Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

ईश्वर उवाच । नर्मदातीर्थमाहात्म्याद्धर्मयोगप्रभावतः । मन्मूर्तिदर्शनात्पुत्र निष्पापोऽसि न संशयः

Transliteration

īśvara uvāca | narmadātīrthamāhātmyāddharmayogaprabhāvataḥ | manmūrtidarśanātputra niṣpāpo'si na saṃśayaḥ

Translation

ईश्वर म्हणाला—नर्मदा-तीर्थाच्या माहात्म्यामुळे, धर्म-योगाच्या प्रभावामुळे आणि माझ्या स्वरूपदर्शनाने, हे पुत्रा, तू निष्पाप झालास; यात संशय नाही।

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• नर्मदा: Narmadā
• नर्मदा: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग (compound member), एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण)

• तीर्थ: pilgrimage place
• तीर्थ: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग, एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण)

• माहात्म्यात्: from the greatness
• माहात्म्यात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• धर्म: dharma
• धर्म: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग, एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण)

• योग: and yoga (as a pair with dharma)
• योग: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समाहार-द्वन्द्व (धर्म+योग), षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग, एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण)

• प्रभावतः: due to the power (of)
• प्रभावतः: Hetu/Apādāna (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘-तः’ (by/through the power of)

• मत्: my
• मत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-एकवचन (Genitive singular) सर्वनाम; समासपूर्वपद (मन्मूर्ति-)

• मूर्ति: form
• मूर्ति: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग, एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण)

• दर्शनात्: from seeing (my form)
• दर्शनात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-समास (मत्+मूर्ति+दर्शन)

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• निष्पापः: sinless
• निष्पापः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: निष्पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण (to ‘त्वम्’)

• असि: you are
• असि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Kartṛ-samānādhikaraṇa / Bhāva (Existential complement)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘न संशयः’ इति नास्तित्वार्थे (there is no doubt)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā-tīrtha (Revā-tīrtha)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Hanūmān (implied by 'putra')

Visual Art Cues

Scene: On the bank of the Narmadā, Śiva (Īśvara) addresses Hanūmān with a boon of sinlessness; the river glows as a sacred presence, with ascetics and tīrtha markers nearby.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Hanūmān
• Narmadā Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography and divine grace work together—tīrtha-māhātmya, righteous discipline, and Śiva-darśana cleanse even grave impurities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā Tīrtha (Revā)—explicitly praised for its māhātmya (great sanctifying power).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied practices are tīrtha-sevana (approaching the Narmadā sacred ford), dharma-yoga (disciplined righteous practice), and darśana of Śiva’s form.