Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Śāpaprāpti (Receiving a Curse) — Mohinī Narrative

हत्यायुतं भर्तृवधो निरर्थकमेतत्समं विप्रवरैः पुराकृतम् । न चापि चास्या भवतीह शुद्धिः समिद्भवह्नौ पतनेऽपि देवाः ॥ ५९ ॥

hatyāyutaṃ bhartṛvadho nirarthakametatsamaṃ vipravaraiḥ purākṛtam | na cāpi cāsyā bhavatīha śuddhiḥ samidbhavahnau patane'pi devāḥ || 59 ||

पतीवध हा दहा हजार हत्यांसमान, सर्वथा विनाशकारी कर्म आहे— असे पूर्वी श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी सांगितले आहे. अशा स्त्रीला येथे शुद्धी नाही; यज्ञसमिधांनी प्रज्वलित अग्नीत पडली तरी देव ते प्रायश्चित्त मानत नाहीत।

हत्यायुतम्a mass of killings (sin)
हत्यायुतम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहत्यायुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सन्दर्भे ‘हत्यायुतं (पापम्/कर्म)’ इति
भर्तृ-वधःthe killing of the husband
भर्तृ-वधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भर्तुः वधः’
निरर्थकम्futile/meaningless
निरर्थकम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरर्थक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण of ‘एतत्/कर्म’
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
समम्equal/same
समम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘equal/same’
विप्र-वरैःby the best brāhmaṇas
विप्र-वरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन; ‘श्रेष्ठा विप्राः’
पुराformerly
पुरा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
कृतम्done
कृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकर्मणि-क्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘done/made’
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिeven
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even/also)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भवतिis/occurs
भवति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
शुद्धिःpurification
शुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समित्-भव-वह्नौin the fire fed by fuel-sticks
समित्-भव-वह्नौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमित् (प्रातिपदिक) + भव (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पाठभेद: ‘समिद्धवह्नौ’; अत्र ‘समित्’ (fuel-stick) + ‘भव’ (arising from) + ‘वह्नि’ (fire)
पतनेin falling (into it)
पतने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अपिeven
अपि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even)
देवाःO gods / the gods
देवाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे सम्भवः

Sage Narada (narrative voice within Uttara-Bhaga)

Vrata: none

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: raudra

D
Devas

FAQs

It emphasizes the extreme gravity of bhartṛ-vadha (husband-slaying) as a mahāpātaka-like act, warning that ordinary ritual expiations are not spiritually efficacious for certain crimes and that dharma has hard boundaries.

Indirectly, it shows that bhakti is not a license to ignore dharma: devotion in the Purāṇic worldview is grounded in moral conduct, and severe adharma obstructs inner purity required for genuine devotion.

It points to Kalpa (Dharmaśāstra/ritual procedure) by discussing prayāścitta—how ritual acts like entering a consecrated fire may be considered expiation in some cases, yet are deemed invalid for certain grave transgressions.