Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 19
Devanagari script
शङ्खं चक्रं गदां चापं संगृह्य परमेश्वरः । उत्थितो भोगपर्यङ्काद्देवानां पुरतस्तदा
Transliteration
śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ cāpaṃ saṃgṛhya parameśvaraḥ | utthito bhogaparyaṅkāddevānāṃ puratastadā
Translation
परमेश्वराने शंख, चक्र, गदा आणि धनुष्य हाती घेऊन, त्या वेळी देवांच्या समोरच शेषशय्येवरून उठून उभे राहिले।
Word by Word
शङ्खम्conch
शङ्खम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चक्रम्discus, wheel
चक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
गदाम्mace
गदाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
आपम्bow
आपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘आप’ = धनुष्/आयुधविशेष (bow)
संगृह्यhaving taken up, having grasped
संगृह्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-ग्रह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव कृदन्त (gerund)
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समास: परमः ईश्वरः
उत्थितःrose up, stood up
उत्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त ‘उत्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकृत् (past participle)
भोगपर्यङ्कात्from the couch of enjoyment (serpent-bed)
भोगपर्यङ्कात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभोग + पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; समास: भोगस्य पर्यङ्कः (षष्ठी-तत्पुरुष)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
पुरतःin front (of)
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: in front of)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa)
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis/assembly (frame)
Visual Art Cues
Scene: The Supreme Lord rises from the serpent-couch (Ananta/Śeṣa), taking conch, discus, mace, and bow, before the assembled gods—an awe-filled moment of mobilization.
Characters & Entities
P
Parameśvara (Viṣṇu in context)Ś
ŚaṅkhaC
CakraG
GadāC
CāpaD
DevasS
Serpent-couch (Śeṣa implied)FAQs
When the righteous seek refuge, divine protection becomes active—symbolized by the Lord taking up his dharma-establishing weapons.
No tīrtha is specified in this verse.
None.