Sukta 32

Mantra 1

इन्द्र सोमं सोमपते पिबेमं माध्यंदिनं सवनं चारु यत्ते । प्रप्रुथ्या शिप्रे मघवन्नृजीषिन्विमुच्या हरी इह मादयस्व ॥

हे सोमपते इंद्रा, हा सोम प्या—हे मध्यान्ह-सवन, जे तुला प्रिय व रम्य आहे। हे मघवन्, नृजीषिन्, शिप्र (गाल) भरून; तुझे दोन्ही हरि (अश्व/शक्ती) सोडून—इथेच या मदात आनंद मान।

Mantra 2

गवाशिरं मन्थिनमिन्द्र शुक्रं पिबा सोमं ररिमा ते मदाय । ब्रह्मकृता मारुतेना गणेन सजोषा रुद्रैस्तृपदा वृषस्व ॥

हे इंद्रा, गो-शीर्ष (गवाशिर) मिसळलेला, मंथित, उज्ज्वल सोम प्या—तो तुझ्या मदासाठी तुलाच अर्पिला आहे। ब्रह्म (वाणी-शक्ती)ने कृत, मरुत-गणासह; रुद्रांसह सजोशा—तृप्त हो आणि वृषभ-बलात वाढ कर.

Mantra 3

ये ते शुष्मं ये तविषीमवर्धन्नर्चन्त इन्द्र मरुतस्त ओजः । माध्यंदिने सवने वज्रहस्त पिबा रुद्रेभिः सगणः सुशिप्र ॥

जे तुझे शुष्म (प्रचंड बल) वाढवितात, जे तुझी तविषी (पराक्रमशक्ती) वाढवितात—हे इंद्रा—तुला स्तुतीने अर्चित करणारे ते मरुतच तुझे ओज (तेजस्वी सामर्थ्य) आहेत. हे वज्रहस्ता, मध्यान्ह-सवनात, हे सुशिप्र (सुंदर गंडांचा), आपल्या गणासह रुद्रांबरोबर सोमपान कर.

Mantra 4

त इन्न्वस्य मधुमद्विविप्र इन्द्रस्य शर्धो मरुतो य आसन् । येभिर्वृत्रस्येषितो विवेदामर्मणो मन्यमानस्य मर्म ॥

तेच—मधुमत् (मधुर-प्रेरक) विप्र—मरुत, इंद्राचे शर्ध (दल) होते. त्यांच्यासह, प्रेरित होऊनही स्वतःला अभेद्य मानणाऱ्या वृत्राचे मर्म—त्याचे प्राणस्थळ, गुप्त भेद—इंद्राने शोधून जाणले.

Mantra 5

मनुष्वदिन्द्र सवनं जुषाणः पिबा सोमं शश्वते वीर्याय । स आ ववृत्स्व हर्यश्व यज्ञैः सरण्युभिरपो अर्णा सिसर्षि ॥

हे इंद्रा, मनुष्यवत् सवनाचा आस्वाद घेत तो स्वीकार; चिरस्थायी वीर्याकरिता सोमपान कर. हे हर्यश्व (हरित/ताम्रवर्ण अश्वांचा स्वामी), आमच्या यज्ञांनी इथे वळ; वेगवान शक्तींनी जलांना—उमलत्या अर्ण (प्रवाह/पूर)ला—वाहण्यासाठी मुक्त कर.

Mantra 6

त्वमपो यद्ध वृत्रं जघन्वाँ अत्याँ इव प्रासृजः सर्तवाजौ । शयानमिन्द्र चरता वधेन वव्रिवांसं परि देवीरदेवम् ॥

जेव्हा तू वृत्राचा वध केला, तेव्हा तू अपः (जलधारा) अशा रीतीने मुक्त केल्यास की जणू शर्यतीत धावण्यासाठी सोडलेले रथी-अश्व. हे इंद्रा, जो तेथे शयित होता—देवी प्रवाहांना सर्व बाजूंनी वेढून झाकणारा, अदेव (अधार्मिक) आवरण—त्याला तू आपल्या चलायमान प्रहाराने पाडलेस.

Mantra 7

यजाम इन्नमसा वृद्धमिन्द्रं बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । यस्य प्रिये ममतुर्यज्ञियस्य न रोदसी महिमानं ममाते ॥

आम्ही नमस्कारपूर्वक त्या वृद्ध (विस्तीर्ण) इंद्राची उपासना करतो—जो महान, उन्नत, अजर आणि सदा-युवा आहे. त्या प्रिय, यज्ञिय (यज्ञास योग्य) प्रभूच्या आनंदात न द्यौ, न पृथिवी—कोणीही त्याचा महिमा मोजू शकत नाही.

Mantra 8

इन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि व्रतानि देवा न मिनन्ति विश्वे । दाधार यः पृथिवीं द्यामुतेमां जजान सूर्यमुषसं सुदंसाः ॥

इंद्राची सुकृत (सु-रचित) कर्मे अनेक आहेत; सर्व देवही त्याची व्रते (नियत कार्य-धर्म) कमी करू शकत नाहीत. तोच पृथिवी व ही द्यौ धारण करतो; तोच सूर्य आणि उषा यांना जन्म देतो—सुदंसा (परिपूर्ण, प्रकाशमय कौशल्य) असलेला.

Mantra 9

अद्रोघ सत्यं तव तन्महित्वं सद्यो यज्जातो अपिबो ह सोमम् । न द्याव इन्द्र तवसस्त ओजो नाहा न मासाः शरदो वरन्त ॥

हे अद्रोघ (निर्दोष) इंद्रा! तुझे ते महत्त्व खरोखर सत्य आहे—की जन्मताच तू सोमपान केलेस. हे इंद्रा! तुझ्या त्या प्रचंड बल-पराक्रमाला ना द्यौ (स्वर्ग) आवर घालू शकतो, ना दिवस, ना महिने, ना वर्षे (शरद्) त्याला रोखू शकतात.

Mantra 10

त्वं सद्यो अपिबो जात इन्द्र मदाय सोमं परमे व्योमन् । यद्ध द्यावापृथिवी आविवेशीरथाभवः पूर्व्यः कारुधायाः ॥

हे इंद्रा! जन्मताच तू परम व्योमात मद (आनंद-उन्माद) यासाठी सोमपान केलेस. आणि जेव्हा तू द्यावा-पृथिवी (स्वर्ग व पृथ्वी) यांत प्रविष्ट झालास, तेव्हा तू प्राचीन झाला—प्रेरित गायक-कवी (कारु) यांच्या कर्माचा प्रथम आधार (कारुधायाः) झाला.

Mantra 11

अहन्नहिं परिशयानमर्ण ओजायमानं तुविजात तव्यान् । न ते महित्वमनु भूदध द्यौर्यदन्यया स्फिग्या क्षामवस्थाः ॥

हे तुविजात (महाबलाने जन्मलेला), अधिकच तव्य (अतिप्रबळ) इंद्रा! जलप्रवाहाला वेढून पडलेल्या, बळात वाढणाऱ्या त्या अहि (वृत्र-सर्प) ला तू ठार केलेस. तेव्हा तुझ्या महिमेचा मागोवा द्यौ (स्वर्ग) सुद्धा घेऊ शकला नाही—जेव्हा तू दुसऱ्या आधाराने पृथ्वीला तिच्या स्थानी स्थिर केलेस.

Mantra 12

यज्ञो हि त इन्द्र वर्धनो भूदुत प्रियः सुतसोमो मियेधः । यज्ञेन यज्ञमव यज्ञियः सन्यज्ञस्ते वज्रमहिहत्य आवत् ॥

हे इंद्रा! यज्ञच तुझ्यासाठी वर्धक ठरतो; आणि पिळून काढलेला सोम—मधुर हवि—तुला प्रिय आहे. यज्ञाने यज्ञाचे रक्षण कर, हे यज्ञार्हा; अहि-वधासाठी, त्या सर्प-शक्तीच्या संहारार्थ, यज्ञाने तुझा वज्र समर्थ केला आहे.

Mantra 13

यज्ञेनेन्द्रमवसा चक्रे अर्वागैनं सुम्नाय नव्यसे ववृत्याम् । यः स्तोमेभिर्वावृधे पूर्व्येभिर्यो मध्यमेभिरुत नूतनेभिः ॥

यज्ञाने, सहाय्यासह, मी इंद्राला इकडे वळविले आहे; नव्या अनुग्रहासाठी मी त्याला जवळ ओढून आणीन. तो स्तोत्रांनी वाढतो—प्राचीन स्तोत्रांनी, मधल्या काळातील स्तोत्रांनी, आणि नव्या स्तोत्रांनीही.

Mantra 14

विवेष यन्मा धिषणा जजान स्तवै पुरा पार्यादिन्द्रमह्नः । अंहसो यत्र पीपरद्यथा नो नावेव यान्तमुभये हवन्ते ॥

धिषणा—प्रेरित बुद्धी—जिने जे जन्मास घातले, ते माझ्यात प्रवेशले आहे: दिवसाच्या संकटातून आम्हाला पार नेण्यासाठी मी इंद्राची स्तुती करावी. जिथे तो आम्हाला संकुचिततेच्या पलीकडे नेतो, तिथे—नावेतून पार जाणाऱ्यासारखे—दोन्ही तीर गमन करणाऱ्याला हाक देतात.

Mantra 15

आपूर्णो अस्य कलशः स्वाहा सेक्तेव कोशं सिसिचे पिबध्यै । समु प्रिया आववृत्रन्मदाय प्रदक्षिणिदभि सोमास इन्द्रम् ॥

त्याचा कलश परिपूर्ण आहे; ‘स्वाहा’च्या घोषासह तो आहुती-रूपाने ओतला जातो—जसा कोष/भांडार भरावा—पिण्यासाठी. प्रिय सोम-रस/सोम-शक्ती मद (आनंदोन्माद)ासाठी एकत्र येऊन प्रवृत्त होतात; प्रदक्षिण (दक्षिणावर्त) मार्गाने चालत त्या इंद्राकडे दाबून येतात, त्याचा दिव्य मद जागविण्यासाठी.

Mantra 16

न त्वा गभीरः पुरुहूत सिन्धुर्नाद्रयः परि षन्तो वरन्त । इत्था सखिभ्य इषितो यदिन्द्रा दृळ्हं चिदरुजो गव्यमूर्वम् ॥

हे पुरुहूत! न गहन सिंधू (खोल नदी) तुला रोखू शकतो, न वेढून उभे असलेले दगड. अशा रीतीने सख्यांच्या हितासाठी प्रेरित होऊन, हे इंद्रा, गव्य (किरण-गायी) जिथे अडविल्या आहेत असा तो दृढ ‘गव्य-ऊर्व’ (आवरण/कुंपण)सुद्धा तू फोडून काढतोस.

Mantra 17

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

या संग्राम-भारात, ‘वाजसाति’ (विजय-समृद्धी) मिळविताना, आपल्या कल्याणासाठी दानवीर इंद्राला—सर्वात वीराला—आपण आवाहन करू. तो आपली हाक ऐकून, समरांत मदतीसाठी उग्र होऊन, वृत्र (अवरोध) घायाळ/नष्ट करतो आणि धनसंपत्तींचा ‘संजित्’—खऱ्या ऐश्वर्याचा विजेता-संग्राहक—होतो.