्रकलेचा शेखर धारण करणारी; चतुर्भुजा होऊन पाश व अंकुश धारण करून वरद व अभय मुद्रा दाखवीत होती.

Verse 46

प्रसादसुमुखीमंबां लीलारसविहारिणीम् । लसत्कुरबकाशोकपुन्नागनवचंपकैः

प्रसन्न, मनोहर मुखवाली अंबा—दिव्य लीलारसात विहार करणारी—कुरबक, अशोक, पुन्नाग आणि नवचंपक पुष्पांमध्ये झळाळत होती.

Verse 47

कृतावतंसामुत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम् । कांचीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्

फुलांचा अवतंस धारण करून, उमललेल्या मल्लिका (जाई) फुलांनी गुंफलेल्या अलकांनी शोभणारी; आणि कांची-कलापाच्या लड्या ज्या तिच्या भरलेल्या नितंबांवर विसावल्या होत्या—अशी ती शोभून दिसत होती.

Verse 48

उदारकिंकिणीश्रेणीनूपुराढ्यपदद्वयाम् । गंडमंडलसंसक्तरत्नकुंडलशोभिताम्

तिचे दोन्ही चरण उदार किंकिणी-श्रेणी व नूपुरांनी समृद्ध होते; आणि गंडमंडलाला लागून असलेल्या रत्नकुंडलांनी तिची शोभा अधिकच वाढली होती.

Verse 49

बिंबाधरानुरक्तांशुलसद्दशन कुड्मलाम् । महार्हरत्नग्रेवेयतारहारविराजिताम्

बिंबफळासारखे तेजस्वी अधर असलेली, कळीप्रमाणे उजळ दंतशोभा असलेली, अमूल्य रत्नजडित ग्रीवाभूषण व तारकासम रत्नहाराने विराजमान देवीचे ध्यान करावे।

Verse 50

नवमाणिक्यरुचिरकंकणांगदमुद्रिकाम् । रक्तांशुकपरीधानां रत्नमाल्यानुलेपनाम्

नवमाणिक्यासारखी कांति असलेले कंकण, अंगद व मुद्रिका धारण करणारी, रक्तवस्त्रे परिधान केलेली, रत्नमाळा व सुगंधी अनुलेपनाने अलंकृत देवीचे ध्यान करावे।

Verse 51

उद्यत्पीनकुचद्वंद्वनिंदितांभोजकुड्मलाम् । लीलालोलासितापांगीं भक्तानुग्रहदायिनीम्

उन्नत व पूर्ण कुचयुगलाने कमलकळीची शोभा लाजविणारी, लीलायुक्त चंचल कटाक्ष असलेली, भक्तांना अनुग्रह देणारी देवीचे ध्यान करावे।

Verse 52

एवं ध्यात्वा तु हृत्पद्मे जगतः पितरौ शिवौ । जप्त्वा तदात्मकं मंत्रं तदंते बहिरर्चयेत्

अशा प्रकारे हृदयकमळात जगताचे माता-पिता शिव व शिवा यांचे ध्यान करून, त्यांच्याच स्वरूपाचा मंत्र जपावा; आणि शेवटी बाह्य पूजन करावे।

Verse 53

आवाह्य प्रतिमायुग्मे कल्पयेदासनादिकम् । अर्घ्यं च दद्याच्छिवयोर्मंत्रेणानेन मंत्रवित्

युग्म प्रतिमांमध्ये त्यांचे आवाहन करून, आसन इत्यादी उपचारांची रचना करावी; आणि मंत्रज्ञाने याच मंत्राने शिव-शिवेला अर्घ्य अर्पण करावे।

Verse 54

नमस्ते पार्वतीनाथ त्रैलोक्यवरदर्षभ । त्र्यंबकेश महादेव गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

हे पार्वतीनाथ! त्रैलोक्याला वर देणाऱ्या श्रेष्ठ वृषभस्वरूपा! हे त्र्यंबकेश महादेवा, हे अर्घ्य स्वीकारा; तुम्हांला नमस्कार असो।

Verse 55

नमस्ते देवदेवेशि प्रपन्नभयहारिणि । अंबिके वरदे देवि गृहाणार्घ्यं शिवप्रिये

हे देवदेवेशी! शरण आलेल्यांचे भय हरिणारी! हे अंबिके, वरदायिनी देवि, हे शिवप्रिये—हे अर्घ्य स्वीकारा।

Verse 56

इति त्रिवारमुच्चार्य दद्यादर्घ्यं समाहितः । गन्धपुष्पाक्षतान्सम्यग्धूपदीपान्प्रकल्पयेत्

अशा रीतीने तीनदा उच्चार करून, एकाग्र होऊन अर्घ्य अर्पण करावे; नंतर गंध, पुष्प, अक्षत, धूप व दीप योग्य रीतीने मांडावेत।

Verse 57

नैवेद्यं पायसान्नेन घृताक्तं परिकल्पयेत् । जुहुयान्मूलमंत्रेण हविरष्टोत्तरं शतम्

घृतयुक्त पायस-अन्नाचा नैवेद्य सिद्ध करावा; आणि मूलमंत्राने एकशे आठ वेळा हवि आहुती द्यावी।

Verse 58

तत उद्वास्य नैवेद्यं धूपनीराजनादिकम् । कृत्वा निवेद्य तांबूलं नमस्कुर्यात्समाहितः

त्यानंतर उद्वासन करून, नैवेद्य व धूप-नीराजन इत्यादी पूर्ण करून, तांबूल निवेदन करावे आणि एकाग्र होऊन नमस्कार करावा।

Verse 59

अथाभ्यर्च्योपचारेण भोजयेद्विप्रदंपती

मग योग्य उपचारांनी त्यांचा विधिवत् सन्मान करून ब्राह्मण दांपत्यास भोजन घालावे।

Verse 60

एवं सायंतनीं पूजां कृत्वा विप्रानुमोदितः । भुंजीत वाग्यतो रात्रौ हविष्यं क्षीरभावितम्

अशा रीतीने सायंकाळची पूजा करून व ब्राह्मणांची अनुमती मिळवून, तो रात्री मौन पाळून दूधाने सिद्ध केलेले हविष्य अन्न भक्षण करावे।

Verse 61

एवं संवत्सरं कुर्याद्व्रतं पक्षद्वये बुधः । ततः संवत्सरे पूर्णे व्रतोद्यापनमाचरेत्

अशा प्रकारे बुद्धिमानाने दोन्ही पक्षांत पूर्ण एक वर्ष व्रत करावे; आणि वर्ष पूर्ण झाल्यावर व्रताचे उद्यापन करावे।

Verse 62

शतरुद्राभिजप्तेन स्नापयेत्प्रतिमे जलैः । आगमोक्तेन मन्त्रेण संपूज्य गिरिजाशिवौ

शतरुद्र जपाने अभिमंत्रित जलाने प्रतिमेला स्नान घालावे; आणि आगमोक्त मंत्राने गिरिजा व शिव यांची विधिवत् पूजा करावी।

Verse 63

सवस्त्रं ससुवर्ण च कलशं प्रति मान्वितम् । दत्त्वाचार्याय महते सदाचाररताय च । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्याभिपूज्य च

वस्त्र व सुवर्णासहित, प्रतिमायुक्त कलश सदाचाररत महान आचार्याला अर्पण करून; नंतर यथाशक्ती सन्मान करून भक्तिभावाने ब्राह्मणांना भोजन घालावे।

Verse 64

दद्याच्च दक्षिणां तेभ्यो गोहिरण्यांबरादिकम् । भुंजीत तदनुज्ञातः सहेष्टजनबंधुभिः

त्यांना दक्षिणा द्यावी—गाय, सुवर्ण, वस्त्रे इत्यादी. मग त्यांच्या अनुमतीने इष्टजन व नातेवाईकांसह भोजन करावे.

Verse 65

एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । त्रिःसप्तकुलमुद्धृत्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सि तान्

जो भक्तिभावाने त्रैलोक्यप्रसिद्ध हे व्रत करतो, तो आपल्या कुलातील तीनदा सात पिढ्यांचा उद्धार करून, इच्छित भोग व सिद्धी प्राप्त करतो.

Verse 66

इन्द्रादिलोकपालानां स्थानेषु रमते धुवम् । ब्रह्मलोके च रमते विष्णुलोके च शाश्वते

तो निश्चयच इंद्रादी लोकपालांच्या लोकांत रमतो; तसेच ब्रह्मलोकात आणि शाश्वत विष्णुलोकातही आनंदित होतो.

Verse 67

शिवलोकमथ प्राप्य तत्र कल्पशतं पुनः । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलाञ्छिवमेव प्रपद्यते

मग शिवलोक प्राप्त करून, तेथे शंभर कल्पांपर्यंत अतिविपुल भोग भोगून, अखेरीस तो शिवालाच परम शरण म्हणून प्राप्त होतो.

Verse 68

महाव्रतमिदं प्रोक्तं त्वमपि श्रद्धया चर । अत्यंतदुर्लभं वापि लप्स्यसे च मनोरथम्

हे महाव्रत सांगितले आहे; तूही श्रद्धेने याचे आचरण कर. अत्यंत दुर्लभ असेल तेही तुला मिळेल, आणि मनोवांछित फलही सिद्ध होईल.

Verse 69

इत्यादिष्टा मुनींद्रेण सा बाला मुदिता भृशम् । प्रत्यग्रहीत्सुविश्रब्धा तद्वाक्यं सुमनोहरम्

मुनींद्रांच्या उपदेशाने ती बालिका अत्यंत आनंदित झाली. पूर्ण विश्वास व निश्चिंत भावाने तिने त्यांचे सुमनोहर वचन स्वीकारले.

Verse 70

अथ तस्याः समायाताः पितृमातृ सहोदराः । तं मुनिं सुखमासीनं ददृशुः कृतभोजनम्

मग तिचे वडील, आई आणि भाऊ-बहिणी तेथे आले. त्यांनी त्या मुनिंना सुखपूर्वक आसनस्थ, भोजन करून झालेला पाहिले.

Verse 71

सहसागत्य ते सर्वे नमश्चक्रुर्महात्मने । प्रसीद नः प्रसीदेति गृणतः पर्यपूज यन्

ते सर्वजण धावून येऊन महात्मा मुनिंना नमस्कार करू लागले. ‘आमच्यावर प्रसन्न व्हा, प्रसन्न व्हा’ असे म्हणत त्यांनी भक्तिभावाने पूजा केली.

Verse 72

श्रुत्वा च ते तया साध्व्या पूजितं परमं मुनिम् । अनुग्रहवतं तस्यै श्रुत्वा हर्षं परं ययुः

त्या साध्वीने परम मुनिंची पूजा केली आणि मुनिंनी तिच्यावर अनुग्रह केला, हे ऐकून ते सर्व परम हर्षाने भरून गेले.

Verse 73

ते कृतांजलयः सर्वे तमूचुर्मुनि पुंगवम्

मग ते सर्वजण हात जोडून त्या मुनिपुंगवाला म्हणाले.

Verse 74

अद्य धन्या वयं सर्वे तवागमनमात्रतः । पावितं नः कुलं सर्वं गृहं च सफलीकृतम्

आज केवळ तुमच्या आगमनमात्राने आम्ही सर्व धन्य झालो. आमचे सर्व कुल पावन झाले आणि आमचे घरही सफल व कृतार्थ झाले.

Verse 75

इयं च शारदा नाम कन्या वैधव्यमागता । केनापि कर्मयोगेन दुर्विलंघ्येन भूयसा

आणि ही शारदा नावाची कन्या कोणत्यातरी अत्यंत प्रबळ व दुर्जेय कर्मयोगामुळे वैधव्याला प्राप्त झाली आहे.

Verse 76

सैषाद्य तव पादाब्जं प्रपन्ना शरणं सती । इमां समुद्धरासह्यात्सुघोराद्दुःख सागरात्

म्हणून आज ती सतीभावाने तुमच्या कमळचरणांना शरण आली आहे. कृपा करून तिला या असह्य, अतिभयंकर दुःखसागरातून उध्दरा.

Verse 77

त्वयापि तावदत्रैव स्थातव्यं नो गृहांतिके । अस्मद्गृहमठेऽप्यस्मिन्स्नानपूजाजपोचिते

आणि तुम्हीही काही काळ येथेच, आमच्या घराजवळ थांबावे—या आमच्या गृह-आश्रमात, जो स्नान, पूजा व जपासाठी योग्य आहे.

Verse 78

एषा बालापि भगवन्कुर्वंती त्वत्पदार्चनम् । व्रतं त्वत्सन्निधावेव चरिष्यति महामुने

हे भगवन्, ही बालिकाही तुमच्या चरणांचे अर्चन करते आहे; हे महामुने, ती आपले व्रत तुमच्या सान्निध्यातच आचरिते राहील.

Verse 79

यावत्समाप्तिमायाति व्रतमस्यास्त्वदंतिके । उषित्वा तावदत्रैव कृतार्थान्कुरु नो गुरो

हे गुरुदेव! तिचे व्रत आपल्या सान्निध्यात पूर्ण होईपर्यंत आपण येथेच निवास करा आणि आपल्या उपदेश व आशीर्वादाने आम्हांला कृतार्थ करा।

Verse 80

एवमभ्यर्थितः सर्वैस्तस्या भ्रातृजनादिभिः । तथेति स मुनिश्रेष्ठस्तत्रोवास मठे शुभे

अशा रीतीने तिच्या भावंडांसह सर्व नातेवाईकांनी विनविल्यावर मुनिश्रेष्ठांनी ‘तथास्तु’ असे म्हणत त्या शुभ मठात तेथेच वास्तव्य केले।

Verse 81

सापि तेनोपदिष्टेन मार्गेण गिरिजाशिवौ । अर्चयंती व्रतं सम्यक्चचार विमला सती

तीही—विमल व सती—त्यांनी सांगितलेल्या मार्गाने गिरिजा व शिव यांची विधिपूर्वक पूजा करीत ते व्रत यथायोग्य रीतीने आचरू लागली।