Adhyaya 39
Shukla YajurvedaAdhyaya 3913 Mantras

Adhyaya 39

Additional sacrificial formulas.

← Adhyaya 38Adhyaya 40

Mantras

Mantra 1

स्वाहा॑ प्रा॒णेभ्य॒: साधि॑पतिकेभ्यः । पृ॒थि॒व्यै स्वाहा॒ ऽग्नये॒ स्वाहा॒ ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहा॑ वा॒यवे॒ स्वाहा॑ । दि॒वे स्वाहा॒ सूर्या॑य॒ स्वाहा॑

स्वाहा प्राणांना, त्यांच्या अधिपती देवतांना. पृथ्वीला स्वाहा; अग्नीला स्वाहा; अंतरिक्षाला स्वाहा; वायूला स्वाहा. दिव (स्वर्ग) याला स्वाहा; सूर्याला स्वाहा.

Mantra 2

दि॒ग्भ्यः स्वाहा॑ च॒न्द्राय॒ स्वाहा॒ नक्ष॑त्रेभ्य॒: स्वाहा॒ ऽद्भ्यः स्वाहा॒ वरु॑णाय॒ स्वाहा॑ । नाभ्यै॒ स्वाहा॑ पू॒ताय॒ स्वाहा॑

दिशांना स्वाहा; चंद्राला स्वाहा; नक्षत्रांना स्वाहा; जलांना स्वाहा; वरुणाला स्वाहा. नाभीला स्वाहा; पूत (शुद्ध तत्त्व/शक्ती) याला स्वाहा.

Mantra 3

वा॒चे स्वाहा॑ प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ । चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा॑

वाणीला स्वाहा; प्राणाला स्वाहा, प्राणाला स्वाहा. नेत्राला स्वाहा, नेत्राला स्वाहा; श्रोत्राला (कानाला) स्वाहा, श्रोत्राला स्वाहा.

Mantra 4

मन॑स॒: काम॒माकू॑तिं वा॒चः स॒त्यम॑शीय । प॒शू॒नाᳪ रू॒पमन्न॑स्य॒ रसो॒ यश॒: श्रीः श्र॑यतां॒ मयि॒ स्वाहा॑

मी मनाची कामना व संकल्प, आणि वाणीचे सत्य प्राप्त करो. पशूंचे रूप, अन्नाचा रस, यश व श्री माझ्यात आश्रय पावोत—स्वाहा.

Mantra 5

प्र॒जाप॑तिः सम्भ्रि॒यमा॑णः स॒म्राट् सम्भृ॑तो वैश्वदे॒वः स॑ᳪस॒न्नो घ॒र्मः प्रवृ॑क्त॒स्तेज॒ उद्य॑त आश्वि॒नः पय॑स्यानी॒यमा॑ने पौ॒ष्णो वि॑ष्य॒न्दमा॑ने मारु॒तः क्लथ॑न् । मै॒त्रः शर॑सि सन्ता॒य्यमा॑ने वाय॒व्यो॒ ह्रि॒यमा॑ण आग्ने॒यो हू॒यमा॑नो॒ वाग्घु॒तः

प्रजापती—जेव्हा तो समेटला/एकत्र केला जात आहे—तो सम्राट् (सर्वाधिपती) आहे; समेटला गेल्यावर तो वैश्वदेव (सर्व देवांचा) आहे; सन्न/घनीभूत झाल्यावर तो घर्म आहे; प्रवृक्त (प्रवाहित/प्रेषित) झाल्यावर तो उन्नत तेज आहे. दुग्धधारेत, जेव्हा तो पुढे नेला जात आहे, तो अश्विन आहे; वाहत बाहेर पडताना तो पूषन् आहे; मथनात तो मरुत् आहे. सरसि (सरोवरात), जेव्हा तो पसरविला/विस्तारित केला जात आहे, तो मैत्र आहे; ह्रियमाण (वहन केला जात) असताना तो वायव्य आहे; हूयमान (आहुती दिली जात) असताना तो आग्नेय आहे; वाग्घुत (वाणीने घृत-अर्पित) आहे।

Mantra 6

स॒वि॒ता प्र॑थ॒मेऽह॑न्न॒ग्निर्द्वि॒तीये॑ वा॒युस्तृ॒तीय॑ आदि॒त्यश्च॑तु॒र्थे च॒न्द्रमा॑: पञ्च॒म ऋ॒तुः ष॒ष्ठे म॒रुत॑: सप्त॒मे बृह॒स्पति॑रष्ट॒मे । मि॒त्रो न॑व॒मे वरु॑णो दश॒म इन्द्र॑ एकाद॒शे विश्वे॑ दे॒वा द्वा॑द॒शे

पहिल्या दिवशी सविता; दुसऱ्या दिवशी अग्नी; तिसऱ्या दिवशी वायू; चौथ्या दिवशी आदित्य; पाचव्या दिवशी चंद्रमा; सहाव्या दिवशी ऋतु; सातव्या दिवशी मरुत; आठव्या दिवशी बृहस्पती। नवव्या दिवशी मित्र; दहाव्या दिवशी वरुण; अकराव्या दिवशी इंद्र; बाराव्या दिवशी विश्वे देवाः।

Mantra 7

उ॒ग्रश्च॑ भी॒मश्च॒ ध्वा॒न्तश्च॒ धुनि॑श्च । सा॒स॒ह्वाँश्चा॑भियु॒ग्वा च॑ वि॒क्षिप॒: स्वाहा॑

उग्र आणि भीम, ध्वान्त आणि धुनी; सासह्वान् आणि अभियुग्वा, तसेच विक्षिप—त्याला स्वाहा!

Mantra 8

अ॒ग्निᳪ हृद॑येना॒शनि॑ᳪ हृदया॒ग्रेण॑ पशु॒पतिं॑ कृत्स्न॒हृद॑येन भ॒वं य॒क्ना । श॒र्वं मत॑स्नाभ्या॒मीशा॑नं म॒न्युना॑ महादे॒वम॑न्तःपर्श॒व्येनो॒ग्रं दे॒वं व॑नि॒ष्ठुना॑ वसिष्ठ॒हनुः॒ शिङ्गी॑नि को॒श्याभ्या॑म्

अग्नी—हृदयाने; वज्र—हृदयाच्या अग्रभागाने; पशुपती—संपूर्ण हृदयाने; भव—यकृत् (जिगर) ने। शर्व—दोन्ही वृक्कांनी (मूत्रपिंडांनी); ईशान—मन्यु (क्रोध/रोष) ने; महादेव—अंतःपर्शु (आतील बरगड्या) ने; उग्र देव—वनिṣ्ठु (नितंब/पाठीमागचा भाग) ने; दृढ-हनु (बलवान जबड्याचा)—शिंगांनी; कोश्य (अंडकोश/वृषण)—दोन्ही कोश्याभ्याम् (अंडकोशांनी).

Mantra 9

उ॒ग्रँल्लोहि॑तेन मि॒त्रᳪ सौ॑व्रत्येन रु॒द्रं दौर्व्र॑त्ये॒नेन्द्रं॑ प्रक्री॒डेन॑ म॒रुतो॒ बले॑न सा॒ध्यान् प्र॒मुदा॑ । भ॒वस्य॒ कण्ठ्य॑ᳪ रु॒द्रस्या॑न्तः पा॒र्श्व्यं म॑हादे॒वस्य॒ यकृ॑च्छ॒र्वस्य॑ वनि॒ष्ठुः प॑शु॒पते॑: पुरी॒तत्

उग्र—लोहित (लालिमा) ने; मित्र—सौव्रत्य (सद्भाव/सौहार्द) ने; रुद्र—दौर्व्रत्य (दुष्ट/कठोर व्रत) ने; इंद्र—प्रक्रीड (क्रीडामय पराक्रम) ने; मरुत—बलाने; साध्य—प्रमुदा (आनंद/हर्ष) ने। भवाचे—कण्ठ्य (कंठ); रुद्राचे—अंतःपार्श्व्य (आतील पार्श्वभाग); महादेवाचे—यकृत् (जिगर); शर्वाचे—वनिṣ्ठु (नितंब/पाठीमागचा भाग); पशुपतीचे—पुरीतत् (झिल्ली/ओमेंटम, ‘caul’).

Mantra 10

लोम॑भ्य॒ः स्वाहा॒ लोम॑भ्य॒ः स्वाहा॑ त्व॒चे स्वाहा॑ त्व॒चे स्वाहा॒ लोहि॑ताय॒ स्वाहा॒ लोहि॑ताय॒ स्वाहा॒ मेदो॑भ्य॒ः स्वाहा॒ मेदो॑भ्य॒ः स्वाहा॑ । मा॒ᳪसेभ्य॒ः स्वाहा॑ मा॒ᳪसेभ्य॒ः स्वाहा॒ स्नाव॑भ्य॒ः स्वाहा॒ स्नाव॑भ्य॒ः स्वाहा॒ ऽस्थभ्य॒ः स्वाहा॒ स्थभ्य॒ः स्वाहा॑ म॒ज्जभ्य॒ः स्वाहा॑ म॒ज्जभ्य॒ः स्वाहा॑ । रेत॑से॒ स्वाहा॑ पा॒यवे॒ स्वाहा॑

लोमांसाठी स्वाहा, लोमांसाठी स्वाहा। त्वचेसाठी स्वाहा, त्वचेसाठी स्वाहा। रक्तासाठी स्वाहा, रक्तासाठी स्वाहा। मेदासाठी (चरबीसाठी) स्वाहा, मेदासाठी स्वाहा। मांसासाठी स्वाहा, मांसासाठी स्वाहा। स्नायूसाठी स्वाहा, स्नायूसाठी स्वाहा। अस्थीसाठी स्वाहा, अस्थीसाठी स्वाहा। मज्जेसाठी स्वाहा, मज्जेसाठी स्वाहा। रेतसासाठी स्वाहा। पायूसाठी स्वाहा।

Mantra 11

आ॒या॒साय॒ स्वाहा॑ प्राया॒साय॒ स्वाहा॑ संया॒साय॒ स्वाहा॑ विया॒साय॒ स्वाहो॑द्या॒साय॒ स्वाहा॑ । शु॒चे स्वाहा॒ शोच॑ते॒ स्वाहा॒ शोच॑मानाय॒ स्वाहा॒ शोका॑य॒ स्वाहा॑

आळसाला स्वाहा; अतिआळसाला स्वाहा; संयमजन्य थकव्याला स्वाहा; विखुरविणाऱ्या थकव्याला स्वाहा; उदय पावणाऱ्या थकव्याला स्वाहा। शुचितेला स्वाहा; दहन करणाऱ्यास स्वाहा; दहात असणाऱ्यास स्वाहा; दहनावस्थेला स्वाहा; शोकाला स्वाहा।

Mantra 12

तप॑से॒ स्वाहा॒ तप्य॑ते॒ स्वाहा॒ तप्य॑मानाय॒ स्वाहा॑ त॒प्ताय॒ स्वाहा॑ घ॒र्माय॒ स्वाहा॑ । निष्कृ॑त्यै॒ स्वाहा॒ प्राय॑श्चित्त्यै॒ स्वाहा॑ भेष॒जाय॒ स्वाहा॑

तपसाला स्वाहा; तपणाऱ्यास स्वाहा; तपत असणाऱ्यास स्वाहा; तप्ताला स्वाहा; घर्माला (उष्णता/गरम पेय) स्वाहा। निष्कृतीला (परिहार/विमोचन) स्वाहा; प्रायश्चित्ताला स्वाहा; भेषजाला (औषध) स्वाहा।

Mantra 13

य॒माय॒ स्वाहा ऽन्त॑काय॒ स्वाहा॑ मृ॒त्यवे॒ स्वाहा॒ ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा॑ ब्रह्मह॒त्यायै॒ स्वाहा॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्य॒ः स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ᳪ स्वाहा॑

यमाला स्वाहा; अंतकाला स्वाहा; मृत्यूला स्वाहा; ब्रह्मणेला स्वाहा; ब्रह्महत्येला (ब्रह्म-हत्या-दोष) स्वाहा; विश्वदेवांना स्वाहा; द्यावा-पृथिवीला (द्यौ व पृथ्वी) स्वाहा।

Frequently Asked Questions

Its mantras read like closing appendices that ‘seal’ ritual details—inner consecration, protection, expiation, and heat-purification—so the sacrificer is fully prepared for the concluding philosophical movement.

Tapas is invoked as purifying heat in graded stages, culminating in gharma (the ‘hot draught’/pravargya emblem), symbolizing the final refinement that burns away residue and makes the rite complete.

They treat the body and victim as a divine altar by assigning deities to parts and by offering to constituents and fatigue-states; this both protects integrity and serves as prāyaścitta, reintegrating what is depleted or tainted.