Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 12

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

केंद्रात्परं पणफरमापोक्लिममतः परम् । रक्तः श्वेतः शुकनिभः पाटलो धूम्रपांडुरौ ॥ १२ ॥

Transliteration

keṃdrātparaṃ paṇapharamāpoklimamataḥ param | raktaḥ śvetaḥ śukanibhaḥ pāṭalo dhūmrapāṃḍurau || 12 ||

Translation

केंद्रांच्या पलीकडे पणफर-गृहे, आणि त्याही पलीकडे या मतानुसार आपोक्लिम-गृहे असतात. त्यांचे वर्ण अनुक्रमे—रक्त, श्वेत, शुकनिभ (हिरवट), पाटल (फिकट गुलाबी), धूम्र आणि पांडुर (फिकट पिवळसर) असे सांगितले आहेत।

Word by Word

• केन्द्रात्: from the center
• केन्द्रात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: केन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन

• परम्: beyond
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘beyond’

• पणफरम्: the Paṇaphara (astrological house)
• पणफरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पणफर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• आपोक्लिमम्: the Apoklima (cadent house)
• आपोक्लिमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आपोक्लिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• अतः: thereafter/therefrom
• अतः: Sambandha (सम्बन्ध/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—उपपद/अव्यय (particle/adverb)

• परम्: further, beyond
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्तं ‘further/beyond’

• रक्तः: red
• रक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

• श्वेतः: white
• श्वेतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शुक-निभः: parrot-like (greenish)
• शुक-निभः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुक (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive-determinative): ‘शुकस्य निभः’

• पाटलः: pink/pale-red
• पाटलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाटल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धूम्र-पाण्डुरौ: smoky and pale-yellowish
• धूम्र-पाण्डुरौ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धूम्र (प्रातिपदिक) + पाण्डुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative): ‘धूम्रश्च पाण्डुरश्च’

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, in a Vedanga/astrological-technical passage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows that Moksha-Dharma teaching in the Narada Purana can include disciplined, shastric knowledge—here, a technical ordering of astrological house-types—emphasizing that right understanding (jnana) supports right living (dharma).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

This particular verse is not directly devotional; it functions as a Jyotisha-style classification. Indirectly, it supports bhakti by encouraging orderly study of shastra as an aid to dharmic conduct and clarity of mind.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga Jyotisha: the grouping of houses into kendra (angles), paṇaphara (succedents), and āpoklima (cadents), along with traditional descriptive attributes (here, color/hue associations).