Adhyaya 39

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं वेनो गतः स्वर्गं पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः । तन्नो विस्तरतोऽत्रापि वद सत्यवतां वर

ऋषी म्हणाले—वेनाने पाप दूर टाकून स्वर्ग कसा प्राप्त केला? हे सत्यवंतांतील श्रेष्ठा, ते आम्हांस येथेही सविस्तर सांगावे।

Verse 2

सूतौवाच । ऋषीणां पुण्यसंसर्गात्संवादाच्च द्विजोत्तम । कायस्य मथनात्पापो बहिस्तस्य विनिर्गतः

सूत म्हणाला—हे द्विजोत्तमा, ऋषींच्या पुण्यसंगतीने व त्यांच्या संवादाने, देहाच्या मंथनातून त्याचे अंतःस्थ पाप बाहेर निघून गेले।

Verse 3

पश्चाद्वेनः स पुण्यात्मा ज्ञानं लेभे च शाश्वतम् । रेवाया दक्षिणे कूले तपश्चचार स द्विजाः

नंतर तो पुण्यात्मा वेन शाश्वत ज्ञानास प्राप्त झाला; आणि हे द्विजांनो, रेवाच्या (नर्मदेच्या) दक्षिण तीरावर त्याने तप आचरले।

Verse 4

तृणबिन्दोरृषेश्चैव आश्रमे पापनाशने । वर्षाणां तु शतं साग्रं कामक्रोधविवर्जितः

ऋषी तृणबिंदूंच्या पापनाशक आश्रमात तो काम-क्रोधरहित होऊन शंभर वर्षांहून थोडा अधिक काळ राहिला।

Verse 5

तस्योग्रतपसादेवः शंखचक्रगदाधरः । प्रसन्नोभून्महाभागा निष्पापस्य नृपस्य वै

त्याच्या उग्र तपस्येने संतुष्ट होऊन शंख-चक्र-गदा धारण करणारे भगवान त्या महाभाग, निष्पाप राजावर प्रसन्न झाले।

Verse 6

उवाच च प्रसन्नोऽस्मि व्रियतां वरौत्तमः । वेन उवाच । यदि देव प्रसन्नोऽसि देहि मे वरमुत्तमम्

भगवान म्हणाले—“मी प्रसन्न आहे; श्रेष्ठ वर माग.” वेन म्हणाला—“हे देव! आपण प्रसन्न असाल तर मला परम उत्तम वर द्या.”

Verse 7

अनेनापि शरीरेण गंतुमिच्छामि त्वत्पदम् । पित्रा सार्धं महाभाग मात्रा चैव सुरेश्वर । तवैव तेजसा देव तद्विष्णोः परमं पदम्

हे महाभाग! या देहासहच मला तुमच्या धामास जावेसे वाटते—पित्याबरोबर, आणि हे सुरेश्वर! मातेसहही. हे देव! तुमच्या तेजाने आम्हाला विष्णूच्या त्या परम पदापर्यंत पोहोचवा.

Verse 8

श्रीवासुदेव उवाच । क्वगतोऽसौ महामोहो येन त्वं मोहितो नृप । लोभेन मोहयुक्तेन तमोमार्गे निपातितः

श्री वासुदेव म्हणाले—“हे नृप! ज्यामुळे तू मोहित झालास तो महामोह कुठे गेला? मोहयुक्त लोभाने तू तमोमार्गावर पडला होतास.”

Verse 9

वेन उवाच । यन्मे पूर्वकृतं पापं तेनाहं मोहितो विभो । अतो मामुद्धरास्मात्त्वं पापाच्चैव सुदारुणात्

वेन म्हणाला—“हे विभो! पूर्वी केलेल्या पापामुळे मी मोहित झालो. म्हणून मला यापासून—या अतिभयंकर पापापासून—उद्धर करा.”

Verse 10

प्रजप्तव्यमथो पठ्यं तद्वदानुग्रहाद्विभो । भगवानुवाच । साधु भूप महाभाग पापं ते नाशमागतम्

“हे विभो! हे जपण्यास व पठणास योग्य आहे; तुमच्या अनुग्रहाने तसेच होवो.” भगवान म्हणाले—“साधु, हे महाभाग भूप! तुझे पाप नष्ट झाले आहे.”

Verse 11

शुद्धोसि तपसा च त्वं ततः पुण्यं वदाम्यहम् । पुरा वै ब्रह्मणा तात पृष्टोहं भवता यथा

तू तपस्येने शुद्ध झालास; म्हणून मी तुला पुण्याचा उपदेश करतो. अरे तात, पूर्वी ब्रह्मदेवांनी मला याच प्रकारे विचारले होते, जसे तू आता विचारतोस.

Verse 12

तस्मै यदुदितं वत्स तत्ते सर्वं वदाम्यहम् । एकदा ब्रह्मणा ध्यानस्थितेन नाभिपंकजे

हे वत्सा, त्याला जे सांगितले गेले ते सर्व मी तुला सांगतो. एकदा ब्रह्मदेव नाभिकमळावर ध्यानस्थ होते.

Verse 13

प्रादुरास तदा तस्य वरदानाय सुव्रत । तेन पृष्टं महत्पुण्यं स्तोत्रं पापप्रणाशनम्

तेव्हा, हे सुव्रता, वर देण्यासाठी ते त्याच्यासमोर प्रकट झाले. त्याने विचारल्यावर त्यांनी महापुण्यदायी, पापनाशक स्तोत्र सांगितले.

Verse 14

वासुदेवाभिधानं च सुगतिप्रदमिच्छता । स्तोत्राणां परमं तस्मै वासुदेवाभिधं महत्

जो सुगतीचे दान इच्छितो, त्याने ‘वासुदेव’ हे नामही धारण करावे. त्याच्यासाठी स्तोत्रांमध्ये परम ते महान स्तोत्र ‘वासुदेवाभिध’ असे प्रसिद्ध आहे.

Verse 15

सर्वसौख्यप्रदं नॄणां पठतां जपतां सदा । उपादिशं महाभाग विष्णुप्रीतिकरं परम्

हे महाभाग, मला तो परम उपदेश द्या, जो सदैव पठण व जप करणाऱ्यांना सर्व सुख देतो आणि जो विष्णूंना अत्यंत प्रिय आहे.

Verse 16

विष्णुरुवाच । एतत्सर्वं जगद्व्याप्तं मया त्वव्यक्तमूर्तिना । अतो मां मुनयः प्राहुर्विष्णुं विष्णुपरायणाः

विष्णु म्हणाले—माझ्या अव्यक्त मूर्तीने हे सर्व जग व्यापलेले आहे. म्हणून विष्णुपरायण मुनी मला ‘विष्णु’ (सर्वव्यापक) असे म्हणतात.

Verse 17

वसंति यत्र भूतानि वसत्येषु च यो विभुः । स वासुदेवो विज्ञेयो विद्वद्भिरहमादरात्

जिथे भूतप्राणी वसतात आणि ज्यांच्यात तो सर्वव्यापी प्रभु अंतर्यामी म्हणून वसतो—तोच ‘वासुदेव’ जाणावा; हे मी विद्वानांना आदराने सांगतो.

Verse 18

संकर्षति प्रजाश्चांते ह्यव्यक्ताय यतो विभुः । ततः संकर्षणो नाम्ना विज्ञेयः शरणागतैः

कारण तो सर्वव्यापी प्रभु अंतकाळी सर्व प्रजांना अव्यक्तात ओढून लीन करतो; म्हणून शरणागतांनी त्याला ‘संकर्षण’ या नावाने ओळखावे.

Verse 19

इंगिते कामरूपोहं बहु स्यामिति काम्यया । प्रद्युम्नोहं बुधैस्तस्माद्विज्ञेयोस्मि सुतार्थिभिः

केवळ संकेताने मी इच्छित रूप धारण करतो; ‘मी अनेक होईन’ या कामनेने. म्हणून बुधजन मला ‘प्रद्युम्न’ म्हणून जाणतात; विशेषतः पुत्रार्थींनी मला तसे ओळखावे.

Verse 20

अत्र लोके विना चेशौ सर्वेशौ हरकेशवौ । निरुद्धोहं योगबलान्न केनातोनिरुद्धवत्

या लोकी हर आणि केशव—या दोन परमेश्वरांखेरीज दुसरा कोणी सर्वेश्वर नाही. योगबलाने मी स्वतःलाच संयमित केले आहे; म्हणून मी कोणाकडूनही बद्ध नाही.

Verse 21

विश्वाख्योहं प्रतिजगज्ज्ञानविज्ञानसंयुतः । अहमित्यभिमानी च जाग्रच्चिंतासमाकुलः

मी ‘विश्व’ म्हणून प्रसिद्ध आहे—सर्व जगांत ज्ञान-विज्ञानाने युक्त. तरीही ‘मी’ या अहंभावाने ग्रस्त होऊन जागृत अवस्थेत चिंतांनी व्याकुळ होतो.

Verse 22

तैजसोहं जगच्चेष्टामयश्चेंद्रियरूपवान् । ज्ञानकर्मसमुद्रिक्तः स्वप्नावस्थां गतो ह्यहम्

मी ‘तैजस’ आहे—जगाच्या चेष्टामय क्रियांनी युक्त व इंद्रियरूप धारण करणारा. ज्ञान व कर्माने समृद्ध होऊन मी स्वप्नावस्थेत प्रवेश करतो.

Verse 23

प्राज्ञोहमधिदैवात्मा विश्वाधिष्ठानगोचरः । सुषुप्तावास्थितो लोकादुदासीनो विकल्पितः

मी ‘प्राज्ञ’ आहे—देवतांचा अधिदैव आत्मा, विश्वाधिष्ठानाच्या क्षेत्रात संचार करणारा. सुषुप्तीत स्थित होऊन मी लोकापासून उदासीन राहतो, तरीही विकल्पांनी कल्पित मानला जातो.

Verse 24

तुरीयोऽहं निर्विकारी गुणावस्थाविवर्जितः । निर्लिप्तः साक्षिवद्विश्व प्रतिबिंबित विग्रहः

मी तुरीय आहे—निर्विकार व गुणांच्या अवस्थांपासून परे. निर्लिप्त साक्षीप्रमाणे मी स्थित असून माझे स्वरूप विश्वात प्रतिबिंबासारखे प्रकट होते.

Verse 25

चिदाभासश्चिदानंदश्चिन्मयश्चित्स्वरूपवान् । नित्योक्षरो ब्रह्मरूपो ब्रह्मन्नेवमवेहि माम्

मी चित्‌चा आभास, चित्‌चा आनंद, चित्मय व चित्स्वरूप आहे. मी नित्य, अक्षर, ब्रह्मरूप आहे; हे ब्राह्मण, मला असेच जाण.

Verse 26

भगवानुवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः स्वरूपं ब्रह्मणे पुरा । सोपि ज्ञात्वा जगद्व्याप्तिं कृतात्मा समभूत्क्षणात्

भगवान म्हणाले—असे बोलून विष्णूंनी पूर्वी ब्रह्म्यापुढून आपले स्वरूप अंतर्धान केले. आणि ब्रह्म्यानेही प्रभूची जगद्व्याप्ती जाणून त्या क्षणीच अंतःकरणाने तृप्ती प्राप्त केली.

Verse 27

राजंस्त्वमपि शुद्धात्मा पृथोर्जन्मन एव च । तथाप्याराधय विभुं स्तोत्रेणानेन सुव्रत

हे राजन्, तूही शुद्धात्मा आहेस; पृथूही जन्मापासूनच पवित्रचित्त होता. तरीसुद्धा, हे सुव्रती, या स्तोत्राने सर्वव्यापी प्रभूची आराधना कर.

Verse 28

तुष्टो विष्णुस्तमभ्याह वरं वरय मानद । वेन उवाच । सुगतिं देहि मे विष्णो दुष्कृतात्तारयस्व माम्

विष्णू प्रसन्न होऊन त्याला म्हणाले—“हे मानद, वर माग.” वेन म्हणाला—“हे विष्णो, मला सुगती दे आणि माझ्या दुष्कृत्यांतून मला तार.”

Verse 29

शरणं त्वां प्रपन्नोस्मि कारणं वद सद्गतेः । विष्णुरुवाच । पूर्वमेव महाभाग त्वंगेनापि महात्मना

“मी तुझ्या शरण आलो आहे; सद्गतीचे कारण सांग.” विष्णू म्हणाले—“हे महाभाग, पूर्वी तूही महात्मा अंगासह …”

Verse 30

अहमाराधितस्तेन तस्मै दत्तो वरो मया । प्रयास्यसि महाभाग वैष्णवं लोकमुत्तमम्

त्याने माझी आराधना केली होती; म्हणून मी त्याला वर दिला. हे महाभाग, तू उत्तम वैष्णव लोकाला प्रस्थान करशील.

Verse 31

कर्मणा स्वेन विप्रेंद्र पुण्येन नृपनंदन । आत्मार्थे त्वं महाभाग वरमेव प्रयाचय

हे विप्रश्रेष्ठ, हे राजनंदना! आपल्या पुण्यकर्मांच्या बळावर, हे महाभाग, केवळ आत्मकल्याणासाठीच वर माग।

Verse 32

शृणु वेन महाभाग वृत्तांतं पूर्वसंभवम् । तव मात्रे पुरा दत्तः शापः क्रुद्धेन भूपते

हे महाभाग वेन! पूर्वीचा वृत्तांत ऐक. हे राजन्, फार पूर्वी क्रुद्ध झालेल्याने तुझ्या मातेला शाप दिला होता।

Verse 33

सुशंखेन सुनीथायै बाल्ये पूर्वं महात्मना । ततस्त्वंगे वरो दत्तो मयैव विदितात्मना

पूर्वी महात्मा सुशंख यांनी बाल्यावस्थेत सुनीथेला वर दिला. त्यानंतर, हे अङ्ग, आत्मज्ञ मी स्वतः तुलाही वर दिला।

Verse 34

त्वां समुद्धर्त्तुकामेन सुपुत्रस्ते भविष्यति । एवमुक्त्वा तु पितरं तवाहं गुणवत्सल

‘तुला उद्धरावयाच्या इच्छेने तुझा एक सद्गुणी पुत्र होईल.’ असे सांगून, हे गुणवत्सला, तुझ्या पित्याला मी…

Verse 35

भवदंगात्समुद्भूतः करिष्ये लोकपालनम् । दिवींद्रो हि यथा भाति तथाहं भूतले स्थितः

आपल्या देहातूनच उत्पन्न होऊन मी लोकांचे पालन करीन. जसा स्वर्गात इंद्र तेजस्वी भासतो, तसाच पृथ्वीवर स्थित मी प्रकाशमान होईन।

Verse 36

आत्मा वै जायते पुत्र इति सत्यवती श्रुतिः । अतस्त्वं सुगतिं वत्स लभिष्यसि वरान्मम

“पुत्र हा खरोखरच आत्माच जन्मास येतो”—अशी सत्यवती श्रुती सांगते. म्हणून, वत्सा, माझ्या वरप्रसादाने तू सुगती प्राप्त करशील.

Verse 37

गत्यर्थमात्मनो राजन्दानमेकं समाचर । यस्त्वां पातकरूपोऽहं सुनीथायाः परंतप

हे राजन्, परलोकातील गतीसाठी एकच दान कर. मी—पापरूप झालेला—सुनीथेच्या हेतुने तुझ्याकडे आलो आहे, हे परंतपा.

Verse 38

अब्रुवन्नग्नरूपेण कर्तुं त्वां तु विधर्मगम् । अन्यथा तु सुशंखस्य वाक्यमेवान्यथा भवेत्

ते म्हणाले—“आम्ही नग्नरूप धारण करून तुला अधर्ममार्गी करू; नाहीतर सुशंखाचे वचनच खोटे ठरेल.”

Verse 39

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । वेनोपाख्याने एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील पंचपंचाशत्सहस्रसंहितेच्या भूमिखंडात ‘वेनोपाख्यान’ हा एकोणचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला.

Verse 40

दानमेव परं श्रेष्ठं दानं सर्वप्रभावकम् । तस्माद्दानं ददस्व त्वं दानात्पुण्यं प्रवर्तते

दानच परम श्रेष्ठ आहे, दान सर्वथा प्रभावकारी आहे. म्हणून तू दान दे; दानामुळे पुण्य उत्पन्न होऊन वाढते.

Verse 41

दानेन नश्यते पापं तस्माद्दानं ददस्व हि । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैर्यजस्व नृपसत्तम

दानाने पाप नष्ट होते; म्हणून निश्चयाने दान कर. हे नृपश्रेष्ठा, अश्वमेधादि यज्ञांनीही यजन कर.

Verse 42

भूमिदानादिकं दानं ब्राह्मणेभ्यो ददस्व वै । सुदानात्प्राप्यते भोगः सुदानात्प्राप्यते यशः

भूमिदान इत्यादी दान ब्राह्मणांना निश्चयाने दे. सुदानाने भोग (समृद्धी) मिळतो आणि सुदानाने यशही प्राप्त होते.

Verse 43

सुदानाज्जायते कीर्तिः सुदानात्प्राप्यते सुखम् । दानेन स्वर्गमाप्नोति फलं तत्र भुनक्ति च

सुदानाने कीर्ती उत्पन्न होते आणि सुदानाने सुख मिळते. दानाने स्वर्गप्राप्ती होते आणि तेथे त्याचे फळही भोगले जाते.

Verse 44

दत्तस्यापि सुदानस्य श्रद्धायुक्तस्य सत्तम । काले प्राप्ते व्रजेत्तीर्थं पुण्यस्यापि फलं त्विदम्

हे सत्तमा, श्रद्धायुक्त सुदान दिल्यानंतरही योग्य काळ आला की तीर्थयात्रेस जावे; हेच त्या पुण्याचेही फळ आहे.

Verse 45

पात्रभूताय विप्राय श्रद्धापूतेन चेतसा । यो ददाति महादानं मयि भावं निवेश्य च

जो श्रद्धेने पवित्र झालेल्या चित्ताने पात्र ब्राह्मणाला महादान देतो आणि माझ्यात भाव ठेवतो, तो खरेतर मला अर्पण करतो.

Verse 46

तस्याहं सकलं दद्मि मनसा यंयमिच्छति । वेन उवाच । कालं दानस्य मे ब्रूहि कीदृक्कालस्य लक्षणम्

“तो मनात जे-जे इच्छितो, ते सर्व मी त्याला देतो.” वेन म्हणाला—“दानाचा योग्य काळ मला सांगा; त्या काळाची लक्षणे कोणती?”

Verse 47

तीर्थस्यापि च यद्रूपं पात्रस्यापि सुलक्षणम् । दानस्यापि जगन्नाथ विधिं विस्तरतो वद

हे जगन्नाथ! तीर्थाचे खरे स्वरूप, योग्य पात्राची शुभ लक्षणे, आणि दानाची विधी—हे सर्व विस्ताराने सांगा.

Verse 48

प्रसादसुमुखो भूत्वा दया मे यदि वर्त्तते । श्रीकृष्ण उवाच । दानकालं प्रवक्ष्यामि नित्यं नैमित्तिकं नृप

जर तुझ्यात दया असेल आणि मुख प्रसन्न असेल, तर—श्रीकृष्ण म्हणाले—“हे नृपा! दानाचा काळ सांगतो—नित्य आणि नैमित्तिक दोन्ही.”

Verse 49

काम्यं चान्यं महाराज चतुर्थप्रापकं पुनः । सूर्योदयस्य वेलायां पापं नश्यति सर्वतः

हे महाराजा! आणखी एक काम्य आचरण आहे, जे पुन्हा ‘चतुर्थ’ फल देणारे आहे; सूर्योदयाच्या वेळी सर्व बाजूंनी पाप नष्ट होते.

Verse 50

अंधकाराधिका घोरा नराणां नाशकारकाः । दिवि सूर्यो ममांशोऽयं तेजसां कल्पितो निधिः

अंधकाराने व्यापलेल्या भयंकर शक्ती मनुष्यांचा नाश करतात; परंतु आकाशात सूर्य—माझाच अंश—तेजाचा निधी म्हणून स्थापित आहे.

Verse 51

तस्यैव तेजसा दग्धा भस्मतां यांति किल्बिषाः । उदयंतं ममांशं यो दृष्ट्वा दत्ते तु वार्यपि

त्याच तेजाने दग्ध होऊन पापे भस्म होतात. आणि जो माझा उदयमान अंश पाहून केवळ पाणीही अर्पण करतो, त्याचेही पाप नष्ट होते.

Verse 52

तस्य किं कथ्यते भूप नित्यं पुण्यविवर्द्धनम् । संप्राप्तायां सुवेलायां तस्यां पुण्यकरो नरः

हे राजन्, याविषयी अधिक काय सांगावे? हे नित्य पुण्य वाढविते. ती शुभ वेळ आली की मनुष्य पुण्यकर्म करणारा होतो.

Verse 53

स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन्देवान्दानदाता भवेत्पुनः । यथाशक्तिप्रभावेन श्रद्धापूतेन चेतसा

स्नान करून पितरांची व देवांची पूजा करावी आणि मग पुन्हा यथाशक्ती दान द्यावे—श्रद्धेने पवित्र झालेल्या मनाने.

Verse 54

अन्नं पयः फलं पुष्पं वस्त्रं तांबूलभूषणम् । हेमरत्नादिकं चैव तस्य पुण्यमनंतकम्

अन्न, दूध, फळ, पुष्प, वस्त्र, तांबूल, भूषण तसेच सुवर्ण-रत्ने इत्यादी दान केल्यास त्याचे पुण्य अनंत होते.

Verse 55

मध्याह्ने तु ततो राजन्नपराह्णे तथैव च । मामुद्दिश्य च यो दद्यात्तस्य पुण्यमनंतकम्

हे राजन्, मध्यान्ही तसेच अपराह्नीही—जो मला उद्देशून दान देतो, त्याचे पुण्य अनंत होते.

Verse 56

खाद्यपानादिकं मिष्ट लेपनं गंधकुंकुमम् । कर्पूरादिकमेवापि वस्त्रालंकारसंयुतम्

मिष्ट अन्न-पान, सुगंधी लेप, अत्तर व कुंकुम-केशर, तसेच कापूर इत्यादी—वस्त्रे व अलंकारांसह।

Verse 57

अविच्छिन्नं ददात्येवं भोगसौख्यप्रदायकम् । नित्यकालो मया ख्यातो दानपूजार्थिनां शुभः

अशा रीतीने हे अखंडपणे भोग व सुख देणारे फल प्रदान करते. दान व पूजा इच्छिणाऱ्यांसाठी हा काळ नित्य व शुभ आहे, असे मी सांगितले आहे.

Verse 58

अथातः संप्रवक्ष्यामि नैमित्तिकमनुत्तमम् । त्रिकालेष्वपि दातव्यं दानमेव न संशयः

आता मी सर्वोत्तम नैमित्तिक विधी सांगतो. त्रिकाळातही दान अवश्य करावे—दान करणेच कर्तव्य आहे, यात संशय नाही.

Verse 59

शून्यं दिनं न कर्तव्यमात्मनो हितमिच्छता । यस्मिन्काले प्रदत्तं हि किंचिद्दानं नराधिप

जो स्वतःचे हित इच्छितो त्याने एकही दिवस व्यर्थ घालवू नये; कारण कोणत्याही वेळी, हे नराधिप, थोडेसे दान दिले तरी ते फलदायी ठरते.

Verse 60

तत्प्रभावान्महाप्राज्ञो बहुसामर्थ्यसंयुतः । धनाढ्यो गुणवान्प्राज्ञः पंडितोऽपि विचक्षणः

त्याच्या प्रभावाने मनुष्य महाप्राज्ञ व अनेक सामर्थ्यांनी युक्त होतो; धनाढ्य, गुणवान, बुद्धिमान, पंडित आणि विवेकीही बनतो.

Verse 61

पक्षं मासं दिनं यावन्न दत्तं वै यदाशनम् । तमेव वारयाम्येव भक्ष्याच्चैव नरोत्तमम्

पंधरवडा, महिना किंवा एक दिवस—जो अन्न दानास योग्य आहे ते दिले जात नाही तोवर मी त्या नरोत्तमास भोजन करण्यापासूनच आवरतो।

Verse 62

स्वमलं भक्षितं चैव अदत्वा दानमुत्तमम् । उत्पादयाम्यहं रोगं सर्वभोगनिवारणम्

स्वतःचा मल खाऊनही जो उत्तम दान देत नाही, त्याच्यासाठी मी सर्व भोगांना अडथळा आणणारा रोग उत्पन्न करतो.

Verse 63

तेषां कायेष्वसंतुष्टो बहुपीडाप्रदायकम् । मंदानलेन संयुक्तं ज्वरसंतापकारकम्

त्यांच्या देहाविषयी असंतुष्ट होऊन तो अनेक पीडा देतो; मंद जठराग्नीने युक्त होऊन ज्वराचा दाहक संताप निर्माण करतो.

Verse 64

त्रिकालेषु न दत्तं यैर्ब्राह्मणेषु सुरेषु च । स्वयमश्नाति मिष्टं तु तेन पापं महत्कृतम्

जो त्रिकाळी ब्राह्मणांना व देवांना अर्पण-दान करत नाही आणि स्वतः मात्र मिष्टान्न खातो—त्याने मोठे पाप केले असे होते.

Verse 65

प्रायश्चित्तेन रौद्रेण तमेवं परिशोधयेत् । उपवासैर्महाराज कायशोषकरादिकैः

महाराज, अशा व्यक्तीस कठोर प्रायश्चित्ताने शुद्ध करावे—उपवासांनी व देह शोषून संयम देणाऱ्या इतर आचारांनी.

Verse 66

चर्मकारो यथा चर्म कुंडस्थोपरि निर्घृणः । शोधयेच्च कषायैश्च तच्चर्मस्फोटयेद्यथा

जसा निर्दय चर्मकार कुंडावर चामडे कषायांनी शुद्ध करून ते ठोकून-ठोकून नीट तयार करतो।

Verse 67

तथाहं पापकर्तारं शोधयामि न संशयः । औषधीनां सुयोगाच्च कषायैः कटुकैर्ध्रुवम्

तसाच मी पाप करणाऱ्याला निःसंशय शुद्ध करतो; औषधींच्या योग्य उपयोगाने कडू-कषाय काढ्यांनी निश्चयाने।

Verse 68

उष्णोदकैश्च संतापैर्वैद्यरूपेण नान्यथा । अन्ये भुंजन्ति तस्योग्र भोगान्पुण्यान्मनोनुगान्

उकळत्या पाण्याने व दाहक संतापांनी—वैद्यरूपानेच, अन्यथा नाही—मग इतर जण त्याचे उग्र भोग भोगतात; ते (तरीही) पुण्यजन्य व मनोवृत्तीनुसार असतात।

Verse 69

किं करोति समर्थश्च न दत्तं दानमुत्तमम् । महता पापरूपेण तमेवं परितापये

समर्थ माणूसही जर उत्तम दान देत नाही, तर तो काय साधू शकतो? म्हणून मी त्याला महान पापरूपाने अशा रीतीने संतप्त करतो।

Verse 70

नित्यकालस्य यद्दानमात्मार्थं पापिभिर्यथा । न दत्तं राजराजेंद्र श्रद्धापूतेन चेतसा

हे राजराजेंद्र! पापी लोक नित्यकाळी केवळ स्वार्थासाठी जे दान देतात, ते श्रद्धेने शुद्ध झालेल्या चित्ताने खरेतर दिलेले मानले जात नाही।

Verse 71

तथा ताञ्जारयाम्येतानुपायैर्दारुणैः किल । वासुदेव उवाच । नैमित्तिकं तथा कालं पुण्यं चैव तवाग्रतः

“म्हणून मी निश्चयाने त्यांना कठोर उपायांनी क्षीण करीन.” वासुदेव म्हणाले—“तुझ्या समोर नৈमित्तिक शुभ अवसर, योग्य काळ आणि स्वतः पुण्य उपस्थित आहे.”

Verse 72

प्रवक्ष्यामि नरश्रेष्ठ सुबुद्ध्या शृणु तत्परः । अमावास्या महाराज पौर्णमासी तथैव च

हे नरश्रेष्ठ! मी सांगतो—सुबुद्धीने, एकाग्र होऊन ऐक. हे महाराज! अमावस्या आणि तसेच पौर्णिमा.

Verse 73

यदा भवति संक्रांतिर्व्यतीपातो नरेश्वर । वैधृतिश्च यदा प्रोक्ता यदा एकादशी भवेत्

हे नरेश्वर! जेव्हा संक्रांती येते, किंवा व्यतीपात होतो, किंवा वैधृति सांगितली जाते, अथवा जेव्हा एकादशी असते—

Verse 74

महामाघी तथाषाढी वैशाखी कार्तिकी तथा । अमासोमसमायोगे मन्वादिषु युगादिषु

तसेच महामाघी, आषाढी, वैशाखी आणि कार्तिकी (व्रत-उत्सव); तसेच अमावास्या-चंद्रसम्योगी, आणि मन्वंतर व युगांच्या आरंभी.

Verse 75

गजच्छाया तथा प्रोक्ता पितृक्षया तथैव च । एते नैमित्तिकाः ख्यातास्तवाग्रे नृपसत्तम

‘गजच्छाया’ असेही सांगितले आहे आणि ‘पितृक्षय’ही. हे नृपसत्तम! हे सर्व नैमित्तिक (अवसरजन्य) लक्षणे तुझ्या समोर कथन केली आहेत.

Verse 76

एतेषु दीयते दानं तस्य दानस्य यत्फलम् । तत्फलं तु प्रवक्ष्यामि श्रूयतां नृपसत्तम

यांपैकी जे दान दिले जाते आणि त्या दानाचे जे फळ उत्पन्न होते—ते फळ आता मी सांगतो. हे नृपश्रेष्ठा, ऐकावे.

Verse 77

मामुद्दिश्य नरो भक्त्या ब्राह्मणाय प्रयच्छति । तस्याहं निर्विकल्पेन प्रयच्छामि न संशयः

जो मनुष्य भक्तीने मला उद्देशून ब्राह्मणाला दान देतो, त्याला मी निःसंशय निश्चितच प्रतिफळ देतो.

Verse 78

गृहं सौख्यं महाराज स्वर्गमोक्षादिकं बहु । काम्यं कालं प्रवक्ष्यामि दानस्य फलदायकम्

हे महाराजा, दानाने सुखी घर, आराम तसेच स्वर्ग‑मोक्ष इत्यादी अनेक फळे मिळतात. आता दानफल देणारा शुभ काळ मी सांगतो.

Verse 79

व्रतानामेव सर्वेषां देवादीनां तथैव च । दानस्य पुण्यकालं तु संप्रोक्तं द्विजसत्तमैः

सर्व व्रतांसाठी तसेच देवपूजादि कर्मांसाठीही दानाचा पुण्यकाळ द्विजश्रेष्ठांनी सांगितला आहे.

Verse 80

आभ्युदयिकमेवापि कालं वक्ष्यामि ते नृप । मखानामेव सर्वेषां वैवाहिकमनुत्तमम्

हे नृपा, आभ्युदयिक कर्माचा काळही मी तुला सांगतो. सर्व मखांमध्ये वैवाहिक मख सर्वोत्तम आहे.

Verse 81

पुत्रस्य जातमात्रस्य चौलमौंज्यादिकं तथा । प्रासादध्वजदेवानां प्रतिष्ठादिककर्मणि

नवजात पुत्रासाठी चूडाकर्म, मौंजीधारण इत्यादी संस्कार, तसेच प्रासाद, ध्वज व देवतांची प्रतिष्ठा इत्यादी कर्मेही (याच विधानात) येतात।

Verse 82

वापीकूपतडागानां गृहवास्तुमयं नृप । तदाभ्युदयिकं प्रोक्तं मातॄणां यत्र पूजनम्

हे राजन्, विहीर/बावडी, कूप व तडाग (तळे) यांसंबंधी, तसेच गृहवास्तु व निवासस्थानाशी निगडित जी कर्मे आहेत—ती ‘आभ्युदयिक’ (समृद्धिदायक) म्हणून सांगितली आहेत, ज्यात मातृदेवींचे पूजन होते।

Verse 83

तस्मिन्काले ददेद्दानं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । आभ्युदयिक एवायं कालः प्रोक्तो नृपोत्तम

त्या काळी दान द्यावे, कारण ते सर्व सिद्धी प्रदान करणारे आहे। हे नृपोत्तम, हा काळ ‘आभ्युदयिक’ (मंगल-समृद्धिदायक) म्हणून सांगितला आहे।

Verse 84

अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि पापपीडानिवारणम् । मृत्युकाले च संप्राप्ते क्षयं ज्ञात्वा नरोत्तम

आणखी एक उपाय मी सांगतो, जो पापपीडा दूर करतो—जेव्हा मृत्यूकाळ येतो आणि मनुष्य, हे नरोत्तम, आपला अंत जवळ आला आहे असे जाणतो।

Verse 85

तत्र दानं प्रदातव्यं यममार्गसुखप्रदम् । नित्यनैमित्तिकाः कालाः काम्याभ्युदयिकास्तथा

म्हणून त्या वेळी दान द्यावे, जे यममार्गावर सुख देणारे आहे। नित्य व नैमित्तिक कर्मांचे काळ असतात; तसेच काम्य आणि आभ्युदयिक आचरणांचेही काळ असतात।

Verse 86

अंत्यःकालो महाराज समाख्यातस्तवाग्रतः । एते कालाः समाख्याताः स्वकर्मफलदायकाः

हे महाराज, तुझ्या समोर जीवनाचा अंतिम काळ नीट सांगितला आहे. हे सर्व काळ स्वकर्माचे फळ देणारे असे वर्णिले आहेत.

Verse 87

तीर्थस्य लक्षणं राजन्प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः । सुतीर्थानामियं गंगा भाति पुण्या सरस्वती

हे राजन्, तुझ्या समोर मी तीर्थाचे लक्षण सांगतो. उत्तम तीर्थांमध्ये ही गंगा आणि पुण्यस्वरूप सरस्वती तेजस्वी भासतात.

Verse 88

रेवा च यमुना तापी तथा चर्मण्वती नदी । सरयूर्घर्घरा वेणा सर्वपापप्रणाशिनी

रेवा, यमुना, तापी तसेच चर्मण्वती नदी; आणि सरयू, घर्घरा, वेणा—या सर्व नद्या सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या आहेत.

Verse 89

कावेरी कपिला चान्या विशाला विश्वतारणी । गोदावरी समाख्याता तुंगभद्रा नरोत्तम

कावेरी, कपिला आणि दुसरी विशाला (जी विश्वतारणी म्हणूनही ओळखली जाते); तसेच गोदावरी नावाची नदी आणि तुंगभद्रा—हे नरोत्तम।

Verse 90

पापानां भीतिदा नित्यं भीमरथ्या प्रपठ्यते । देविका कृष्णगंगा च अन्याः सरिद्वरोत्तमाः

भीमरथी ही नित्य पापांना भय देणारी म्हणून कीर्तिली जाते. तसेच देविका, कृष्णगंगा आणि इतर श्रेष्ठ नद्या या उत्तम सरितांमध्ये परम मानल्या जातात.

Verse 91

एतासां पुण्यकालेषु संति तीर्थान्यनेकशः । ग्रामे वा यदि वारण्ये नद्यः सर्वत्र पावनाः

या पुण्यकाळांत अनेक तीर्थे असतात। गावात असो वा अरण्यात, नद्या सर्वत्र पावन करणाऱ्या आहेत।

Verse 92

तत्र तत्र प्रकर्तव्याः स्नानदानादिकाः क्रियाः । यदा न ज्ञायते नाम तासां तीर्थस्य सत्तमाः

ज्या ज्या ठिकाणी असाल, तेथे स्नान, दान इत्यादी क्रिया कराव्यात—विशेषतः त्या तीर्थाचे नाव माहीत नसल्यास, हे सत्पुरुषश्रेष्ठ।

Verse 93

नामोच्चारं प्रकुर्वीत विष्णुतीर्थमिदं नृप । तीर्थस्य देवता तद्वदहमेव न संशयः

हे नृपा, (दिव्य) नामोच्चार करावा—हेच विष्णुतीर्थ आहे. आणि त्या तीर्थाची अधिष्ठात्री देवताही मीच आहे; यात संशय नाही.

Verse 94

मामेवमुच्चरेद्यो वै तीर्थे देवेषु साधकः । तस्य पुण्यफलं जातं मन्नाम्ना नृपनंदन

हे नृपनंदना, जो साधक तीर्थस्थानी किंवा देवतांच्या सान्निध्यात माझ्याविषयी असे उच्चारतो, त्याचे पुण्यफळ माझ्या नामानेच उत्पन्न होते.

Verse 95

अज्ञातानां सुतीर्थानां देवानां नृपसत्तम । स्नाने दाने महाराज मन्नाम हि समुच्चरेत्

हे नृपसत्तमा, अज्ञात तीर्थे व देवतांच्या निमित्त, हे महाराजा—स्नान व दानाच्या वेळी नक्कीच माझे नाव उच्चारावे.

Verse 96

तीर्थानामेव राजेंद्र धात्रा धात्र्य इमाः कृताः । सिंधवः सर्वपुण्यानां सर्वस्थाः क्षितिमंडले

हे राजेंद्र! विधात्याने या नद्या साक्षात् तीर्थस्वरूप करून घडवल्या आहेत। त्या सर्व पुण्यांची वाहक असून पृथ्वीमंडळात सर्वत्र स्थित आहेत।

Verse 97

यत्रतत्र प्रकर्त्तव्यं स्नानदानादिकं नृप । अक्षयं फलमाप्नोति सुतीर्थानां प्रसादतः

हे नृप! जिथे कुठे असाल तिथे स्नान, दान इत्यादी धर्मकर्म करावे; सुतीर्थांच्या कृपेने अक्षय फल प्राप्त होते।

Verse 98

तीर्थरूपा महापुण्याः सागरा सप्त एव च । मानसाद्यास्तथा राजन्सरस्यश्च प्रकीर्तिताः

सातही सागर हे तीर्थस्वरूप व महापुण्यदायक आहेत. तसेच, हे राजन्, मानस इत्यादी सरोवरेही पवित्र म्हणून प्रख्यात आहेत।

Verse 99

निर्झराः पल्वलाः प्रोक्तास्तीर्थरूपा न संशयः । स्वल्पा नद्यो महाराज तासु तीर्थं प्रतिष्ठितम्

निर्झर व पल्वल (तळी) हेही निःसंशय तीर्थस्वरूप आहेत. हे महाराज, लहान नद्यांतही तीर्थ प्रतिष्ठित असते।

Verse 100

खातेष्वेवं च सर्वेषु वर्जयित्वा च कूपकम् । पर्वतास्तीर्थरूपाश्च मेर्वाद्याश्च महीतले

अशा सर्व खणलेल्या जलाशयांत—कूप (विहीर) वगळून—पृथ्वीवर मेरू इत्यादी पर्वतही तीर्थस्वरूप आहेत।

Verse 101

यज्ञभूमिश्च यज्ञश्च अग्निहोत्रे यथा स्थितः । श्राद्धभूमिस्तथा शुद्धा देवशाला तथा पुनः

जसे अग्निहोत्रात यज्ञभूमी व यज्ञ विधिपूर्वक प्रतिष्ठित असतात, तसेच श्राद्धभूमीही शुद्ध ठेवावी; आणि देवशाळा (देवालय-प्रांगण) देखील पुन्हा तशीच पवित्र असावी.

Verse 102

होमशाला तथा प्रोक्ता वेदाध्ययनवेश्म च । गृहेषु पुण्यसंयुक्तं गोस्थानं वरमुत्तमम्

गृहात होमशाळा तसेच वेदाध्ययनाचे वेस्म प्रशंसनीय सांगितले आहे; तरीही घरातील पुण्यसंयुक्त गोस्थान (गोशाळा) हेच वर व उत्तम असे घोषित केले आहे.

Verse 103

सोमपायी भवेद्यत्र तीर्थं तत्र प्रतिष्ठितम् । आरामो यत्र वै पुण्यो अश्वत्थो यत्र तिष्ठति

जिथे सोमपायी (सोमपान करणारा) असतो, तिथे तीर्थ प्रतिष्ठित होते; जिथे पुण्य आराम (पवित्र उपवन) असतो आणि जिथे अश्वत्थ (पिंपळ) वृक्ष उभा असतो—तो प्रदेश पावन होतो.

Verse 104

ब्रह्मवृक्षो भवेद्यत्र वटवृक्षस्तथैव च । अन्ये च वन्यसंस्थाने तत्र तीर्थं प्रतिष्ठितम्

जिथे ब्रह्मवृक्ष असतो आणि तसेच वटवृक्षही असतो; तसेच वनप्रदेशात अन्य वन्य वृक्ष एकत्र उभे असतात—तिथे तीर्थ प्रतिष्ठित होते.

Verse 105

एते तीर्थाः समाख्याताः पितामाता तथैव च । पुराणं पठ्यते यत्र गुरुर्यत्र स्वयं स्थितः

हे तीर्थ म्हणून सांगितले आहेत; तसेच पिता व माता देखील (तीर्थच). आणि जिथे पुराणपाठ होतो व जिथे गुरु स्वतः निवास करतात—तो स्थानही तीर्थ मानले आहे.

Verse 106

सुभार्या तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः । सुपुत्रस्तिष्ठते यत्र तत्र तीर्थं न संशयः

जिथे सुभार्या वास करते, ते स्थान निःसंशय तीर्थ आहे। जिथे सुपुत्र वास करतो, ते स्थानही निःसंशय तीर्थ आहे।

Verse 107

एते तीर्थाः समाख्याता राजवेश्म तथैव च । वेन उवाच । पात्रस्य लक्षणं ब्रूहि यस्मै देयं सुरोत्तम

ही तीर्थे सांगितली आणि राजवाड्याचाही तसेच उल्लेख झाला. वेन म्हणाला—हे देवोत्तम, ज्याला दान द्यावे त्या पात्राची लक्षणे सांगा.

Verse 108

प्रसादसुमुखो भूत्वा कृपया मम माधव । वासुदेव उवाच । शृणु राजन्महाप्राज्ञ पात्रस्यापि सुलक्षणम्

हे माधव, कृपया प्रसन्नमुख व्हा. वासुदेव म्हणाले—हे महाप्राज्ञ राजन्, पात्राची उत्तम लक्षणे ऐक.

Verse 109

यस्मै देयं सुदानं च श्रद्धापूतैर्महात्मभिः । ब्राह्मणं सुकुलोपेतं वेदाध्ययनतत्परम्

श्रद्धेने पवित्र झालेल्या महात्म्यांनी उत्तम दान त्या ब्राह्मणास द्यावे, जो सुकुलीन असून वेदाध्ययनात तत्पर असतो.

Verse 110

शांतं दांतं तपोयुक्तं शुक्लमेव विशेषतः । प्रज्ञावंतं ज्ञानवंतं देवपूजनतत्परम्

तो शांत, दांत (इंद्रियनिग्रही), तपोयुक्त आणि विशेषतः शुद्ध असावा; प्रज्ञावंत, ज्ञानवंत आणि देवपूजेत तत्पर असावा.

Verse 111

सत्यवंतं महापुण्यं वैष्णवं ज्ञानपंडितम् । धर्मज्ञं मुक्तलौल्यं च पाखंडैस्तु विवर्जितम्

तो सत्यनिष्ठ, महापुण्यवान, वैष्णव व ज्ञानपंडित आहे। तो धर्मज्ञ, लोभ व चंचल तृष्णेपासून मुक्त असून पाखंडापासून सर्वथा दूर आहे।

Verse 112

एवं पात्रं समाख्यातमन्यदेवं वदाम्यहम् । एवमेतैर्गुणैर्युक्तं स्वसृपुत्रं नरोत्तमम्

अशा प्रकारे मी सुपात्र सांगितले; आता आणखी एक गोष्ट सांगतो—याच गुणांनी युक्त, बहिणीचा पुत्र, तो नरोत्तम।

Verse 113

एतं पात्रं विजानीहि दुहितुस्तनयं ततः । जामातरं महाराज भावैरेतैश्च संयुतम्

याला सुपात्र समज—हा तुझ्या कन्येचा पुत्र आहे; आणि मग, हे महाराज, याच सद्भाव व गुणांनी युक्त असा याला जावई म्हणून स्वीकार कर।

Verse 114

गुरुं च दीक्षितं चैव पात्रभूतं नरोत्तम । एतान्येव सुपात्राणि दानयोग्यानि सत्तम

हे नरोत्तम! गुरु, दीक्षित आणि खरोखर पात्रभूत असा पुरुष—हे सत्तम, दानास योग्य उत्तम सुपात्र हेच आहेत।

Verse 115

वेदाचारसमोपेतस्तृप्तिं नैव च गच्छति । वर्जयेत्किल तं विप्रं तथा काणं सुधूर्तकम्

जो वेदाचारयुक्त दिसतो, तरीही तृप्तीला पोहोचत नाही—अशा द्विजास नक्कीच वर्ज्य करावे; तसेच काणा व अतिधूर्तालाही.

Verse 116

अतिकृष्णं महाराज कपिलं परिवर्जयेत् । कर्कटाक्षं सुनीलं च श्यावदन्तं विवर्जयेत्

हे महाराज, अतिशय कृष्णवर्ण व कपिल (तांबूस) यास वर्जावे; कर्कटासारखे नेत्र, अतिनीलवर्ण आणि श्याव (काळे) दात असलेलाही टाळावा।

Verse 117

नीलदंतं तथा राजन्पीतदंतं तथैव च । गोघ्नं सुकृष्णदंतं च बर्बरं चातिपांशुलम्

हे राजन्, नीलदंत व पीतदंत; गोहंता, अतिशय कृष्णदंत; बर्बर आणि अतिधुळकट—हेही वर्जनीय आहेत।

Verse 118

हीनांगमधिकांगं च कुष्ठिनं कुनखं तथा । दुश्चर्माणं महाराज खल्वाटं परिवर्जयेत्

हे महाराज, हीनांग (अंगहीन), अधिकांग (अतिरिक्त अंग), कुष्ठी, कुनख (नखरोगी), दुश्चर्म (भयंकर त्वचारोगी) आणि खल्वाट (टक्कल) यास वर्जावे।

Verse 119

अन्यायेषु रता यस्य जाया विप्रस्य कस्य च । तस्मै दानं न दातव्यं यदि ब्रह्मसमो भवेत्

ज्या कोणत्याही ब्राह्मणाची पत्नी अन्याय-अधर्मात रत असेल, त्याला दान देऊ नये—तो ब्रह्मासमान असला तरीही।

Verse 120

स्त्रीजिताय न दातव्यं शाखारंडे महामते । व्याधिताय न दातव्यं मृतभोजिषु भूपते

हे महामते, स्त्रीजित (स्त्रीच्या अधीन) पुरुषाला व शाखारंड (ढोंगी वैरागी) याला दान देऊ नये; हे भूपते, व्याधिताला देऊ नये आणि मृतभोजी (मृतक-संबंधी भोजन करणारे) यांच्यातही देऊ नये।

Verse 121

चोराय च न दातव्यं स यद्यत्रिसमो भवेत् । अतृप्ताय न दातव्यं शावं तु परिवर्जयेत्

चोराला दान देऊ नये, तो अत्रिसमान झाला तरीही। अतृप्ताला दान देऊ नये; आणि शवसदृश अशुचि वस्तूचे दान टाळावे।

Verse 122

अतिस्तब्धाय नो देयं शठाय च विशेषतः । वेदशास्त्रसमायुक्तः सदाचारेण वर्जितः

अतिशय गर्विष्ठाला दान देऊ नये, आणि विशेषतः शठाला तर नाहीच। वेद-शास्त्रज्ञ असला तरी सदाचाररहित मनुष्य वर्ज्य आहे।

Verse 123

श्राद्धे दाने च राजेंद्र नैव युक्तः कदा भवेत् । अथ दानं प्रवक्ष्यामि सफलं पुण्यदायकम्

हे राजेंद्र! श्राद्ध व दान यांबाबत कधीही प्रमाद करू नये। आता मी फलदायी व पुण्यदायक अशा दानाचे वर्णन करतो।

Verse 124

कालतीर्थसुपात्राणां श्रद्धा योगात्प्रजायते । नास्ति श्रद्धासमं पुण्यं नास्ति श्रद्धासमं सुखम्

योगसाधनेने योग्य काळ, तीर्थ व सुपात्र यांविषयी श्रद्धा उत्पन्न होते। श्रद्धेसारखे पुण्य नाही, श्रद्धेसारखे सुखही नाही।

Verse 125

नास्ति श्रद्धासमं तीर्थं संसारे प्राणिनां नृप । श्रद्धाभावेन संयुक्तो मामेवं परिसंस्मरेत्

हे नृप! या संसारात प्राण्यांसाठी श्रद्धेसारखे तीर्थ नाही. श्रद्धाभाव नसला तरीही अशा प्रकारे माझे निरंतर स्मरण करावे।

Verse 126

पात्रहस्ते प्रदातव्यं स्वल्पमेव नृपोत्तम । एवंविधस्य दानस्य विधियुक्तस्य यत्फलम्

हे नृपोत्तम! थोडेसे दानही योग्य पात्राच्या हातातच अर्पण करावे. अशा रीतीने विधियुक्त दिलेल्या दानाचे जे फळ आहे, ते असे आहे.

Verse 127

अनंतं तदवाप्नोति मत्प्रसादात्सुखी भवेत्

माझ्या प्रसादाने तो अनंत पद प्राप्त करतो आणि सुखी होतो.