Previous Verse
Next Verse

Shloka 96

Pūjādi-kathana — Gaṅgā Vratas, Tenfold Worship, Stotra, and Mokṣa on the Riverbank

अर्द्धोदकेन जाह्नव्यां म्रियतेऽनशनेन यः । स याति न पुनर्जन्म ब्रह्मसायुज्यमेति च ॥ ९६ ॥

arddhodakena jāhnavyāṃ mriyate'naśanena yaḥ | sa yāti na punarjanma brahmasāyujyameti ca || 96 ||

जो जाह्नवी (गंगा) मध्ये अर्धोदकात राहून अनशनाने देहत्याग करतो, तो पुनर्जन्म पावत नाही आणि ब्रह्मसायुज्य प्राप्त करतो।

अर्द्ध-उदकेनwith half-water (standing in water up to half)
अर्द्ध-उदकेन:
Karana (करण/Instrument, condition)
TypeNoun
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (अर्द्धं उदकम् = अर्द्धोदकम्); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
जाह्नव्याम्in the Jahnavi (Ganga)
जाह्नव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootजाह्नवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
म्रियतेdies
म्रियते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्
अनशनेनby fasting
अनशनेन:
Karana (करण/Means/condition)
TypeNoun
Rootअनशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धबोधकः सापेक्ष-सर्वनाम
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अन्वादेशः
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-बोधक-अव्ययम् (adverb)
जन्मbirth (rebirth)
जन्म:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; ‘न … जन्म’ इति—पुनर्जन्म न (no rebirth)
ब्रह्म-सायुज्यम्union with Brahman
ब्रह्म-सायुज्यम्:
Karma (कर्म/Object/Goal)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ब्रह्मणः सायुज्यम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एतिattains
एति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

Narada (teaching Tirtha-mahātmya in Uttara-bhāga context)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"Austere, inward renunciation through fasting in the Gaṅgā resolves into the promise of irreversible release and Brahman-union."}

J
Jahnavi (Ganga)
B
Brahman

FAQs

It presents Gaṅgā (Jāhnavī) as a supreme tīrtha where an extreme vow—fasting unto death while immersed waist-deep—can culminate in mokṣa, described here as freedom from rebirth and brahma-sāyujya.

Though the verse speaks in the language of tīrtha and vrata, its implied bhakti is surrender: approaching Gaṅgā as sacred, undertaking austerity with faith, and offering one’s final act as dedication toward the highest reality (Brahman).

Ritual discipline (kalpa/vrata-prayoga) is implied—observing a specific vow (anaśana) at a specified sacred locus (Jāhnavī) with a defined posture/condition (arddhodaka), reflecting procedural rigor typical of vrata literature.