Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

Devanagari script

धनुःसहस्रे द्वे क्रोशश्चतुःक्रोशं च योजनम् । एतद्योजनमानं ते कथितं भरतर्षभ

Transliteration

dhanuḥsahasre dve krośaścatuḥkrośaṃ ca yojanam | etadyojanamānaṃ te kathitaṃ bharatarṣabha

Translation

दोन हजार धनु म्हणजे एक क्रोश; आणि चार क्रोश म्हणजे एक योजन. अशा रीतीने, हे भरतश्रेष्ठा, तुला योजनाचे मान सांगितले आहे।

Word by Word

• धनुः-सहस्रे: in a thousand dhanus
• धनुः-सहस्रे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धनुषां सहस्रे)

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; संख्याविशेषण

• क्रोशः: a krośa
• क्रोशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• चतुः-क्रोशम्: four krośas
• चतुः-क्रोशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः क्रोशाः)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• योजनम्: a yojana
• योजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• एतत्-योजन-मानम्: this measure of a yojana
• एतत्-योजन-मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योजनस्य मानम्) + एतद्-विशेषण

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम

• कथितम्: has been stated
• कथितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/कर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘has been told’

• भरत-ऋषभ: O bull among the Bharatas
• भरत-ऋषभ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भरतानाम् ऋषभः)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha-mārga (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A schematic map-like scroll shows a river route with marked intervals; the teacher indicates ‘2000 dhanu = 1 krośa’ and ‘4 krośa = 1 yojana’ to the king.

Characters & Entities

• Krośa
• Yojana
• Dhanu
• Bharatarṣabha (Yudhiṣṭhira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is often tied to distance and effort; therefore correct units uphold fairness and accuracy in dharmic accounting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named here; it provides the baseline unit (yojana) used across Revā-region tīrtha descriptions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it defines distance units: 2000 dhanus = 1 krośa, 4 krośas = 1 yojana.