Adhyaya 162
अध्याय १६२ मध्ये अवंतीखण्डातील गोपेश्वर तीर्थाचे संक्षिप्त माहात्म्य सांगितले आहे. मार्कंडेय ऋषी सर्पक्षेत्रानंतर पुढील यात्रास्थान म्हणून गोपेश्वराचे वर्णन करतात आणि कर्म व उपासना यांनुसार फलांची क्रमिक व्यवस्था मांडतात। एकदा तीर्थस्नान केल्याने पातकांचा नाश होतो असे सांगितले आहे. पण स्नानानंतर स्वेच्छेने देहत्याग करणे निंद्य ठरवले आहे—असा मनुष्य शिवमंदिरात पोहोचला तरी ‘पापाशी जोडलेला’च राहतो; तीर्थशक्तीचा दुरुपयोग टाळण्याची ही धर्ममर्यादा आहे। स्नानानंतर ईश्वरपूजा केल्यास सर्व पापांतून मुक्ती होऊन रुद्रलोकप्राप्ती होते. रुद्रलोकी भोगानंतर तो धर्मिष्ठ राजा म्हणून पुनर्जन्म घेतो; तसेच लौकिक फळ म्हणून हत्ती, घोडे, रथ, सेवक, इतर राजांकडून सन्मान आणि दीर्घ, सुखी आयुष्य प्राप्त होते असे फलश्रुतीत सांगितले आहे।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । गोपेश्वरं ततो गच्छेत्सर्पक्षेत्रादनन्तरम् । यत्र स्नानेन चैकेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः
श्री मार्कण्डेय म्हणाले—त्यानंतर सर्पक्षेत्रानंतर लगेच गोपेश्वरास जावे; जिथे एकाच स्नानाने मनुष्य पातकांपासून मुक्त होतात।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा कुरुते प्राणसंक्षयम् । स गच्छेद्यदि युक्तोऽपि पापेन शिवमन्दिरम्
त्या तीर्थात जो स्नान करून प्राणत्याग करतो, तो पापयुक्त असला तरी शिवधाम (शिवलोक) प्राप्त करतो।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्देवमीश्वरम् । मुच्यते सर्वपापैश्च रुद्रलोकं स गच्छति
त्या तीर्थात जो स्नान करून ईश्वरदेवाची पूजा करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन रुद्रलोकास जातो।
Verse 4
क्रीडित्वा च यथाकामं रुद्रलोके महातपाः । इह मानुष्यतां प्राप्य राजा भवति धार्मिकः
रुद्रलोकी यथाकाम क्रीडा करून तो महातपस्वी, येथे पुन्हा मानुष्यजन्म घेऊन धर्मशील राजा होतो।
Verse 5
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो दासीदाससमन्वितः । पूज्यमानो नरेन्द्रैश्च जीवेद्वर्षशतं सुखी
हत्ती-घोडे-रथांनी संपन्न, दासी-दासांनी युक्त, नरेन्द्रांनीही पूजिला जाऊन तो सुखाने शंभर वर्षे जगतो।
Verse 162
। अध्याय
अध्याय (अध्याय-समाप्तीचा सूचक ओळ)।