Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49

Devanagari script

बिंबाधरानुरक्तांशुलसद्दशन कुड्मलाम् । महार्हरत्नग्रेवेयतारहारविराजिताम्

Transliteration

biṃbādharānuraktāṃśulasaddaśana kuḍmalām | mahārharatnagreveyatārahāravirājitām

Translation

बिंबफळासारखे तेजस्वी अधर असलेली, कळीप्रमाणे उजळ दंतशोभा असलेली, अमूल्य रत्नजडित ग्रीवाभूषण व तारकासम रत्नहाराने विराजमान देवीचे ध्यान करावे।

Word by Word

• बिम्बाधर: bimba-like lip
• बिम्बाधर: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: बिम्ब + अधर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘बिम्बस्य अधरः’ इति; पुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम् (समासान्त-प्रातिपदिक)

• अनुरक्त: reddened/attached, deeply colored
• अनुरक्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुरक्त (कृदन्त; √रञ्ज् (धातु) + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त); विशेषणरूपेण स्त्रीलिङ्गे कर्मणि एकवचन-द्वितीया (…-आम्) अपेक्षिता (समस्तपदे)

• अंशु: ray, beam
• अंशु: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: अंशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समस्तपदे उपपदत्वेन

• लसत्: shining
• लसत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लसत् (कृदन्त; √लस् (धातु) शतृ)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (शतृ-प्रत्ययान्त); विशेषणम्

• दशन: tooth/teeth
• दशन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: दशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समस्तपदे अङ्गत्वेन

• कुड्मलाम्: (having) bud-like (form)
• कुड्मलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कुड्मला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (मुख/ओष्ठादि-रूपकं ‘कुड्मल’ इव)

• महार्ह: very precious
• महार्ह: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महार्ह (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्; समस्तपदे अङ्गत्वेन

• रत्न: gem
• रत्न: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समस्तपदे अङ्गत्वेन

• ग्रेवेय: neck-ornament (greaveya)
• ग्रेवेय: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: ग्रेवेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगानुसार), प्रातिपदिकम्; ‘neck-ornament’

• तारहार: pearl/strand necklace
• तारहार: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तार + हार (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः) ‘ताराणां हारः’; पुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्

• विराजिताम्: adorned, resplendent with
• विराजिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विराजित (कृदन्त; √राज् (धातु) + णिच् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Narratorial/Instructional voice within Brahmottarakhaṇḍa (ritual manual style; speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: Close, frontal iconographic portrait of the Goddess: bimba-red lips, teeth like pale buds, jeweled collar (greveyaka) and a star-like gem necklace; luminous, auspicious facial radiance.

Characters & Entities

• Devī (Pārvatī/Umā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship begins with dhyāna—seeing the Deity’s auspicious beauty as a gateway to inner steadiness and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it functions as a general dhyāna description used in Śaiva-Śākta worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

A dhyāna (visualization) of the Goddess’ ornaments and radiance as a preparatory step for formal pūjā.