Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 34

The Description of the Index (Anukramaṇikā) of the Padma Purāṇa

मन्त्ररत्नाभिधानं च त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम् । अवतारकथाः पुण्या मत्स्यादीनामतः परम् ॥ ३४ ॥

mantraratnābhidhānaṃ ca tripādbhūtyanuvarṇanam | avatārakathāḥ puṇyā matsyādīnāmataḥ param || 34 ||

यानंतर ‘मंत्ररत्न’ असे अभिधान, त्रिपाद्भूतीचे (त्रिविध परात्पर ऐश्वर्याचे) वर्णन, आणि पुढे मत्स्यादी अवतारांच्या पुण्य कथांचा क्रम येतो।

मन्त्ररत्नाभिधानम्the designation ‘Mantra-ratna’
मन्त्ररत्नाभिधानम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमन्त्र-रत्न-अभिधान (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘मन्त्ररूपं रत्नम्’ इति मन्त्ररत्नम्, तस्य अभिधानम् (नाम/उल्लेखः)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम्the detailed description of the three-footed manifestation/prosperity
त्रिपाद्भूत्यनुवर्णनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootत्रिपाद्-भूति-अनुवर्णन (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘त्रिपाद्भूतेः (त्रिपाद्-भूति) अनुवर्णनम्’
अवतारकथाःthe stories of incarnations
अवतारकथाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअवतार-कथा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः: ‘अवतारस्य कथाः’
पुण्याःmeritorious, holy
पुण्याः:
विशेषण (Adjective of subject)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier) अवतारकथानाम्
मत्स्यादीनाम्of (the avatāras) beginning with Matsya
मत्स्यादीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमत्स्य-आदि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः: ‘मत्स्य-आदीनाम् (मत्स्यादयः)’
अतःthereafter
अतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (therefore/thereafter)
परम्further, next
परम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb) ‘further/next’

Suta (narrating the chapter-wise contents as an anukramaṇikā/summary)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

V
Vishnu
M
Matsya

FAQs

It signals a transition in the text’s outline: from mantra-teaching and metaphysical description (Tripād-bhūti) into the purifying narratives of Viṣṇu’s avatāras, which are presented as inherently merit-producing (puṇyāḥ).

By highlighting avatāra-kathā as ‘puṇyā’, the verse implies that hearing and remembering Viṣṇu’s incarnations is itself a devotional practice that generates spiritual merit and strengthens bhakti through sacred remembrance (smaraṇa) and listening (śravaṇa).

The verse is primarily an anukramaṇikā (table-of-contents) marker rather than a Vedāṅga lesson; its practical takeaway is textual: it indexes upcoming sections on a key mantra (mantra-ratna) and doctrinal exposition (Tripād-bhūti), followed by avatāra narratives.