Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 50

Bharata’s Attachment and the Palanquin Teaching on ‘I’ and ‘Mine’

किमेतदित्याह समं गम्यतां शिबिकावहाः । पुनस्तथैव शिबिकां विलोक्य विषमां हसन् ॥ ५० ॥

kimetadityāha samaṃ gamyatāṃ śibikāvahāḥ | punastathaiva śibikāṃ vilokya viṣamāṃ hasan || 50 ||

तो म्हणाला, “हे काय? अरे पालखीवाहकांनो, सम चाल करा.” पुन्हा तशीच पालखी विषम होताना पाहून तो हसला.

किम्what?
किम्:
कर्म (Karma/Object; interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
एतत्this
एतत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (किम्) इत्यस्य विशेषण
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यपरिसमाप्ति-निपात (quotative particle)
आहsaid
आह:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (धातु; आह इति लिट्-रूपम्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
समम्evenly
समम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
गम्यताम्let it be moved/go
गम्यताम्:
क्रिया (injunctive/command)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/लोट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; आज्ञार्थे (let it be gone/let it be carried)
शिबिका-वहाःO palanquin-bearers
शिबिका-वहाः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootशिबिका (प्रातिपदिक) + वह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (शिबिकां वहन्ति इति); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तथाthus/in that manner
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
शिबिकाम्the palanquin
शिबिकाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशिबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विलोक्यhaving looked
विलोक्य:
पूर्वकाल (prior action)
TypeIndeclinable
Rootविलोक्य (कृदन्त; √लोक् धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund)
विषमाम्uneven
विषमाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (शिबिकाम्)
हसन्laughing
हसन्:
कर्ता (Karta; concomitant action)
TypeAdjective
Rootहसत् (कृदन्त; √हस् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (नृपतिः) इत्यस्य विशेषण

Narrator (Suta/compilers’ narrative voice in the Purana)

Vrata: none

Primary Rasa: hasya

Secondary Rasa: vira

FAQs

It highlights how external arrangements (comfort, status, control) remain unstable; the wise observe the mind’s demand for “evenness” and respond with insight rather than agitation.

By implying samatva (inner balance) amid changing circumstances—an attitude supportive of bhakti, where one relies on the Lord rather than trying to force the world to stay “level.”

No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is directly taught; the takeaway is ethical-practical dharma: observe cause and effect calmly and correct one’s response rather than blaming others.