Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 22

अग्निकार्य-होमविधिः

Agnikārya and Homa Procedure

जुहुयादष्टभिर्बीजैरग्निसंस्कारसिद्धये । भ्रुंस्तुंब्रुश्रुं क्रमेणैव पुंड्रंद्रमित्यतः परम्

juhuyādaṣṭabhirbījairagnisaṃskārasiddhaye | bhruṃstuṃbruśruṃ krameṇaiva puṃḍraṃdramityataḥ param

अग्निसंस्कार सिद्ध होण्यासाठी आठ बीजमंत्रांनी आहुती द्यावी। क्रमाने ‘भ्रुं, स्तुं, ब्रुं, श्रुं’ असा उच्चार करून, त्यानंतर ‘पुंड्रं, द्रं’ इत्यादी अक्षरांनुसार पुढील क्रम पाळावा।

जुहुयात्should offer (into fire)
जुहुयात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अष्टभिःwith eight
अष्टभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Form(सर्वलिङ्ग-प्रयोग), तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन; संख्याविशेषण
बीजैःwith seed-syllables (bīja-mantras)
बीजैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन
अग्नि-संस्कार-सिद्धयेfor the accomplishment of the fire-consecration
अग्नि-संस्कार-सिद्धये:
Sampradāna/Prayojana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + संस्कार (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; समासः (तत्पुरुष): ‘अग्नेः संस्कारस्य सिद्धिः’
भ्रुं“bhruṃ”
भ्रुं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootभ्रुं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय, मन्त्रबीज (mantric seed syllable)
स्तुं“stuṃ”
स्तुं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootस्तुं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय, मन्त्रबीज
ब्रुं“bruṃ”
ब्रुं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootब्रुं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय, मन्त्रबीज
श्रुं“śruṃ”
श्रुं:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootश्रुं (बीजमन्त्र-अव्यय)
Formअव्यय, मन्त्रबीज
क्रमेणin order/sequence
क्रमेण:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle: emphasis)
पुंड्रंद्रम्“puṃḍraṃdram” (mantric utterance)
पुंड्रंद्रम्:
Mantra (मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootपुंड्रंद्र (मन्त्रपद-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formमन्त्रपद (mantric formula), अव्ययवत् प्रयोग
इतिthus
इति:
Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-निपात (quotative particle)
अतःthereafter/then
अतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययप्रयोग (thereafter/from this)
परम्next/further
परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (adverbial accusative), ‘further/next’ अर्थे

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: bhruṃ stuṃ bru śruṃ puṃḍraṃ dram (given as bīja-sequence for agni-saṃskāra)

Role: liberating

S
Shiva
A
Agni

FAQs

It emphasizes that outer ritual becomes spiritually effective when performed with precise mantra-sequence and consecrated intention—purifying the practitioner and making the worship fit for Shiva’s grace.

Agni-saṃskāra and bīja-mantras are preparatory rites that sanctify the worship environment; such purification supports Saguna Shiva worship (including Linga-pūjā) by establishing ritual purity and focused mantra-power.

A homa (fire-offering) using a prescribed set of eight bīja-syllables recited in strict order, as part of consecrating the fire before continuing with Shaiva worship.