Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 93

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

वर्मास्त्रवह्निजायांतः सार्द्धूषड्विंशदर्णवान् । वसिष्ठोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप् च देवताः पुनः ॥ ९३ ॥

Transliteration

varmāstravahnijāyāṃtaḥ sārddhūṣaḍviṃśadarṇavān | vasiṣṭho'sya muniśchando'nuṣṭup ca devatāḥ punaḥ || 93 ||

Translation

हा मंत्र ‘वर्मास्त्र’ने सुरू होऊन ‘वह्निजाया’ने समाप्त होतो; यात एकूण सव्वीस अक्षरे आहेत. याचे ऋषी वसिष्ठ, छंद अनुष्टुप्, आणि अधिष्ठात्री देवता देखील (तदनुसार) जाणाव्यात.

Word by Word

• वर्म-अस्त्र-वह्नि-जाय-अन्तः: having the ending ‘varma-astra-vahni-jāya’
• वर्म-अस्त्र-वह्नि-जाय-अन्तः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्मन् (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक) + जाय (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य अन्तः (अन्ते) वर्म-अस्त्र-वह्नि-जाय (इति) (शब्दाः) सः’ (ending with these units)

• सार्द्ध-ऊषड्विंशत्-अर्णवान्: having twenty-six (and more/with) syllable-groups
• सार्द्ध-ऊषड्विंशत्-अर्णवान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सार्द्ध (अव्यय/उपसर्गवत्) + षड्विंशत् (संख्या-प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य अर्णवाः (समूहाः/अक्षरसमूहाः) सार्द्ध-षड्विंशत् (26+ सहित) सः’

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/निर्देश), एकवचन

• अस्य: of this (mantra)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• मुनिः: sage (seer)
• मुनिः: Karta (कर्ता/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऋषि-निर्देश

• छन्दः: meter
• छन्दः: Karta (कर्ता/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: छन्दस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अनुष्टुप्: Anuṣṭubh
• अनुष्टुप्: Visheshya (विशेष्य/निर्देश)
• Type: Noun
• Root: अनुष्टुप् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (छन्दोनाम), प्रथमा, एकवचन; छन्दः-विशेषः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• देवताः: deities (presiding deities)
• देवताः: Karta (कर्ता/निर्देशक)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पुनः: again/further
• पुनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्ति/क्रमवाचक-अव्यय (again/further)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Vasiṣṭha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It codifies mantra-lakṣaṇa—how a mantra is authenticated for practice by stating its opening/ending words, syllable-count, ṛṣi (seer), and chandas (metre), which is essential for correct and effective ritual recitation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it supports bhakti-based worship by ensuring mantra-recitation is done in the proper Vedic form; disciplined japa and ritual accuracy are presented as aids to steady devotion and protection.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Chandas (metre) and mantra-vidhi: identifying Anuṣṭubh metre, counting syllables (akṣara-saṅkhyā), and recording ṛṣi–chandas–devatā markers used in ritual manuals.