Adhyaya 36

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा

मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर, हे राजेन्द्र! अनुपम दारुतीर्थास जावे; जिथे पूर्वी इंद्राचा प्रिय दारुक सिद्धीला पोहोचला होता।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ । विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम

युधिष्ठिर म्हणाले—तात! हे पुरातन निष्पाप महात्मन्! दारुकाने तप कसे केले? हे द्विजोत्तम! त्याचे विधान मला तुमच्याकडून ऐकायचे आहे।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । हन्त ते कथयिष्यामि विचित्रं यत्पुरातनम् । वृत्तं स्वर्गसभामध्ये ऋषीणां भावितात्मनाम्

श्री मार्कंडेय म्हणाले—अहो, मी तुला एक अद्भुत प्राचीन वृत्तांत सांगतो। स्वर्गसभेमध्ये, भावितात्मा ऋषींच्या मध्ये जे घडले ते ऐक।

Verse 4

सूतो वज्रधरस्येष्टो मातलिर्नाम नामतः । स पुत्रं शप्तवान्पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे

वज्रधर (इंद्र) याचा लाडका सारथी ‘मातली’ नावाने प्रसिद्ध होता। एका प्रसंगी, काही कारणाने, त्याने पूर्वी आपल्या पुत्राला शाप दिला।

Verse 5

शापाहतो वेपमान इन्द्रस्य चरणौ शुभौ । प्रपीड्य मूर्ध्ना देवेशं विज्ञापयति भारत

शापाने आहत होऊन तो थरथर कापू लागला; इंद्राच्या शुभ चरणांवर मस्तक ठेवून दाबीत, हे भारत, देवेशाला आपली विनंती निवेदिली।

Verse 6

तमुवाचाभिशप्तं चाप्यनाथं च सुरेश्वरः । कर्मणा केन शापस्य घोरस्यान्तो भविष्यति

शापित व निराधार झालेल्या त्याला सुरेश्वर म्हणाले—‘कोणत्या कर्माने या घोर शापाचा अंत होईल?’

Verse 7

नर्मदातटमाश्रित्य तोषयन्वै महेश्वरम् । तिष्ठ यावद्युगस्यान्तं पुनर्जन्म ह्यवाप्स्यसि

नर्मदेच्या तटाचा आश्रय घेऊन आणि महेश्वर (शिव) यांना यथार्थ तृप्त करून, युगाच्या अंतापर्यंत तेथेच रहा; मग तू निश्चयाने पुनर्जन्म पावशील।

Verse 8

पुनर्भूत्वा तु पूतस्त्वं दारुको नाम विश्रुतः । संसेव्य परमं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्

पुनर्जन्म घेऊन शुद्ध झाल्यावर तू ‘दारुक’ या नावाने प्रसिद्ध होशील; आणि शंख-चक्र-गदा धारण करणाऱ्या परमदेवाची भक्तिसेवा करून तू उत्तम गतीस पोहोचशील.

Verse 9

मानुषं भावमापन्नस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि । एवमुक्तस्तु देवेन सहस्राक्षेण धीमता

मानुषभाव प्राप्त झाल्यावर तू तेव्हा सिद्धी प्राप्त करशील—असे बुद्धिमान सहस्राक्ष देव (इंद्र) यांनी त्यास सांगितले.

Verse 10

प्रणम्य शिरसा भूमिमागतोऽसौ ह्यचेतनः । नर्मदातटमाश्रित्य कर्षयन्निजविग्रहम्

त्याने शिर झुकवून भूमीला प्रणाम केला आणि जणू अचेतन होऊन तेथे आला; नर्मदातटाचा आश्रय घेऊन तो आपलेच शरीर ओढत पुढे गेला.

Verse 11

व्रतोपवाससंखिन्नो जपहोमरतः सदा । महादेवं महात्मानं वरदं शूलपाणिनम्

व्रत-उपवासांनी खंगला तरी तो सदैव जप-होमात रत होता; त्याने महात्मा, वरद, शूलपाणी महादेवाची आराधना केली.

Verse 12

भक्त्या तु परया राजन्यावदाभूतसम्प्लवम् । अंशावतरणाद्विष्णोः सूतो भूत्वा महामतिः

हे राजन्, परम भक्तीने—आभूत-संप्लव (प्रलय) येईपर्यंत—विष्णूच्या अंशावतरणामुळे तो महामती ‘सूत’ (सारथी/वंदि) झाला.

Verse 13

तोषयन् वै जगन्नाथं ततो यातो हि सद्गतिम्

जगन्नाथांना यथार्थ रीतीने संतुष्ट करून तो नंतर निश्चयच शुभ सद्गतीस प्राप्त झाला।

Verse 14

एष तत्सम्भवस्तात दारुतीर्थस्य सुव्रत । कथितोऽयं मया पूर्वं यथा मे शङ्करोऽब्रवीत्

हे तात, हे सुव्रत! हाच दारुतीर्थाचा उत्पत्तिवृत्तान्त आहे; शंकरांनी मला जसे सांगितले तसेच मी पूर्वी कथन केले आहे।

Verse 15

ततो युधिष्ठिरः श्रुत्वा विस्मयं परमं गतः । भ्रात्ःन् विलोकयामास हृष्टरोमा मुहुर्मुहुः

तेव्हा युधिष्ठिर हे ऐकून परम विस्मयास गेला; अंगावर रोमांच उभे राहून तो वारंवार भावांकडे पाहू लागला।

Verse 16

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिपूर्वं नरेश्वर । उपास्य संध्यां देवेशमर्चयेद्यश्च शङ्करम्

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे नरेश्वर! त्या तीर्थात विधिपूर्वक स्नान करून संध्योपासना करावी आणि देवेश शंकराची अर्चना करावी।

Verse 17

वेदाभ्यासं तु तत्रैव यः करोति समाहितः । सोऽश्वमेधफलं राजंल्लभते नात्र संशयः

आणि जो तेथेच एकाग्रचित्ताने वेदाभ्यास करतो, हे राजन्, तो निःसंशय अश्वमेधयज्ञाचे फळ प्राप्त करतो।

Verse 18

तस्मिंस्तीर्थे तु यो भक्त्या भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । स तु विप्रसहस्रस्य लभते फलमुत्तमम्

त्या तीर्थस्थानी जो शुद्ध होऊन भक्तिभावाने ब्राह्मणांना भोजन घालतो, तो सहस्र विप्रांना भोजन घातल्यासारखे परम पुण्यफल प्राप्त करतो।

Verse 19

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । यत्कृतं शुद्धभावेन तत्सर्वं सफलं भवेत्

स्नान, दान, जप, होम, स्वाध्याय आणि देवतार्चन—जे काही शुद्ध भावाने केले जाते, ते सर्व निश्चयाने फलदायी होते।