Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

Devanagari script

आसक्तोऽसौ सदा कालं पापधर्मैर्नरेश्वर । अटाट्यत धरां सर्वां पर्वतांश्च वनानि च

Transliteration

āsakto'sau sadā kālaṃ pāpadharmairnareśvara | aṭāṭyata dharāṃ sarvāṃ parvatāṃśca vanāni ca

Translation

हे नरेश्वर! तो सदैव पापधर्मांत आसक्त असे; अस्वस्थपणे तो संपूर्ण पृथ्वीवर—पर्वतांत व वनांतही—भटकत फिरत असे।

Word by Word

• आसक्तः: attached/addicted
• आसक्तः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आस्+सञ्ज्/सक्त (धातु √सञ्ज्, क्त; उपसर्ग आ-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कृदन्तः—क्त-प्रत्यय: ‘attached/engaged’

• असौ: that man/he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb)

• कालम्: for (all) time
• कालम्: Kala (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कालावधि-अर्थे (accusative of duration)

• पापधर्मैः: with sinful practices
• पापधर्मैः: Karana (Instrument/Association/करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (पापाः धर्माः)

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् ईश्वरः)

• अटाट्यत: wandered about
• अटाट्यत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अट् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; पुनरुक्त-आगमयुक्त-रूपम् (intensive/iterative nuance)

• धराम्: the earth/land
• धराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• सर्वाम्: entire/all
• सर्वाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पर्वतान्: mountains
• पर्वतान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• वनानि: forests
• वनानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Skanda Purāṇa narrative frame)

Characters & Entities

• Śatabāhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attachment to pāpa (sinful conduct) leads to instability and aimless wandering, contrasting with the steadiness of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named yet; the narrative transitions into travel through natural landscapes that culminate in the Revā-region settings.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a moral characterization setting up later events.