Mantra 11
Rishi: Vājasaneyin late-kāṇḍa tradition (not consistently specified).
Devata: Agni as receiver; abstract deities of fatigue/purity/burning as addressed powers.
Chandas: Yajus (prose formulae)
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒या॒साय॒ स्वाहा॑ प्राया॒साय॒ स्वाहा॑ संया॒साय॒ स्वाहा॑ विया॒साय॒ स्वाहो॑द्या॒साय॒ स्वाहा॑ । शु॒चे स्वाहा॒ शोच॑ते॒ स्वाहा॒ शोच॑मानाय॒ स्वाहा॒ शोका॑य॒ स्वाहा॑
Transliteration
āyāsā́ya svāhā́ prāyāsā́ya svāhā́ saṃyāsā́ya svāhā́ viyāsā́ya svāhā́ udyāyāsā́ya svāhā́ | śucé svāhā́ śócáte svāhā́ śócamānāya svāhā́ śókāya svāhā́
Translation
आळसाला स्वाहा; अतिआळसाला स्वाहा; संयमजन्य थकव्याला स्वाहा; विखुरविणाऱ्या थकव्याला स्वाहा; उदय पावणाऱ्या थकव्याला स्वाहा। शुचितेला स्वाहा; दहन करणाऱ्यास स्वाहा; दहात असणाऱ्यास स्वाहा; दहनावस्थेला स्वाहा; शोकाला स्वाहा।
Padapatha (Word Analysis)
आ॒या॒साय । स्वाहा । प्राया॒साय । स्वाहा । संया॒साय । स्वाहा । विया॒साय । स्वाहा । उद्या॒साय । स्वाहा । शु॒चे । स्वाहा । शोच॑ते । स्वाहा । शोच॑मानाय । स्वाहा । शोका॑य । स्वाहा ।
Word by Word
आयासायto exertion / to fatigue
आयासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootआयास (प्रातिपदिक) < √यस् (यास्) ‘प्रयत्न/क्लेश’
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
प्रायासायto great exertion / intense fatigue
प्रायासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रायास (प्रातिपदिक) < प्र-आयास
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
संयासायto combined/complete exertion
संयासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसंयास (प्रातिपदिक) < सम्-आयास
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
वियासायto dispersed/separating exertion
वियासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवियास (प्रातिपदिक) < वि-आयास
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
उद्यायासायto rising/ardent exertion
उद्यायासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootउद्यायास (प्रातिपदिक) < उद्-आयास
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
शुचेto the pure/bright one
शुचे:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootशुचि (प्रातिपदिक) ‘शुद्ध/दीप्त’
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
शोचते(he) burns / grieves
शोचते:
Kartā
TypeVerb
Root√शुच् (शोचति) ‘शोच/तप्/दह्’
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
शोचमानायto the burning/grieving one
शोचमानाय:
Sampradāna
TypeParticiple
Root√शुच् (शोच-) + शानच् (आत्मनेपद-वर्तमान कृदन्त)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
शोकायto sorrow / grief
शोकाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक) ‘शोक/दुःख’
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
Entities Mentioned
A
AgniĀ
Āyāsa (Weariness)P
Prāyāsa (Over-weariness/Excess strain)S
Saṃyāsa (Constrained/Compressed weariness)V
Viyāsa (Dispersing/Scattering weariness)U
Udyāsa (Uprising/Surging weariness)Ś
Śuci (Purity)Ś
Śoc (Burning heat; the burning one / the one who burns)Ś
Śoka (Sorrow)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes