Sukta 67

Mantra 1

इमां धियं सप्तशीर्ष्णीं पिता न ऋतप्रजातां बृहतीमविन्दत् । तुरीयं स्विज्जनयद्विश्वजन्योऽयास्य उक्थमिन्द्राय शंसन् ॥

ही धी—सप्तशीर्ष्णी, ऋत-प्रजाता आणि बृहती—आमच्या पित्याने शोधली. आणि चतुर्थ (तुरीय) शक्ती/माप सर्वजन्य अयास्याने उत्पन्न केली, इंद्रासाठी उक्थाचा घोष करीत स्तुती करत.

Mantra 2

ऋतं शंसन्त ऋजु दीध्याना दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विप्रं पदमङ्गिरसो दधाना यज्ञस्य धाम प्रथमं मनन्त ॥

ऋताचा घोष करीत आणि अंतरी सरळ (ऋजु) धिया प्रज्वलित करीत, दिवःपुत्र—असुराचे वीर—विप्राचे (प्रेरित ऋषीचे) पद धारण करून राहिले. अङ्गिरसांनी ऋषीचे पाऊल (पद) स्थापन करून यज्ञाचे प्रथम धाम मनन केले.

Mantra 3

हंसैरिव सखिभिर्वावदद्भिरश्मन्मयानि नहना व्यस्यन् । बृहस्पतिरभिकनिक्रदद्गा उत प्रास्तौदुच्च विद्वाँ अगायत् ॥

हंसांसारखे, हाक मारणाऱ्या सख्यांसह, त्यांनी दगडांनी बांधलेली बंधने झटकून टाकली. बृहस्पतीने किरण-गायींना (प्रकाश-गायींना) उद्देशून गर्जना केली; आणि विद्वानाने उंच स्वरात स्तुतीही केली व गानही केले.

Mantra 4

अवो द्वाभ्यां पर एकया गा गुहा तिष्ठन्तीरनृतस्य सेतौ । बृहस्पतिस्तमसि ज्योतिरिच्छन्नुदुस्रा आकर्वि हि तिस्र आवः ॥

किरणे (उस्रा) गुहेत लपलेली होती—दोनांच्या पलीकडे, तरी एकाच (मार्गाने) सुलभ—अनृताच्या सीमारेषेवर उभी. बृहस्पतीने तमसात ज्योतीचा शोध घेत, त्या दीप्तिमानांना वर ओढून आणले; त्याने तीन आवरणे उघडली.

Mantra 5

विभिद्या पुरं शयथेमपाचीं निस्त्रीणि साकमुदधेरकृन्तत् । बृहस्पतिरुषसं सूर्यं गामर्कं विवेद स्तनयन्निव द्यौः ॥

पाठ फिरवून पडलेली ती दुर्ग-पुरि भेदून त्यांनी समुद्र-गर्भातून ती तिन्ही एकत्र मुक्त केली. बृहस्पतीने उषा, सूर्य, गो (किरण), आणि अर्क (दीप्त वाणी/स्तुती) यांचा शोध लावला—जणू द्यौः गर्जत प्रकट झाला.

Mantra 6

इन्द्रो वलं रक्षितारं दुघानां करेणेव वि चकर्ता रवेण । स्वेदाञ्जिभिराशिरमिच्छमानोऽरोदयत्पणिमा गा अमुष्णात् ॥

इंद्राने गर्जनेसह, दुग्ध-समृद्धींचा रक्षक असलेल्या वलाला, हत्ती जसा सोंडेने फाडतो तसा चिरून टाकला. स्वेदयुक्त आपल्या तेजांनी पोषक रस शोधत, त्याने पणिला रडवले आणि गा/किरणें हिरावून नेल्या.

Mantra 7

स ईं सत्येभिः सखिभिः शुचद्भिर्गोधायसं वि धनसैरदर्दः । ब्रह्मणस्पतिर्वृषभिर्वराहैर्घर्मस्वेदेभिर्द्रविणं व्यानट् ॥

तो सत्य व शुचि सख्यांसह, धन-भेदक प्रहारांनी ‘गोधायस’ संचयकर्त्याला चुरडून टाकतो. ब्रह्मणस्पती वृषभ-वराहांसह आणि तप्त-स्वेद (उत्साह-उष्णता) सहित, द्रविण-समृद्धी सर्वत्र पसरवतो.

Mantra 8

ते सत्येन मनसा गोपतिं गा इयानास इषणयन्त धीभिः । बृहस्पतिर्मिथोअवद्यपेभिरुदुस्रिया असृजत स्वयुग्भिः ॥

ते सत्ययुक्त मनाने गोपती—गायी/किरणांचा स्वामी—याच्याकडे अग्रसर होत, आपल्या धी (बुद्धिशक्ती) यांनी गायी/किरणांना पुढे प्रवृत्त करतात. बृहस्पतीने परस्पर निर्दोष सहभाग/पान यांच्या द्वारा, आपल्या स्वयुज् (स्वतः जुंपलेल्या) शक्तींनी तेजस्वी उस्रिया (गो-किरण) कळपाला वरच्या दिशेने मुक्त केले.

Mantra 9

तं वर्धयन्तो मतिभिः शिवाभिः सिंहमिव नानदतं सधस्थे । बृहस्पतिं वृषणं शूरसातौ भरेभरे अनु मदेम जिष्णुम् ॥

शिव (कल्याणकारी) मतींनी आम्ही त्या एकाला वाढवितो; समान अधिष्ठानात त्याला सिंहासारखे गर्जू देतो. शूरसातौ (वीर-विजय) मध्ये जय देणारा वृषभ-बल बृहस्पती—त्याच्या अनु—लढाईनंतर लढाई, जिष्णु (विजयी) मध्ये आम्ही आनंद मानू.

Mantra 10

यदा वाजमसनद्विश्वरूपमा द्यामरुक्षदुत्तराणि सद्म । बृहस्पतिं वृषणं वर्धयन्तो नाना सन्तो बिभ्रतो ज्योतिरासा ॥

जेव्हा त्याने विश्वरूप वाज (बल-समृद्धी) मिळविला, तेव्हा तो द्यौ (स्वर्ग) कडे आरोहण करून, उच्चतर सद्मां (निवासस्थानी) पर्यंत पोहोचला. वृषभ-बल बृहस्पतीला वर्धित करताना, आम्ही नाना असलो तरी, मुखांत एकच ज्योती धारण करतो—एकच दीप्त उच्चार.

Mantra 11

सत्यामाशिषं कृणुता वयोधै कीरिं चिद्ध्यवथ स्वेभिरेवैः । पश्चा मृधो अप भवन्तु विश्वास्तद्रोदसी शृणुतं विश्वमिन्वे ॥

हे वयोदाः (वृद्धिदाते), आमची आशिष सत्य करा; कारण तुम्ही आपल्या स्वप्रेरणांनी गायकालाही आधार देता. आमच्या पाठीमागे सर्व शत्रु-प्रहार दूर होवोत. हे द्यावा-पृथिवी, ते ऐका—तुम्हीच सर्व ‘भव’ (होणारे) पुढे नेणारे आहात.

Mantra 12

इन्द्रो मह्ना महतो अर्णवस्य वि मूर्धानमभिनदर्बुदस्य । अहन्नहिमरिणात्सप्त सिन्धून्देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः ॥

इंद्राने महिमेने—त्या महान अर्णव-स्वरूपाच्या बळाने—अर्बुदाचे मस्तक फोडले. त्याने अडथळा घालणाऱ्या अहि (सर्प) ला ठार केले; अस्तित्वाचे सप्त सिन्धू मुक्त केले. हे द्यावा-पृथिवी, देवांसह आम्हाला पुढे पुढे रक्षण द्या.