Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥
tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharaṃti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāṃtarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā | nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāṃtarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt || 106 ||
येथे सांगितले आहे की गुरुकुलवास हाच पहिला आश्रम होय. शौच, संस्कार, नियम व व्रतांनी संयमित विद्यार्थी प्रातः-सायं सूर्य व अग्निदेव यांची विधिपूर्वक उपासना करील, ध्यानातील आळस टाकील. गुरुवंदन करून, वेदश्रवण व अभ्यासाने अंतःकरण पवित्र करून, त्रिकाळ आचमन/उपस्पर्शन करील; ब्रह्मचर्य पाळील, अग्निपरिचर्या व गुरुशुश्रूषा करील. नित्य भिक्षा इत्यादी सर्व कर्मे समर्पणभावाने करील, गुरु-आज्ञेच्या अनुष्ठानास प्रतिकूल होणार नाही, आणि गुरु-कृपेने लाभलेल्या स्वाध्यायात तत्पर राहील.
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhakti
It defines the first āśrama as disciplined gurukula life, where purity, vows, Sandhyā worship, and guru-sevā purify the inner self and prepare the student for mokṣa-oriented living.
Bhakti is shown as humble surrender expressed through reverence to the guru, dedicated daily duties, and offering one’s life-activities (alms, service, study) as a continuous act of devotion and obedience.
It emphasizes svādhyāya (recitation/study) and śraavaṇa (hearing) of the Veda along with Sandhyā-related ritual discipline—foundational practice that supports later Vedāṅga learning and correct mantra/rite performance.