Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29
Devanagari script
एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां विमृश्य परमेश्वरः । चिन्तयामास कामस्य विग्रहं भुवि दुर्लभम्
Transliteration
etacchrutvā vacasteṣāṃ vimṛśya parameśvaraḥ | cintayāmāsa kāmasya vigrahaṃ bhuvi durlabham
Translation
त्यांचे वचन ऐकून परमेश्वर विचार करू लागले आणि भुवी दुर्लभ अशा कामाच्या विग्रहाचा चिंतन करू लागले।
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
वचःwords / speech
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
विमृश्यhaving reflected / considered
विमृश्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि + मृश् (धातु) → विमृश्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
परमेश्वरःthe supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय
चिन्तयामासthought / pondered
चिन्तयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी-आमास-प्रयोग (periphrastic perfect style)
कामस्यof Kāma
कामस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
विग्रहम्form / embodiment
विग्रहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुवि/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
दुर्लभम्rare / hard to obtain
दुर्लभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् + लभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of vigraham); उपपद-तत्पुरुष/नञ्-समाससदृश (durlabha = hard to obtain)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Parameśvara in contemplative posture, eyes half-closed, as if weighing cosmic options; a faint, ethereal silhouette of Kāma’s ‘vigraha’ appears like a hard-to-grasp form over the earth; devas wait silently.
Characters & Entities
P
Parameśvara (Śiva)D
DevasK
KāmaFAQs
Restoration of cosmic functions is not random; it proceeds through divine discernment, ensuring that power re-enters the world in a fitting form.
No tīrtha is specified in this verse.
None.