Rig Veda 1.64.8: Mandala 1, Sukta 64, Mantra 8

Sukta 1.64

Rishi: Nodha Gautama

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सिंहा इव नानदति प्रचेतसः पिशा इव सुपिशो विश्ववेदसः । क्षपो जिन्वन्तः पृषतीभिॠष्टिभिः समित्सबाधः शवसाहिमन्यवः ॥

Transliteration

siṃhā́ iva nā́nadati prá-cetasaḥ piśā́ iva su-píśo viśvá-vedasaḥ | kṣápo jínvantaḥ pṛ́ṣatībhi r̥ṣṭí-bhiḥ sám it sa-bā́dhaḥ śávasā́hi-manyavaḥ ||

Translation

सिंहांसारखे ते गर्जतात—प्रचेतस (प्रखर-चेतन) आहेत; पिशांसारखे सु-पिश (सुशोभित, सुघटित)—विश्ववेदस (सर्वज्ञ) आहेत. ठिपक्यांच्या ऋष्ट्यांनी (भाल्यांनी) ते रात्रींना पुढे ढकलतात; एकत्रित आघाताने ते अडथळा चिरडतात—शवसाने (बळाने) उग्र, मन्युने (उत्कट संकल्पाने) तीव्र.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सिंहाः: lions
• सिंहाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सिंह (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• नानदति: roars, resounds
• नानदति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु) → नानद् (वेदिक-प्रत्यय/आवृत्ति-रूप)

• प्रचेतसः: the wise/foreknowing ones
• प्रचेतसः: कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ
• Type: Adjective/Noun
• Root: प्र-चेतस् (प्रातिपदिक)

• पिशाः: (as) speckled ones
• पिशाः: कर्तृ (उपमान) / विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: पिश (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र/वर्णयुक्त’)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• सुपिशः: well-speckled, beautifully variegated
• सुपिशः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-पिश (प्रातिपदिक)

• विश्ववेदसः: all-knowing
• विश्ववेदसः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: विश्व-वेदस् (प्रातिपदिक)

• क्षपः: nights
• क्षपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षप्/क्षपा (प्रातिपदिक; ‘रात्रि’)

• जिन्वन्तः: quickening, setting in motion
• जिन्वन्तः: कर्तृ
• Type: Verb (Participle)
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु ‘प्रेरणे/वर्धने’) → जिन्वत् (वर्तमान-कृदन्त)

• पृषतीभिः: with the dappled (mares/doe-like ones)
• पृषतीभिः: करण
• Type: Noun
• Root: पृषती (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र-मृगी/रोहिणी’)

• ऋष्टिभिः: with spears
• ऋष्टिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऋष्टि (प्रातिपदिक; ‘भाला/शस्त्र’)

• समित्सबाधः: pressing hard in battle
• समित्सबाधः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: समित्-सबाध (प्रातिपदिक; ‘युद्ध-पीडन/युद्ध-आक्रमण’)

• शवसा: by strength
• शवसा: करण
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक; ‘बल’)

• अहिमन्यवः: having serpent-slaying wrath (fury against Ahi)
• अहिमन्यवः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: अहि-मन्यु (प्रातिपदिक; ‘सर्प/अहि-विरोधी क्रोध/उत्साह’)