Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 47

The Exposition of the Saptamī Vow Observed Across Twelve Months

Saptamī-vrata-prakāśana

द्वितीयेऽह्नि द्विजान्भोज्य दत्वा तेभ्योऽन्नदक्षिणाम् । विसृज्य बंधुभिः सार्द्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ४७ ॥

dvitīye'hni dvijānbhojya datvā tebhyo'nnadakṣiṇām | visṛjya baṃdhubhiḥ sārddhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ || 47 ||

दुसऱ्या दिवशी द्विजांना भोजन घालून त्यांना अन्न व दक्षिणा द्यावी; मग त्यांना निरोप देऊन, बंधूंंसह स्वतः भोजन करावे व वाणी संयमित ठेवावी।

द्वितीयेon the second
द्वितीये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; ‘अह्नि’ इत्यस्य विशेषणम्
अह्निday
अह्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्
भोज्य(having to be) fed / should feed
भोज्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु) + यत् (कृत्)
Formकृदन्तम्; भाव्य/कर्तव्य-अर्थक-यत्-प्रत्ययान्तम् (gerundive); पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (implicit agent: ‘one should feed’)
दत्वाhaving given
दत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/त्वा); पूर्वकाले कृत्यर्थः (having given)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; अत्र चतुर्थी (to them)
अन्न-दक्षिणाम्food-gift (dakṣiṇā of food)
अन्न-दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः: ‘अन्नरूपा दक्षिणा’ (gift in the form of food)
विसृज्यhaving dismissed
विसृज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund); ‘having dismissed/sent off’
बन्धुभिःwith relatives
बन्धुभिः:
Sahakaraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/सह), बहुवचनम्
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahakaraka (सह)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपद (with/together with)
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; आत्मार्थक-क्रियाविशेषणम्
भुञ्जीतshould eat
भुञ्जीत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
वाक्-यतःrestrained in speech
वाक्-यतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाक् (प्रातिपदिक) + यत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः: वाचा यतः = वाक्-निग्रहयुक्तः (restrained in speech)

Narada (teaching in a dharma/ritual context within Book 1.4)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It emphasizes dharmic completion of a rite through honoring brāhmaṇas with भोजन (feeding) and दान (dakṣiṇā), followed by disciplined personal conduct—especially restraint of speech—so the merit of the observance remains undisturbed.

While primarily ritual-instruction, it supports bhakti through humble service (seva) to the worthy and self-restraint; such purity of conduct is treated in Purāṇic teaching as conducive to devotion and remembrance of the Divine.

Ritual procedure and propriety align with Kalpa (a Vedāṅga concerned with rites): the sequence of feeding, giving dakṣiṇā, formally dismissing guests, and maintaining vāg-yama (control of speech) during the concluding meal.