Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 46

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

स्वरितेद्वै भृञाख्यात उदात्तेद्धाक् प्रकीर्तितः । माङ्हाङ्द्वावनुदात्तेतौ स्वरितेद्दानधातुषु ॥ ४६ ॥

svaritedvai bhṛñākhyāta udātteddhāk prakīrtitaḥ | māṅhāṅdvāvanudāttetau svariteddānadhātuṣu || 46 ||

स्वरितेत् मध्ये ‘भृञ्’ धातू सांगितली आहे, आणि उदात्तेत् मध्ये ‘इद्धाक्’ धातू प्रकीर्तित आहे। ‘माङ्’ व ‘हाङ्’ हे दोन्ही अनुदात्तेत्; तसेच ‘दान’ वर्गातील धातूंमध्ये स्वरितेत् असा नियम सांगितला आहे।

svarita-ithaving svarita (it-marker)
svarita-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarita + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण—‘svarita it-marker’
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), निश्चयार्थक
bhṛñthe root bhṛñ
bhṛñ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛñ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
ākhyātaḥis called
ākhyātaḥ:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootā + khyā (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/ta), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि—‘is called’
udātta-ithaving udātta (it-marker)
udātta-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudātta + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण—‘udātta it-marker’
dhākthe root dhāk
dhāk:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhāk (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
prakīrtitaḥis proclaimed
prakīrtitaḥ:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootpra + kīrt (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/ta), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि—‘is proclaimed’
māṅthe root māṅ
māṅ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāṅ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
hāṅthe root hāṅ
hāṅ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothāṅ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; धातुनाम
dvautwo
dvau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; संख्या
anudātta-itauhaving anudātta (it-marker)
anudātta-itau:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanudātta + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; स्वर-विशेषण—‘having anudātta it-marker’
svarita-ithaving svarita (it-marker)
svarita-it:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsvarita + it (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; स्वर-विशेषण
dāna-dhātuṣuamong the giving-roots
dāna-dhātuṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdāna + dhātu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘in the dāna-roots (roots meaning giving)’

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It emphasizes that mantra and Vedic speech must be preserved with correct svara (accent), because precision in sacred sound is treated as a support for dharma and inner purification, which ultimately aids the moksha-oriented discipline of the text.

While not a direct bhakti verse, it supports devotion by safeguarding the correct chanting of Vishnu-mantras and Vedic hymns; accurate recitation is presented as a disciplined foundation that protects the intended meaning and spiritual potency of devotional practice.

Vedāṅga Śikṣā (phonetics) and its interface with Vyākaraṇa: the verse gives technical rules about udātta/anudātta/svarita accent behavior for specific dhātu groups used in Vedic chanting and grammatical application.