Adhyaya 18: Arjuna Declines the Throne; Garga Directs Him to Dattatreya; The Gods Defeat the Daityas through Dattatreya’s Vision and the Movement of Lakshmi

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे दत्तात्रेयोत्पत्तिर्नाम सप्तदशोऽध्यायः । अष्टादशोऽध्यायः । पुत्र उवाच कस्यचित्त्वथ कालस्य कृतवीर्यात्मजोऽर्जुनः । कृतवीर्ये दिवं याते मन्त्रिभिः सपुहितैः ॥

अशा प्रकारे श्रीमार्कण्डेयपुराणातील पितापुत्रसंवादात ‘दत्तात्रेयाची उत्पत्ती’ नावाचा सतरावा अध्याय समाप्त झाला. आता अठरावा अध्याय आरंभ होतो. पुत्र म्हणाला—काही काळ गेल्यावर, कृतवीर्य स्वर्गास गेल्यानंतर, कृतवीर्यपुत्र अर्जुनाकडे मंत्री आणि राजपुरोहित एकत्र आले।

Verse 2

पौरैश्चात्माभिषेकार्थं समाहूतोऽब्रवीदिदम् । नाहं राज्यं करिष्यामि मन्त्रिणो नरकोत्तरम् ॥

स्वतःच्या अभिषेकासाठी प्रजांनीही बोलावल्यावर तो म्हणाला—‘हे मंत्र्यांनो, मी राज्य स्वीकारणार नाही; कारण राज्य, जर कुपालन झाले, तर नरकप्रद ठरते।’

Verse 3

यदर्थं गृह्यते शुल्कं तदनिष्पादयन् वृथा । पण्यानां द्वादशं भागं भूपालाय वणिग्जनः ॥

जो राजा जकात/शुल्क घेतो पण ज्यासाठी ते घेतले जाते—रक्षण व व्यवस्था—ते साध्य करत नाही, त्याचे शुल्कग्रहण व्यर्थ ठरते. व्यापारीवर्ग राजाला मालाचा बारावा हिस्सा देतो.

Verse 4

दत्त्वार्थरक्षिभिर्मार्गे रक्षितो याति दस्युतः । गोपाश्च घृततक्रादेः षड्भागञ्च कृषीबलाः ॥

कर भरून मनुष्य मालमत्तेच्या रक्षक पहाऱ्यांनी संरक्षित रस्त्यावरून प्रवास करतो व दरोडेखोरांपासून निर्भय राहतो. गवळी तूप, ताक इत्यादींचा हिस्सा देतात; आणि शेतकरी सहावा हिस्सा देतात.

Verse 5

दत्त्वान्यद्भूबुजे दद्युर्यदि भागं ततोऽधिकम् । पण्यादीनामशेषाणां वणिजो गृह्णतस्ततः ॥

कर भरूनही लोकांना भूमिभोक्ता राजाला योग्यतेपेक्षा अधिक हिस्सा द्यायला भाग पाडले, तर व्यापारी सर्व मालमत्ता इत्यादी मागे घेऊन जातात किंवा आणणे थांबवतात.

Verse 6

इष्टापूर्तविनाशाय तद्राज्ञश्चौरधर्मिणः । यद्यन्यैः पालयते लोकस्तद्वृत्तयन्तरसंश्रितैः ॥

जो राजा चोरासारखा वागतो तो आपल्या इष्ट व पूर्त पुण्यांचा नाश करतो; कारण प्रजा जर इतरांकडून—इतर उपजीविकाधाऱ्यांकडून—रक्षित असेल, तर राजाचे घेणे हे चोरीच ठरते.

Verse 7

गृह्णतो बलिषड्भागं नृपतेर्नरको ध्रुवम् । निरूपितमिदं राज्ञः पूर्वै रक्षणवेतनम् ॥

जो राजा योग्य रक्षण न करता बलि व सहावा हिस्सा घेतो, त्याला नरक निश्चित आहे. प्राचीनांनी हे राजाच्या संरक्षण-सेवेचे वेतन ठरवले आहे; म्हणजे करग्रहण फक्त रक्षणाच्या मोबदल्यातच योग्य आहे.

Verse 8

अरक्षंश्चौरतश्चौर्यं तदेनो नृपतेर्भवेत् । तस्माद्यदि तपस्तप्त्वा प्राप्तो योगित्वमीप्सितम् ॥

राजा जर चोरांपासून प्रजेचे रक्षण करीत नाही, तर चोरांनी केलेली चोरी राजाच्याच पापात गणली जाते. म्हणून तू तप करून इच्छित योगस्थिती प्राप्त केली असेल, तर त्यानुसार वाग—रक्षण कर आणि धर्मयुक्त राज्यकारभार कर।

Verse 9

भुवः पालनसामर्थ्ययुक्त एको महीपतिः । पृथिव्यां शस्त्रधृङ्मान्यस्त्वहमेवर्धिसंयुतः । ततो भविष्ये नात्मानं करिष्ये पापभागिनम् ॥

(तो मनात विचार करतो)—पृथ्वीवर जगाचे रक्षण करण्यास समर्थ असा एकच सार्वभौम राजा असावा. मी शस्त्रधारकांमध्ये मान्य आहे आणि बल व समृद्धीने युक्त आहे. म्हणून मीच तो राजा होईन; मी स्वतःला पापाचा भागीदार करणार नाही।

Verse 10

पुत्र उवाच तस्य तन्निश्चयं ज्ञात्वा मन्त्रिमध्यस्थितोऽब्रवीत् । गर्गो नाम महाबुद्धिर्मुनिश्रेष्ठो वयोऽतिगः ॥

पुत्र म्हणाला: त्याचा निश्चय जाणून मंत्र्यांमध्ये उभा असलेला एक जण बोलला—गर्ग नावाचा; तो महाबुद्धिमान, श्रेष्ठ मुनी आणि वृद्धावस्थेला पोहोचलेला होता।

Verse 11

यद्येवं कर्तुकामस्त्वं राज्यं सम्यक् प्रशासितुम् । ततो शृणुष्व मे वाक्यं कुरुष्व च नृपात्मज ॥

जर तू खरोखर राज्याचे योग्य शासन करू इच्छित असशील, तर हे राजकुमार, माझे वचन ऐक आणि त्यानुसार आचरण कर।

Verse 12

दत्तात्रेयं महाभागं सह्यद्रोणीकृताश्रयम् । तम् आराधय भूपाल पाति यो भुवनत्रयम् ॥

हे राजन्, सह्य पर्वताच्या दरीत निवास करणाऱ्या महाभाग दत्तात्रेयाची आराधना कर; कारण तो त्रैलोक्याचा रक्षक आहे।

Verse 13

योगयुक्तं महाभागं सर्वत्र समदर्शिनम् । विष्णोरंशं जगद्धातुरवतीर्णं महीतले ॥

तो योगनिष्ठ, श्रीमान् व समदर्शी होता; जगद्धारक विष्णूचा अंशावतार पृथ्वीवर अवतरला।

Verse 14

यम् आराध्य सहस्राक्षः प्राप्तवान् पदमात्मनः । हृतं दुरात्मभिर्दैत्यैर्जघान च दितेः सुतान् ॥

त्याची आराधना करून सहस्राक्ष इंद्राने दुष्ट दैत्यांनी हिरावलेले आपले पद पुन्हा मिळविले आणि दितीचे पुत्र मारले।

Verse 15

अर्जुन उवाच कथमाराधितो देवैर्दत्तात्रेयः प्रतापवान् । कथञ्चापहृतं दैत्यैरिन्द्रत्वं प्राप वासवः ॥

अर्जुन म्हणाला—देवांनी महाबली दत्तात्रेयाची पूजा कशी केली? आणि दैत्यांनी इंद्रपद हिरावल्यावर वासव (इंद्र) ते कसे पुन्हा मिळविले?

Verse 16

गर्ग उवाच देवानां दानवानाञ्च युद्धमासीद् सुदारुणम् । दैत्यानामीश्वरो जम्भो देवानाञ्च शचीपतिः ॥

गर्ग म्हणाला—देव आणि दानव यांच्यात अत्यंत घोर युद्ध झाले. दैत्यांचा अधिपती जंभ होता आणि देवांचा शचीपति (इंद्र) होता।

Verse 17

तेषाञ्च युध्यमानानां दिव्यः संवत्सरो गतः । ततो देवाः पराभूता दैत्याः विजयिनोऽभवन् ॥

लढता लढता एक दिव्य वर्ष निघून गेले. तेव्हा देव पराभूत झाले आणि दैत्य विजयी झाले।

Verse 18

विप्रचित्तिमुखैर्देवा दानवैस्ते पराजिताः । पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ॥

विप्रचित्तीच्या नेतृत्वाखाली दानवांनी देवांचा पराभव केला. त्यांचे शौर्य केवळ पलायनातच उरले; शत्रूच्या विजयासमोर ते खचून गेले।

Verse 19

बृहस्पतिमुपागम्य दैत्यसैन्यवधेप्सवः । अमन्त्रयन्त सहिता बालखिल्यैस्तथर्षिभिः ॥

दैत्यसेनेचा नाश व्हावा अशी इच्छा धरून ते बृहस्पतीकडे गेले आणि बालखिल्य व इतर ऋषींसह एकत्र विचारविनिमय केला।

Verse 20

बृहस्पतिरुवाच दत्तात्रेयṃ महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम् । विकृताचरणं भक्त्या सन्तोषयितुमर्हथ ॥

बृहस्पती म्हणाले—भक्तिभावाने तुम्ही महात्मा दत्तात्रेयांना संतुष्ट करा; ते अत्रींचे पुत्र, तपोसमृद्ध आणि विलक्षण आचार असलेले आहेत।

Verse 21

स वो दैत्यविनाशाय वरदो दास्यते वरम् । ततो हनिष्यथ सुराः सहिता दैत्यदानवान् ॥

तो वरदाता आहे; दैत्यांच्या विनाशासाठी तो तुम्हाला वर देईल. मग तुम्ही सर्व देव एकत्र येऊन दैत्य व दानवांचा संहार कराल।

Verse 22

गर्ग उवाच इत्युक्तास्ते तदा जग्मुर्दत्तात्रेयाश्रमं सुराः । ददृशुश्च महात्मानं तं ते लक्ष्म्या समन्वितम् ॥

गर्ग म्हणाले—असे सांगितल्यावर देव तेव्हा दत्तात्रेयांच्या आश्रमाकडे गेले आणि तेज व शुभश्रीने युक्त त्या महात्म्याचे दर्शन झाले।

Verse 23

उद्गीयमानं गन्धर्वैः सुरापानरतं मुनिम् । ते तस्य गत्वा प्रणतिमवदन् साध्यसाधनम् ॥

गंधर्वांनी कीर्तन केलेला, मद्यपानात प्रवृत्त तो मुनि त्यांनी पाहिला. त्याच्याजवळ जाऊन त्यांनी प्रणाम केला आणि आदरपूर्वक नमस्कार करून, आपल्या कार्यसिद्धीसाठी विनंती केली.

Verse 24

चक्रुः स्तवञ्चोपजहरुर्भक्ष्यभोज्यस्त्रगादिकम् । तिष्ठन्तमनुतिष्ठन्ति यान्तं यान्ति दिवौकसः ॥

त्यांनी स्तोत्रांनी स्तुती केली आणि त्याच्यासाठी भक्ष्य-भोज्य, उपभोग्य पदार्थ, पुष्पमाळा इत्यादी आणले. तो उभा राहिला तेव्हा स्वर्गवासीही त्याच्याजवळ उभे राहिले; तो चालू लागला तेव्हा ते त्याच्या मागोमाग गेले.

Verse 25

आराधयामासुरधः स्थितास्तिष्ठन्तमासने । स प्राह प्रणतान् देवान् दत्तात्रेयः किमिष्यते । मत्तो भवद्भिर्येनेयं शुश्रूषा क्रियते मम ॥

तो आपल्या आसनावर बसलेला असताना ते खाली उभे राहून त्याची पूजा करू लागले. तेव्हा दत्तात्रेयाने प्रणाम करणाऱ्या देवांना म्हटले— “तुम्ही माझ्याकडून काय मागता? कोणत्या हेतूने ही सेवा करता?”

Verse 26

देवा ऊचुः दानवैर्मुनिशार्दूल ! जम्भाद्यैर्भूर्भुवादिकम् । हृतं त्रैलोक्यमाक्रम्य क्रतुभागाश्च कृत्स्नशः ॥

देव म्हणाले— “हे मुनींद्रव्याघ्र! जंभ इत्यादी दानवांनी त्रैलोक्यावर आक्रमण करून भूर्, भुवर् इत्यादी लोक ताब्यात घेतले आहेत आणि यज्ञांचे सर्व भागही हिरावून घेतले आहेत.”

Verse 27

तद्वधे कुरु बुद्धिं त्वं परित्राणाय नोऽनघ । त्वत्प्रसादादभीप्सामः पुनः प्राप्तं त्रिविष्टपम् ॥

“म्हणून, हे निष्पाप! आमच्या रक्षणासाठी त्यांच्या विनाशाकडे आपले मन लावा. आपल्या कृपेने आम्हाला पुन्हा त्रिविष्टप (स्वर्ग) प्राप्त करायचा आहे.”

Verse 28

दत्तात्रेय उवाच मद्याऽसक्तोऽहमुच्छिष्टो न चैवाऽहं जितेन्द्रियः । कथमिक्छथ मत्तोऽपि देवाḥ शत्रुपराभवम् ॥

दत्तात्रेय म्हणाले—मी मद्याला आसक्त आहे, उच्छिष्टभोजी व अशुद्ध आहे, आणि इंद्रिये जिंकलेली नाहीत। तरीही हे देवहो, तुम्ही माझ्याकडूनही शत्रूंचा पराभव कसा अपेक्षिता?

Verse 29

देवा ऊचुः अनघस्त्वं जगन्नाथ न लेपस्तव विद्यते । विद्याक्षालनशुद्धान्तर्निविष्टज्ञानदीधिते ॥

देव म्हणाले—हे निष्पाप जगन्नाथा, तुमच्यावर कोणताही मलिनपणा लागत नाही। ज्ञानाच्या शोधनशक्तीने तुमचे अंतःकरण विशुद्ध आहे, आणि प्रज्ञेचे तेज तुमच्या अंतरी विराजमान आहे।

Verse 30

दत्तात्रेय उवाच सत्यमेतत् सुरा विद्या ममाऽस्ति समदर्शिनः । अस्याऽस्तु योषितः सङ्गादहमुच्छिष्टतां गतः ॥

दत्तात्रेय म्हणाले—हे देवहो, हे सत्य आहे; ज्ञान माझे आहे आणि मी समदर्शी आहे। तरीही या स्त्रीच्या संगामुळे मी ‘उच्छिष्ट’ म्हणविल्या जाणाऱ्या अवस्थेला पोहोचलो आहे।

Verse 31

स्त्रीसम्भोगो हि दोषाय सातत्येनोपसेवितः । एवमुक्तास्ततो देवाḥ पुनर्वचनमब्रुवन् ॥

स्त्रियांशी कामभोगाची आसक्ती, सतत केली असता, निश्चयच दोषास कारणीभूत ठरते। असे सांगितल्यावर देवांनी पुन्हा बोलणे सुरू केले।

Verse 32

देवा ऊचुः अनघेयं द्विजश्रेष्ठ जगन्माता न दूष्यते । यथांशुमाला सूर्यस्य द्विज-चाण्डालसङ्गिनी ॥

देव म्हणाले—हे निष्पाप द्विजश्रेष्ठा, जगन्माता कधीही दूषित होत नाही; जशी सूर्यकिरणांची माळ ब्राह्मण व चांडाळ—दोघांशी समान संग झाला तरीही दूषित होत नाही।

Verse 33

गर्ग उवाच एवमुक्तस्ततो देवैर्दत्तात्रेयोऽब्रवीदिदम् । प्रहस्य त्रिदशान् सर्वान् यद्येतद्भवतां मतम् ॥

गर्ग म्हणाला—देवांनी असे संबोधिल्यावर दत्तात्रेय सर्व तीस देवांकडे स्मित करून म्हणाला—“जर खरोखर हाच तुमचा संकल्प असेल तर…”

Verse 34

तदाऽहूयाऽसुरान् सर्वान् युद्धाय सुरसत्तमाः । इहाऽनयत मद्दृष्टिगोचरं मा विलम्बतः ॥

“मग, हे देवश्रेष्ठा! युद्धासाठी सर्व असुरांना बोलवा. त्यांना माझ्या दृष्टीच्या आवाक्यात येथे आणा—विलंब करू नका।”

Verse 35

मद्दृष्टिपातहुतभुक्-प्रक्षीणबलतेजसः । येन नाशमशेषास्ते प्रयान्ति मम दर्शनात् ॥

“माझ्या दृष्टिपाताने ते यज्ञाग्नीप्रमाणे भस्म होतील; त्यांचे बल व तेज क्षीण होईल. माझ्या केवळ दर्शनानेच ते सर्व नाश पावतील।”

Verse 36

गर्ग उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवैर्दैत्याः महाबलाः । आहवाय समाहूता जग्मुर्देवगणान् रुषा ॥

गर्ग म्हणाला—ते वचन ऐकून, देवांनी युद्धासाठी बोलावलेले महाबली दैत्य क्रोधाने देवसेनेवर चाल करून गेले।

Verse 37

ते हन्यमाना दैतेयैर्देवाḥ शीघ्रं भयातुराः । दत्तात्रेयाश्रमं जग्मुः समेताः शरणार्थिनः ॥

दैत्यांनी पराभूत केल्याने देव भयाकुल होऊन त्वरेने एकत्र झाले आणि शरण मागण्यासाठी दत्तात्रेयांच्या आश्रमास गेले।

Verse 38

तमेव विविशुर्दैत्याḥ कालयन्तो दिवौकसः । ददृशुश्च महात्मानं दत्तात्रेयं महाबलम् ॥

ते दैत्य त्याच स्थानी प्रवेश करून देवलोकातील जनांना पीडा देऊ लागले; आणि तेथे त्यांनी महात्मा, महाबलवान दत्तात्रेयांना पाहिले।

Verse 39

वामपार्श्वस्थितामिष्टामशेषजगतां शुभाम् । भाऱ्याञ्चास्य सुचार्वङ्गीं लक्ष्मीमिन्दुनिभाननाम् ॥

त्याच्या डाव्या बाजूस त्यांनी त्याची प्रिय पत्नी पाहिली—सर्व लोकांना मंगल करणारी—सुकुमार अवयवांची, लक्ष्मीसारखी, चंद्रप्रभ मुखाची।

Verse 40

नीलोत्पलाभनयनां पीनश्रोणिपयोधराम् । गदन्तीं मधुरां भाषां सर्वैर्योषिद्गुणैर्युताम् ॥

तिचे डोळे निळ्या कमळासारखे, नितंब व स्तन पूर्ण, ती मधुर वाणी बोलणारी आणि स्त्रीधर्माचे सर्व गुण धारण करणारी होती।

Verse 41

ते तां दृष्ट्वाग्रतो दैत्याḥ साभिलाषा मनोभवम् । न शेषुरुद्धतं धैर्यान्मनसा वोढुमातुराः ॥

तिला समोर पाहताच दैत्य कामाने व्याकुळ झाले; जणू कामदेवाच्या बाणांनी विद्ध झालेले ते स्थिर राहू शकले नाहीत, मनातील उसळणारी ती तीव्र वासना सहन होईना।

Verse 42

त्यक्त्वा देवान् स्त्रियं तां तु हर्तुकामा हतौजसः । तेन पापेन मुह्यन्तः संशक्तास्ते ततोऽब्रुवन् ॥

देवांशी युद्ध सोडून, ज्यांचे पराक्रम क्षीण झाले होते, ते त्या स्त्रीला पकडण्याची इच्छा करू लागले; त्या पापानेच मोहित होऊन ते एकत्र जमले आणि मग बोलू लागले।

Verse 43

स्त्रोरत्नमेतत् त्रैलोक्ये सारं नो यदि वै भवेत् । कृतकृत्यास्ततः सर्व इति नो भावितं मनः ॥

‘त्रैलोक्यात स्त्रियांमध्ये ही रत्न आहे; ती जर आमचीच स्वस्वरूप/मालकी झाली, तर आम्ही सर्व कृतार्थ होऊ’—असा त्यांच्या मनांनी निश्चय केला।

Verse 44

तस्मात् सर्वे समुत्क्षिप्य शivikāyāṃ सुरार्दनाः । आरोप्य स्वमधिष्ठानं नयाम इति निश्चिताः ॥

म्हणून ते सर्व देवांना पीडा देणारे असा निश्चय करू लागले—‘हिला उचलून पालखीत बसवू आणि आपल्या निवासस्थानी घेऊन जाऊ।’

Verse 45

गर्ग उवाच सानुरागास्ततस्ते तु प्रोक्ताश्चेत्थं परस्परम् । तस्य तां योषितं साध्वीं समुत्क्षिप्य स्मरार्दिताः ॥

गर्ग म्हणाला—अशा रीतीने ते परस्पर राग-कामाने बोलू लागले; मग कामपीडित होऊन त्यांनी त्याची सती, पतिव्रता पत्नी उचलली।

Verse 46

शivikāyāṃ समारोप्य सहिताः दैत्यदानवाः । शिरः सु शivikāṃ कृत्वा स्वस्थानाभिमुखं ययुः ॥

तिला पालखीत बसवून दैत्य-दानवांनी एकत्रितपणे ती डोक्यावर वाहत आपल्या स्थानी प्रस्थान केले।

Verse 47

दत्तात्रेयस्ततो देवान् विहस्येदमथाब्रवीत् । दिष्ट्या वर्धथ दैत्यानामेषा लक्ष्मीः शिरोगता । सप्त स्थानान्यतिक्रान्ता नवमं यमुपैष्यति ॥

मग दत्तात्रेय हसत देवांना म्हणाले—‘दैत्यांची खरोखरच श्री वाढो; ही “लक्ष्मी” त्यांच्या डोक्यावर येऊन पडली आहे! सात ठाणी ओलांडून ती नवव्या ठिकाणी जाईल।’

Verse 48

देवा ऊचुः कथयस्व जगन्नाथ ! केषु स्थानेष्वस्थिताः । पुरुषस्य फलं किं वा प्रयच्छत्यथ नश्यति ॥

देव म्हणाले— हे जगन्नाथ! ती देवी कोणकोणत्या स्थानांत वास करते? मनुष्याला कोणते फळ देते, आणि नंतर ती कशी लोप पावून प्रस्थान करते?

Verse 49

दत्तात्रेय उवाच नृणां पदे स्थिता लक्ष्मीर् निलयं सम्प्रयच्छति । सक्थ्न्योश्च संस्थिता वस्त्रं तथा नानाविधं वसु ॥

दत्तात्रेय म्हणाले— जेव्हा लक्ष्मी पुरुषाच्या पायांजवळ वास करते, तेव्हा ती निवासस्थान देते. जेव्हा ती जांघांत स्थित असते, तेव्हा वस्त्रे आणि नानाविध धन प्रदान करते.

Verse 50

कलत्रञ्च गुह्यसंस्था क्रोडस्था पत्यदायिनी । मनोरथान् पूरयति पुरुषाणां हृदि स्थिता ॥

गुप्तांगात स्थित होऊन ती पत्नी देते; उपस्थ/कटित स्थित होऊन पती देते; आणि हृदयात स्थित होऊन मनुष्यांच्या इच्छा पूर्ण करते.

Verse 51

लक्ष्मीर् लक्ष्मीवतां श्रेष्ठा कण्ठस्था कण्ठभूषणम् । अभीष्टबन्धुदारैश्च तथाश्लेषं प्रवासिभिः ॥

सौभाग्यवतींमध्ये श्रेष्ठ अशी लक्ष्मी कंठात वास केल्यास गळ्याची भूषणे देते; तसेच प्रवासात गेलेल्यांनाही प्रिय बंधू व दांपत्याचा संग/मिलन प्रदान करते.

Verse 52

सृष्टानुवाक्यलावण्यमाज्ञामवितथां तथा । मुखसंस्था कवित्वञ्च यच्छत्युदधिसम्भवा ॥

समुद्रसम्भवा लक्ष्मी मुखात वास केल्यास वाणीची शोभा, अचूक आज्ञा (प्रभावी अधिकार) आणि काव्यप्रतिभा प्रदान करते.

Verse 53

शिरोगता सन्त्यजति ततो 'न्यं याति चाश्रयम् । सेयं शिरोगता चैतान् परित्यक्ष्यति साम्प्रतम् ॥

जेव्हा लक्ष्मी शिरावर येते, तेव्हा ती त्याला सोडून दुसऱ्या आश्रयाकडे जाते. ही लक्ष्मी आता शिरावर येऊन या शत्रूंना त्यागेल.

Verse 54

प्रगृह्यास्त्राणि बद्ध्यन्तां तस्मादेते सुरारयः । न भेतव्यं भृशञ्चैते मया निस्तेजसः कृताः । परदारावमर्षाच्च दग्धपुण्याः हतौजसः ॥

म्हणून शस्त्रे उचला आणि देवांचे हे शत्रू बांधून धरा. त्यांना फारसे भिऊ नका; मी त्यांना तेजहीन केले आहे. परस्त्रीविषयीच्या अपराधामुळे त्यांचे पुण्य जळून गेले आणि त्यांचे बळ नष्ट झाले आहे.

Verse 55

ततस्ते विविधैरस्त्रैर्वध्यमानाः सुरारयः । मूध्नि लक्ष्म्या समाक्रान्ता विनेशुरिति नः श्रुतम् ॥

मग देवांचे ते शत्रू विविध शस्त्रांच्या आघातांनी घायाळ होऊन नष्ट झाले—जसे आम्ही ऐकले आहे, लक्ष्मीने शिरावर दाबून चिरडल्यामुळे.

Verse 56

लक्ष्मीश्चीत्पत्य सम्प्राप्ता दत्तात्रेयं महामुनिम् । स्तूयमाना सुरैः सर्वैर्दैत्यनाशान्मुदान्वितैः ॥

आणि लक्ष्मी आपल्या स्वामीसह तेथे येऊन महर्षी दत्तात्रेयांकडे गेली; तसेच दैत्यांच्या विनाशाने आनंदित झालेले सर्व देव स्तुती करू लागले.

Verse 57

प्रणिपत्य ततो देवा दत्तात्रेयं मनीषिणम् । नाकपृष्ठमनुप्राप्ता यथापूर्वं गतज्वराः ॥

मग देवांनी प्राज्ञ दत्तात्रेयांना वंदन करून पूर्वीप्रमाणे पुन्हा स्वर्गतळावर गेले—दुःखातून मुक्त होऊन.

Verse 58

तथा त्वमपि राजेन्द्र ! यदीच्छसि यथेप्सितम् । प्राप्तुमैश्वर्यमतुलं तूर्णमाराधयस्व ताम् ॥

हे नृपश्रेष्ठ! तुला अभिष्ट फल हवे असेल, तर अनुपम ऐश्वर्य लवकर मिळविण्यासाठी त्या देवीची तत्काळ विधिपूर्वक उपासना कर।