Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

युधिष्ठिर उवाच । योऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः । कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज

yudhiṣṭhira uvāca | yo'sau siddho mahābhāga tatra tīrthe mahātapāḥ | kasya putraḥ kathaṃ siddhaḥ kasminkāle vada dvija

युधिष्ठिर म्हणाला—हे महाभाग, त्या तीर्थी जो महातपस्वी सिद्ध झाला, तो कोणाचा पुत्र होता? तो कसा सिद्ध झाला, आणि कोणत्या काळी हे घडले? हे द्विज, सांगा.

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
असौthat (person)
असौ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
सिद्धःaccomplished
सिद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यः/असौ)
महाभागO great one; O fortunate sage
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधनम् (मार्कण्डेयम् प्रति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देश-वाचक क्रियाविशेषण (there)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
महातपाःof great austerity
महातपाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + तपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'तपस्' उकारान्त-प्रातिपदिक; विशेषणम् (यः/असौ)
कस्यof whom; whose
कस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (how)
सिद्धःaccomplished; became perfected
सिद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुत्रः)
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्न-सर्वनाम
कालेtime
काले:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वदtell; speak
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
द्विजO twice-born (brahmin/sage)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्वि + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; 'द्विज' = ब्राह्मण/ऋषि

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Karañjeśvara-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: Yudhiṣṭhira, attentive and earnest, asks Mārkaṇḍeya about the siddha at the tīrtha—his parentage, method, and era; the scene is intimate: a forest hermitage with the river-route implied.

Y
Yudhiṣṭhira
T
tīrtha

FAQs

True spiritual authority is traced to tapas and dharma, so the listener first seeks the saint’s lineage, method, and time to understand the path to siddhi.

A tirtha within the Revā Khaṇḍa (the Narmadā sacred geography) is indicated; the exact named site is clarified in the surrounding verses of Adhyāya 40.

No specific rite is prescribed here; the verse introduces inquiry into the tapas (austerity) by which siddhi was attained.