Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 36

Devanagari script

ततस्तुष्टो महादेवो दृढभक्त्या वरप्रदः । वरेण छन्दयामास कामं कामविनाशनः

Transliteration

tatastuṣṭo mahādevo dṛḍhabhaktyā varapradaḥ | vareṇa chandayāmāsa kāmaṃ kāmavināśanaḥ

Translation

मग दृढ भक्तीने संतुष्ट झालेले महादेव, वरदाता, कामविनाशक असून, कामाला म्हणाले—“इच्छित वर माग।”

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Discourse link/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारः—काल/अनुक्रमवाचक (then/thereupon)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: तुष् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—pleased/satisfied

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महान् देवः (कर्मधारय)

• दृढभक्त्या: by firm devotion
• दृढभक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दृढ (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दृढा भक्ति (कर्मधारय)

• वरप्रदः: giver of boons
• वरप्रदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—वरं प्रददाति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय)

• वरेण: with a boon
• वरेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• छन्दयामास: gratified/pleased
• छन्दयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छन्दय् (धातु, causative of छन्द्)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative) प्रयोगः—"to gratify/please"

• कामम्: Kāma (the god of desire)
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कामविनाशनः: destroyer of Kāma
• कामविनाशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कामस्य विनाशनः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kuṇḍaleśvara-tīrtha (Revā-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva, serene and radiant, acknowledges unwavering devotion; the scene holds a gentle tension—He who burns desire now offers a boon to Kāma.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Kāmadeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Firm bhakti ripens tapas into divine grace; boons arise from Śiva’s satisfaction, not mere effort.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Revā tīrtha-region where the tapas occurred, as the stage for Śiva’s boon-bestowal.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dṛḍha-bhakti (steadfast devotion) alongside tapas is presented as the means to obtain divine favor.