Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16
Devanagari script
यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्
Transliteration
yamo'pi vilikhanbhūmiṃ daṇḍenāstamitatviṣā | kurute'sminnamogho'pi nirvāṇālātalāghavam
Translation
यमही, ज्याची कांती मावळली आहे, दंडाने भूमी खरडीत असताना, आपला अचूक दंडही विझलेल्या अलातासारखा हलका व निष्प्रभ करीत आहे.
Word by Word
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक-अव्यय (also/even)
विलिखन्scratching, inscribing
विलिखन्:
Karta (Participial predicate of यमः)
TypeVerb
Root√लिख् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; present participle (scratching)
भूमिम्the ground
भूमिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
दण्डेनwith (his) staff
दण्डेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
अस्तमितत्विषाwith dimmed radiance
अस्तमितत्विषा:
Visheshana (Qualifier of यमः/दण्डेन context)
TypeAdjective
Rootअस्तमित (कृदन्त, √अस्-तम्/अस्तम्+√इ) + त्विष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्तमिता त्विष् यस्य/या) used as instrumental qualifier (with dimmed splendor)
कुरुतेdoes, makes
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
अस्मिन्in this (matter/place)
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7), एकवचन; locative (in this)
अमोघःthe unfailing one
अमोघः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमोघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (even/also)
निर्वाणालातलाघवम्the lightness of an extinguished firebrand
निर्वाणालातलाघवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक) + अलात (प्रातिपदिक) + लाघव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (निर्वाणस्य अलातस्य लाघवम् / extinguished-firebrand-lightness)
Speaker
Brahmā (continuing)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā (Narmadā) region context
Type: river
Visual Art Cues
Scene: Yama, dark-hued and regal, stands with a staff scraping the earth; his staff’s glow is faded, resembling a burnt-out firebrand. The ground bears faint lines from scraping, suggesting uncertainty and loss of command.
Characters & Entities
B
BrahmāY
YamaFAQs
When order declines, even the instruments of justice appear powerless—renewal of dharma restores rightful authority.
No sacred geography is specified in this line.
None.